Cine Καλησπερίτης: Οι Κιμωλίστες μάς αποκαλύπτουν το πώς «τρέχει» το πιο όμορφο σινεμά του Αιγαίου

Κάθε καλοκαίρι, κάπου στην Κίμωλο, στήνεται μια οθόνη. Σε μια παραλία, σε έναν αρχαιολογικό χώρο, πάνω σε βράχια ή μέσα σε ένα μεσαιωνικό κάστρο. Κρεμιούνται 500 φαναράκια στα αλμυρίκια, τοποθετούνται 100 δάδες και 200 κεριά, και όλοι οι κάτοικοι του χωριού, μαζί με όποιον τύχει να είναι εκεί εκείνη τη βραδιά, κάθονται μαζί για να δουν ταινία. Και κάπως έτσι, το «το νησί της λησμονημένης ηρεμίας» γίνεται ένας θερινός κινηματογράφος.

Τον λένε Cine Καλησπερίτη, από το πρώτο αστέρι που φαίνεται στη δύση του ήλιου και στο νησί έχει το δικό του όνομα. Και πίσω από όλο αυτό, βρίσκονται οι Κιμωλίστες, μια αξιοθαύμαστη ομάδα εθελοντών που θα σε έκανε να αναρωτηθείς πώς γίνονται τόσα πολλά από τόσο λίγους. Ανάμεσά τους, η Αγαθή Ρόδη που με τόση ζωντάνια, ειλικρίνεια και αγάπη για αυτό που κάνει που δεν χωράει σε κανένα job description, μας μίλησε για όλα όσα θέλαμε να μάθουμε για τον πιο όμορφο κινηματογράφο του Αιγαίου.

Το σινεμά που ταξιδεύει: Μια ιστορία για το ζευγάρι που πάει το σινεμά εκεί που δεν έφτανε ποτέ

Μιλήσαμε για το τι σημαίνει να φτιάχνεις πολιτισμό σε ένα νησί με λιγότερους από 600 μόνιμους κατοίκους, για τις δυσκολίες που δεν βλέπουμε, για το πώς ο άνεμος είναι εν τέλει σκηνοθέτης και σκηνογράφος και για το και για το πώς εν τέλει, μια απλή προβολή μπορεί να γίνει αφορμή να συναντηθεί ολόκληρο το νησί.

Κιμωλίστες: Τρεις κι ο κούκος, μια οθόνη και ολόκληρο το Αιγαίο

Οι Κιμωλίστες είναι εθελοντική ομάδα από το 2011. Με δικά σου λόγια, ποιοι είστε όμως; Πώς ξεκινήσατε και τι ήταν αυτό που σας έκανε να πείτε «θέλουμε να κάνουμε κάτι για αυτό το νησί»;

Οι Κιμωλίστες ξεκίνησαν και συνεχίζουν εθελοντικά 15 χρόνια με έδρα την Κίμωλο και σκοπό την προώθηση δράσεων που την αναδεικνύουν προβάλλοντας ταυτοχρόνως την 7η τέχνη το σινεμά. Είμαστε μια μικρή ομάδα ανθρώπων και ξεκινήσαμε το 2011 ξεκινήσαμε να ασχολούμαστε με απλές αλλά πολύ χρήσιμες δράσεις που στόχευαν στον ευπρεπισμό του Χωριού και των παραλιών όπως: το καθάρισμα των αρμών στα πλακόστρωτατα, τους καθαρισμούς των απόμακρων παραλιών που είναι προσβάσιμες μόνο δια θαλάσσης, το κλάδεμα στα αλμυρίκια, την συμμετοχή μας σε παραδοσιακές γιορτές. Ξεκίνησε από την αγάπη μας για την Κίμωλο, από την πηγαία επιθυμία να αναδείξουμε με εθελοντική εργασία τις παραλίες και τους κοινόχρηστους χώρους του νησιού μας.

Το Cine Καλησπερίτης ξεκίνησε το 2014. Από πού ήρθε η ιδέα και γιατί το σινεμά συγκεκριμένα; (Ήταν φυσική εξέλιξη ή το ήθελε κάποιος πολύ συγκεκριμένα;)

Ήταν και τα δύο: το ήθελε κάποιος πολύ, ξεκίνησε ως έντονη επιθυμία και σιγά σιγά πήρε τη μορφή μιας φυσικής και αυτονόητης εξέλιξης. Η ιδέα ανήκει στον Φώτη Μαρινάκη, έναν εκ των ιδρυτών των Κιμωλιστών. Όταν εγκαταστάθηκε μόνιμα στο νησί, αυτό που του έλειπε ήταν οι βραδινές προβολές που απολάμβανε στην Αθήνα. Έτσι, το 2014 αγόρασε μια φορητή οθόνη προβολής για εξωτερικούς χώρους, έναν προτζέκτορα και ηχεία. Αρχικά διοργανώναμε απλές προβολές στον τοίχο του δημοτικού σχολείου και μετά σκεφτήκαμε ότι θα ήταν ωραίο το σινεμά να μεταφέρεται σε μια παραλία, εκεί που σκάει το κύμα. Έτσι γεννήθηκε ο Cine Καλησπερίτης, που πήρε το όνομά του από το πρώτο αστέρι που φαίνεται στη δύση του ήλιου και που στο νησί μας το λέμε Καλησπερίτη.

Μου ανέφερες στο τηλέφωνο «τρεις και ο κούκος» - μια εξαιρετικά σημαντική πληροφορία. Πόσοι είστε πραγματικά πίσω από όλο αυτό και τι σημαίνει στην πράξη να τρέχεις ένα ολόκληρο φεστιβάλ με τόσο μικρή ομάδα;

Ο πυρήνας είναι όντως μια μικρή παρέα — ο Φώτης, η Ελένη, η Κατερίνα, η Αγαθή, ο Κώστας, η Μπέμπα και ο Γιώργος. Στην πράξη σημαίνει ότι οι ίδιοι άνθρωποι κουβαλούν μηχανήματα, στήνουν οθόνες, μεταφέρουν καρέκλες, προγραμματίζουν προβολές, απαντούν σε μηνύματα, κανονίζουν όλες τις διαδικασίες. Ο βασικός μας στόχος είναι να περνάμε καλά κι εμείς και όλοι όσοι συμμετέχουν. Και δεν είμαστε ποτέ πραγματικά μόνοι μιας και μας στηρίζουν: οι επαγγελματίες της Κιμώλου, ο Σύλλογος δωματιούχων, ο Δήμος Κιμώλου, οι χορηγοί, οι συνδιοργανωτές μας, οι υποστηρικτές μας των οποίων η βοήθειά είναι τεράστια και ουσιαστική για να συνεχίσουμε να υπάρχουμε.

Ο Cine Καλησπερίτης δεν έχει έδρα. Κάθε προβολή είναι και σε διαφορετικό σκηνικό: από την παραλία Αλυκή μέχρι τον αρχαιολογικό χώρο στο Κοφτό, από τους εντυπωσιακούς βραχώδεις σχηματισμούς «Στου Γερονικόλα τΆψηλά», μέχρι τα Πράσσα, το Μεσαιωνικό Κάστρο. Πώς επιλέγετε κάθε φορά την τοποθεσία, πού θα στήσετε την οθόνη και πώς θα κάνετε τη σκηνογραφία; Επίσης, παίζει ρόλο η τοποθεσία στην επιλογή της ταινίας;

Η ειδοποιός διαφορά του Cine Καλησπερίτη είναι ακριβώς ότι δεν έχει σταθερό σημείο προβολής εναλλάσσεται μεταξύ κάποιων σημείων από το Μεσαιωνικό Κάστρο έως τις πιο όμορφες τοποθεσίες του νησιού. Πρωταρχικός μας στόχος είναι η τοποθεσία να «συνομιλεί» με την ταινία: προβάλαμε τη «Φόνισσα» στον αρχαιολογικό χώρο των «Ελληνικών» στο Κοφτό, την «Ευτυχία» για πρώτη φορά «Στου Γερονικόλα τ' Αψηλά»,πάνω σε εντυπωσιακούς βραχώδεις σχηματισμούς που ενώνονται αρμονικά με το αιγαίο πέλαγος, πρόκειται για λεπτές στρώσεις από γκριζόλευκα, ηφαιστειακά πετρώματα. Υπάρχει όμως και ένας ακόμα «σκηνογράφος» που έχει πάντα τον τελευταίο λόγο: ο άνεμος. Ένας απρόσμενος αέρας μπορεί να μας αναγκάσει να μεταφέρουμε την οθόνη μέσα στο Κάστρο ή σε μια παραλία που δεν είχαμε σχεδιάσει — γι' αυτό και ανακοινώνουμε τοποθεσία και ώρα δύο-τρεις μέρες πριν. Χρειαζόμαστε εως 3 μποφόρ για να στήσουμε τον εξοπλισμό μας και οι σινεφίλ να χαρούν την προβολή, απολαμβάνοντας το ηλιοβασίλεμα και την διαφορετική σκηνογραφία κάθε φορά!

Υπάρχει ένα μεγάλο εύρος στην επιλογή των ταινιών, από arthouse μέχρι κλασικές κωμωδίες, από ελληνικές παραγωγές μέχρι πολυβραβευμένες ξένες. Πώς γίνεται η επιλογή;

Η φιλοσοφία μας όσον αφορά την επιλογή είναι απλή: ο Cine Καλησπερίτης είναι για όλους. Σκοπός μας είναι να χαρίσουμε μια ολοκληρωμένη εμπειρία ψυχαγωγίας υψηλού επιπέδου και να ενθουσιάζουμε τόσο τους πιστούς όσο και τους νεότερους θεατές γι' αυτόν τον λόγο προσφέρουμε διπλές ταυτόχρονες προβολές για μικρούς και μεγάλους cinephiles. Έτσι στο πρόγραμμα μας χωράνε ο Λάνθιμος και οι Blues Brothers, ο Βούλγαρης και το «Cinema Paradiso», ντοκιμαντέρ και παιδικές ταινίες. Ιδιαίτερη χαρά μάς δίνουν οι ηλικιωμένοι του νησιού, που ακολουθούν πιστά τις προβολές και τις απολαμβάνουν. Για πολλούς από αυτούς είναι μια πολύτιμη έξοδος και μια ευκαιρία να βρεθούν με όλο το Χωριό και το βλέπεις στα πρόσωπά τους ότι χαίρονται σαν παιδιά. Φυσικά υπάρχουν και πρακτικές παράμετροι, εννοώ τα δικαιώματα των ταινιών, ο καιρός, η τοποθεσία , το κοινό και πολλά άλλα το κριτήριο παραμένει πάντα η ποιότητα και και πως θα χαρίσουμε μια αξέχαστη βραδιά στο κοινό.

Ποια προβολή είναι αυτή που ξεχωρίζεις; Που σου έχει μείνει περισσότερο;

Η πρώτη, το 2014: το «Cinema Paradiso» στην κεντρική πλατεία του Χωριού, κοντά στο πετρόχτιστο πηγάδι Του Γιωργηλά. Όλοι οι κάτοικοι ήρθαν και η στιγμή ήταν μοναδική, επειδή η τελευταία φορά που είχε προβληθεί ταινία στον τόπο ήταν πριν από σαράντα πέντε χρόνια. Μια ταινία για την αγάπη προς το σινεμά, στην πρώτη βραδιά του δικού μας σινεμά· δεν θα μπορούσε να είναι πιο ταιριαστή! Υπάρχουν και οι στιγμές που δεν τις σκηνοθετείς: βραδιές στην Αλυκή που το πανί στήνεται μπροστά στη θάλασσα και πίσω του ανατέλλει η πανσέληνος. Στο απάνεμο αραξοβόλι του Αη Μηνά φιλοξενούνται τα πολύχρωμα βαρκάκια των ψαράδων ενώ πέτρινα πελεκούδια ή ματσακάνια, οι χτιστοί όγκοι πέτρας αποτελούν κομμάτι του Κιμωλιάτικου τοπίου.

Ο Cine Καλησπερίτης είναι το πιο γνωστό κομμάτι σας, αλλά οι Κιμωλίστες κάνουν πολύ περισσότερα: βιβλιοθήκες, καθαρισμοί παραλιών, πολιτιστικές δράσεις. Πώς σκέφτεστε το νησί ολιστικά; Το σινεμά είναι η αφορμή ή η κεραία;

Και τα δύο — αλλά αν πρέπει να διαλέξω, είναι η κεραία: το πιο ορατό σημείο μιας δουλειάς που γίνεται όλο τον χρόνο. Στο παρελθόν αναβιώσαμε έθιμα, όπως παραδοσιακά κάλαντα, καρναβάλι, έθιμο της Κούνιας, Κάψιμο του Ιούδα, ενώ συνεχίζουμε να οργανώνουμε πεζοπορίες στα μονοπάτια της Κιμώλου. Μια δράση που αγαπάμε ιδιαίτερα είναι η δανειστική μας βιβλιοθήκη. Με την υποστήριξη από το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, φτιάξαμε τις Βάρκες Βιβλιοθήκες που τοποθετήθηκαν στις παραλίες του νησιού με στόχο τη διάδωση της φιλαναγνωσίας. Το νησί το σκεφτόμαστε ολιστικά: φύση, πολιτισμός και κοινότητα αποτελούν ένα τρίπτυχο για εμάς και όσα πρεσβεύουμε. Δεν γίνεται να ξεχωρίσεις το φυσικό περιβάλλον από τον πολιτισμό και τους ανθρώπους της, είναι μια ενιαία, ζωντανή αλυσίδα.

Η Κίμωλος τον χειμώνα έχει κάτω από 600 κατοίκους. Πολλά μικρά νησιά και απομακρυσμένες κοινότητες στην Ελλάδα ζουν με την αίσθηση ότι ο πολιτισμός είναι κάτι που συμβαίνει κάπου αλλού και όχι στον τόπο τους. Εσείς τι πιστεύετε; Το σινεμά, ο πολιτισμός γενικότερα, είναι πολυτέλεια ή ανάγκη για μια τέτοια κοινότητα;

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία: το σινεμά, ως έκφανση πολιτισμού, είναι ανάγκη και μάλιστα από τις πιο γοητευτικές μορφές τέχνης. Για εμάς όμως το θέμα δεν είναι τι λείπει από ένα μικρό νησί, αλλά τι μπορεί να δημιουργηθεί. Βλέποντας όλους τους κατοίκους του Χωριού να κάθονται μαζί μπροστά σε ένα πανί προβολής, η κοινότητα γιορτάζει αυτό που είναι μένοντας ζωντανή, δεμένη, περήφανη για τον τόπο της. Και η χαρά αυτή αγκαλιάζει όλους, κυρίως τα παιδιά, τους επισκέπτες, τους ηλικιωμένους που δεν χάνουν προβολή. Ο πολιτισμός εδώ δεν έρχεται από αλλού· γεννιέται στον τόπο μας και μας ενώνει.

Σε επίπεδο κάθε προβολής, τι κρύβεται πίσω από μια βραδιά του Cine Καλησπερίτης που ο κόσμος δεν βλέπει;

Πολλές ώρες δουλειάς. Μεταφέρουμε στο σημείο όλο τον εξοπλισμό, τον προτζέκτορα, τα ηχεία, το πανί, τις καρέκλες, τη γεννήτρια, κούτες με τα 500 ηλιακά φαναράκια, τις 100 δάδες και τα 200 κεριά. Στήνουμε την οθόνη ανάλογα με τη φορά του ανέμου και εξασφαλίζουμε ρεύμα εκεί που συχνά δεν υπάρχει. Κρεμάμε τα ηλιακά φαναράκια, που έχουν μηδενικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, στα αλμυρίκια των παραλιών και τοποθετούμε τις δάδες, τις ξαπλώστρες και τις καρέκλες για το κοινό. Όπως είπαμε και πριν, το στήσιμο μπορεί να πάρει δεκάδες ώρες και να εξαντλήσει την ομάδα αλλά η δουλειά δεν τελειώνει. Με το τέλος της ταινίας πρέπει να μαζέψουμε το βαρύ εξοπλισμό, όμως για τον ευαίσθητο εξοπλισμό πρέπει να φροντίσουμε την ίδια κιόλας νύχτα, αργά, μετά την προβολή και να συνεχίσουμε την επόμενη μέρα νωρίς το πρωί στην παραλία, ώστε να ελευθερωθεί εγκαίρως και να μπορεί να φιλοξενήσει τους λουόμενους που θα την επισκεφτούν. Μεγάλο κομμάτι της προετοιμασίας είναι και ο συντονισμός για τη μετακίνηση του κόσμου. Στα σημεία που δεν προσεγγίζονται με αυτοκίνητο, οργανώνουμε τη μεταφορά των θεατών με λεωφορείο και θαλάσιο ταξί. Όλα αυτά θέλουν τρομερή οργάνωση και προσπάθεια και είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι όταν, στο τέλος της βραδιάς, όλα έχουν κυλήσει ρολόι.

Ποιο είναι το μήνυμα; Τι "φωνάζουν" πλέον -ευτυχώς για εμάς- τόσο επιτυχημένα, οι Κιμωλίστες;

Ότι με αγάπη για τον τόπο σου, εθελοντισμό και επιμονή, ακόμα και «τρεις κι ο κούκος» σε ένα μικρό νησί μπορούν να δημιουργήσουν πολιτισμό που ταξιδεύει και πως καμιά κοινότητα δεν είναι πολύ μικρή για να κάνει μεγάλα όνειρα. Δεν χρειάζεται να περιμένεις να έρθουν όλα έτοιμα από αλλού· ξεκινάς με ό,τι έχεις, με τους ανθρώπους που έχεις δίπλα σου, και ο δρόμος ανοίγει στην πορεία. Κάθε φαναράκι που κρεμάμε, κάθε βιβλίο που δανείζεται κάποιος από τις βάρκες μας, είναι μια μικρή απόδειξη ότι τα ωραία πράγματα γεννιούνται από απλές ιδέες και μεράκι. Και αν η δική μας ιστορία εμπνεύσει έστω και μία ακόμα παρέα, σε ένα άλλο νησί ή χωριό, να ξεκινήσει κάτι δικό της, τότε το μήνυμα θα έχει φτάσει εκεί που πρέπει. Όσο για εμάς, όλη αυτή η αγάπη που εισπράττουμε από τον κόσμο είναι η καλύτερη ανταμοιβή και η μεγαλύτερη ικανοποίηση.

01

08