Γιατί πρέπει να γνωρίζεις τη βασίλισσα Aretha Franklin;

Που «έφυγε» από τη ζωή στις 16 Αυγούστου του 2018…

«Μαύρο» διαμάντι, ζωντανός θρύλος, ντίβα, «queen of soul», αναμφίβολα έχουν γραφτεί αμέτρητες μεταφορές και παρομοιώσεις σε μία προσπάθεια να εκφραστεί το ανεξίτηλο πέρασμα της Aretha Franklin από το παγκόσμιο πεντάγραμμο. Προσωπικά, επιλέγω να κρατήσω τη λέξη «θρύλος». Μπορεί η συνταγή για να γίνει κάποιος διάσημος τραγουδιστής, ηθοποιός, σκηνοθέτης, να περιλαμβάνει ταλέντο, ασταμάτητη δουλειά, θυσίες και κάποια επιπλέον «συστατικά», για να φτάσει όμως να γίνει κάτι αντίστοιχο της Aretha, χρειάζεται να διαθέτει ένα αόρατο, επίκτητο «φωτοστέφανο» με το οποίο ελάχιστοι έχουν την τύχη να γεννηθούν και ακόμη λιγότεροι έχουν τη δυνατότητα να το διακρίνουν στον ίδιο τους τον εαυτό.

Η Aretha γεννήθηκε στις 25 Μαρτίου του μακρινού έτους 1942, στην περιοχή Μέμφις του Τένεσσι και «έφυγε» από τη ζωή στα 76 της, νικημένη έπειτα από μία γενναία αλλά άνιση μάχη με τον καρκίνο που την ταλαιπωρούσε αρκετά χρόνια. Ήταν κόρη του ιερέα C. L. Franklin και της Barbara Siggers Franklin, οι οποίοι πήραν διαζύγιο όταν η μικρή Aretha ήταν μόλις έξι, ενώ «έχασε» τη μητέρα της λίγο πριν περάσει τα δέκα. Η λαμπρή και μακρόπνοη καριέρα της, ξεκίνησε όταν εγκαταστάθηκε με τον πατέρα της στο Ντιτρόιτ του Μίσιγκαν, όπου ο τελευταίος εργαζόταν ως κήρυκας. Εκεί έκανε τα πρώτα της βήματα στο τραγούδι, μαθαίνοντας πιάνο και τραγουδώντας στην τοπική ενορία η οποία γρήγορα τη χαρακτήρισε «παιδί θαύμα» εξαιτίας της χαρισματικής της φωνής. Λίγα χρόνια αργότερα, πριν καν κλείσει τα δεκατέσσερα, η Aretha φέρνει στον κόσμο τον Clarence, με τον πατέρα να φημολογείται πως είναι ένα αγόρι από το σχολείο της. Την ίδια χρονιά ηχογραφεί το πρώτο της άλμπουμ με θρησκευτικά τραγούδια με το στούντιο να μεταφέρεται στην ενορία που εργάζεται ο πατέρας της. Δύο χρόνια αργότερα αποκτάει έναν δεύτερο γιο τον Edward, χωρίς να δημοσιοποιήσει ποτέ το όνομα του πατέρα.

Έπειτα από παρότρυνση του πατέρα της, αρχίζει να είναι πιο ενεργή στη μουσική σκηνή, τραγουδώντας σε περιοδία στο πλάι του Martin Luther King. Λίγο αργότερα γνωρίζει στην Καλιφόρνια τον τραγουδιστή Sam Cooke, τον οποίο και ακολουθεί στα δεκαοχτώ της μέχρι τη Νέα Υόρκη. Το 1960 τραβάει την προσοχή της δισκογραφικής Columbia η οποία της «κλείνει» το πρώτο της συμβόλαιο, κάνοντας με το single «Today I sing the blues» την πρώτη δειλή είσοδο στα παγκόσμια charts στα οποία έκτοτε... εγκαταστάθηκε.  


Ό,τι ακολούθησε από το 1961 και έπειτα, είναι απλά ιστορία. Βραβεύσεις, υποψηφιότητες, πρωτιές, αμέτρητες πωλήσεις, κατάμεστα στάδια, το όνομά της να «λάμπει» στο πανθέων του Rock and Roll Hall of Fame και την ίδια στιγμή, καταχρήσεις, μία σχέση αγάπης και μίσους με τον εαυτό της που εκφραζόταν κυρίως μέσω του φαγητού, άδεια μπουκάλια, δύο απερίσκεπτοι και αποτυχημένοι γάμοι, δύο ακόμη γέννες. Πίσω όμως από όλη αυτή τη «σκοτεινή» λάμψη, πίσω από τις πανάκριβες τουαλέτες, τα κοσμήματα, τις γούνες και τα καπρίτσια που της «φόρτωναν» ενίοτε τα μίντια, η Aretha δεν σταμάτησε ούτε στιγμή να προσπαθεί να αλλάξει αυτόν τον κόσμο προς το καλύτερο. Ακριβώς για αυτό, παρακάτω υπάρχουν μερικά παραδείγματα που το επιβεβαιώνουν περίτρανα.

Προάσπισε το γυναικείο κίνημα

Μπορεί η ίδια να έχαιρε παγκόσμιας εκτίμησης εξαιτίας της πορείας και του ταλέντου της, δεν ξέχασε όμως ποτέ πως παραμένει μία Αφροαμερικάνα γυναίκα στις ΗΠΑ, μία εποχή που ο σεβασμός δεν ήταν κάτι το αυτονόητο για όλες τις κοινωνικές ομάδες. Τότε είναι που η Aretha κυκλοφορεί το κομμάτι «Respect», έναν «ύμνο» που προσπαθούσε να ισορροπήσει τις έμφυλες διακρίσεις, να αφυπνίσει τις καταπιεσμένες γυναίκες και να παρακινήσει όλον τον υπόλοιπο κόσμο να αναλάβει δράση υπέρ τους. Την ίδια στιγμή βέβαια, η ίδια ζούσε ένα αληθινό δράμα εντός γάμου με τον κακοποιητικό σύζυγό της Ted White, ο οποίος την έβλεπε περισσότερο σαν «διαβατήριο» για τα μεγάλα σαλόνια της Νέας Υόρκης. Ακόμη πιο ρηξικέλευθο και πολύ πιο εύστοχο ήταν το «Sisters doin’ it for itself», ένα φεμινιστικό μανιφέστο μέσω του οποίου η ίδια (σε συνεργασία με τους Eurythmics) οραματιζόταν έναν κόσμο όπου οι γυναίκες ζουν απαλλαγμένες από τους περιορισμούς μίας σεξιστικής κοινωνίας. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως το 1978 ήταν η πρώτη γυναίκα και μοναδική γυναίκα που κατάφερε να μπει στο μέχρι τότε ξεδιάντροπα ανδροκρατούμενο Rock and Roll Hall of Fame.

Υπήρξε μία μάχιμη ακτιβίστρια

Ο πατέρας της υπήρξε ανέκαθεν ένας ταγμένος ακτιβιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, γεγονός που ίσως ώθησε και την Aretha να εκμεταλλευτεί τη φήμη και την αναγνωρισιμότητα της ώστε να στηρίξει το κίνημα. Όχι μόνο λάμβανε μέρος υποστηρίζοντας εκδηλώσεις που εμφανιζόταν ο Martin Luther King, αλλά της απονεμήθηκε και το Southern Christian Leadership Award για την αφοσίωσή της. Όταν μάλιστα στις 13 Οκτωβρίου του 1970 συλλάβανε την Angela Davis, η οποία σύμφωνα με τον τότε πρόεδρο Nixon, θεωρούνταν μία «επικίνδυνη τρομοκράτισσα», η Aretha προθυμοποιήθηκε να δώσει εκ μέρους της το ποσό των 250.000$ που θα την έβγαζε από τη φυλακή. Εκτός από τα παραπάνω, η Aretha για πολλά χρόνια υποστήριζε φιλανθρωπικούς οργανισμούς όπως το Feeding America, οι οποίοι προσπαθούν να εξαλείψουν το φαινόμενο της πείνας.

Ήθελε και έκανε τους ανθρώπους χαρούμενους

Το μεγαλύτερο «στοίχημα» που κέρδισε η Aretha, δεν είναι πως κατάφερε να καθιερωθεί ως ένας από τους μεγαλύτερους μουσικούς θρύλους όλων των εποχών, αλλά το γεγονός πως όσα χρόνια και να περάσουν, όσα λαμπερά ή ταλαντούχα κορίτσια κι αν βρεθούν στη σκηνή, κανένα ποτέ δεν θα καταφέρει να κάνει την καρδιά μας να «φτερουγίσει» με την ίδια αισιοδοξία όπως όταν ακούμε τη φωνή της Aretha Franklin. Κανείς, όσο απογοητευμένος ή θλιμμένος κι αν είναι δεν μπορεί να αντισταθεί στον ρυθμό της και ίσως αυτό να ήταν το δεύτερο μεγαλύτερο ταλέντο μετά τη μοναδική της χροιά. Αρκεί να παρακολουθήσεις την κλασική σκηνή από την ταινία «The Blues Brothers» με το κομμάτι «Think» για να καταλάβεις ακριβώς τι εννοώ. Σαφώς η μουσική παρακαταθήκη της είναι τεράστια, τίποτα όμως δεν μπορεί να συγκριθεί με τον πηγαίο ξεσηκωμό, με το αυθεντικό χαμόγελο που προκαλεί στους ακροατές μέσα από τα τραγούδια της, ακόμη και τώρα που δεν βρίσκεται πια στη ζωή. Θα την ευχαριστούμε παντοτινά για αυτό!