7 τρόποι που τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα επηρεάζουν τα παιδιά - Οι επιπτώσεις που δεν γνωρίζεις

Ένα παιδικό γιαούρτι με φρούτα ή τα παιδικά δημητριακά φαντάζουν καλή επιλογή για τα παιδιά, σωστά; Μάλλον θα πρέπει να το ξανασκεφτείς και ταυτόχρονα να αναρωτηθείς πόσες φορές τα δίνεις υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα χωρίς καν να το συνειδητοποιείς.

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα (UPFs) περιέχουν πλήθος συστατικών, όπως πρόσθετα (Ε), ζάχαρη και αλάτι, που τα κάνουν πιο νόστιμα – ακόμη και εθιστικά – αυξάνοντας παράλληλα τη διάρκεια ζωής τους και μειώνοντας το κόστος παραγωγής.

Τα ράφια των σούπερ μάρκετ είναι γεμάτα προϊόντα μεγάλης διάρκειας: από μπάρες δημητριακών μέχρι ψωμιά και μπισκότα. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που τα UPFs αποτελούν το 60–80% της διατροφής του μέσου παιδιού στο Ηνωμένο Βασίλειο (και όχι μόνο).

Ποια είναι τα υγιεινά τρόφιμα που παχαίνουν τα παιδιά

Όπως θα δεις παρακάτω, η έρευνα δείχνει ότι έχουν σημαντικό αντίκτυπο τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία του παιδιού σου, αλλά και στη συνολική του ανάπτυξη.

7 τρόποι που τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα επηρεάζουν τα παιδιά

Αύξηση βάρους, χοληστερίνη και παχυσαρκία

Η αυξημένη κατανάλωση UPFs συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας. Σύμφωνα με έκθεση του Imperial College London, τα παιδιά στο Ηνωμένο Βασίλειο καταναλώνουν εξαιρετικά υψηλά ποσοστά UPFs, αυξάνοντας τον κίνδυνο παχυσαρκίας και επιδείνωσης της υγείας τους. Τα UPFs είναι συνήθως πλούσια σε θερμίδες, λίπος και ζάχαρη ακόμη και σε μικρές ποσότητες, και είναι ιδιαίτερα εύγευστα, ενεργοποιώντας το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου και κάνοντάς τα εθιστικά. Λόγω της μαλακής υφής τους και της έλλειψης φυτικών ινών, καταναλώνονται εύκολα και γρήγορα, χωρίς να προκαλούν αίσθημα κορεσμού, οδηγώντας σε υπερκατανάλωση.

Συμπεριφορά και συγκέντρωση

Τα UPFs επηρεάζουν επίσης τη συμπεριφορά και την ικανότητα συγκέντρωσης των παιδιών – συχνά λόγω των απότομων αυξομειώσεων του σακχάρου στο αίμα. Ορισμένες συσκευασίες τροφίμων προειδοποιούν ακόμα ότι μπορεί να προκαλέσουν αλλαγές στη συμπεριφορά. Μια μελέτη (F1000Research) έδειξε ότι τα παιδιά που κατανάλωναν περισσότερα φρέσκα τρόφιμα (φρούτα, λαχανικά, γάλα) είχαν καλύτερες σχολικές επιδόσεις, ενώ η κατανάλωση UPFs όπως αναψυκτικά και έτοιμα γεύματα συσχετίστηκε με χαμηλότερες επιδόσεις.

Είναι το παιδί σας επιλεκτικός καταναλωτής γευμάτων;

Διατροφικές ελλείψεις

Σύμφωνα με διατροφολόγους, τα τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα και φυτοθρεπτικά συστατικά αντικαθίστανται από UPFs που είναι φτωχά σε θρεπτικά συστατικά. Η κατάσταση επιδεινώνεται ιδιαίτερα στους picky eaters και στους εφήβους, ειδικά τα κορίτσια.

Ανάπτυξη σώματος και εγκεφάλου

Η επεξεργασία τροφών μειώνει ή καταστρέφει θρεπτικά συστατικά όπως οι βιταμίνες, τα αντιοξειδωτικά, τα απαραίτητα λιπαρά και οι φυτικές ίνες. Για να ενισχυθεί η γεύση και η διάρκεια ζωής, προστίθενται σάκχαρα και λιπαρά – με αρνητικές συνέπειες στο μεταβολισμό, τη γλυκόζη αίματος και την υγεία του εγκεφάλου. Μελέτη στο Science Direct έδειξε ότι η συχνή κατανάλωση UPFs σχετίζεται με καθυστερημένη ανάπτυξη. Η πρώιμη έκθεση σε UPFs επηρεάζει την ανάπτυξη υγιούς σχέσης με το φαγητό, προάγοντας την προτίμηση σε μαλακές, γλυκές, τεχνητές τροφές, που μπορούν να επηρεάσουν ακόμα και την υγεία των δοντιών και τη σωστή ανάπτυξη της γνάθου.

Άγχος και κατάθλιψη

Έρευνα από τη Γαλλία (NutriNet-Santé, 2019) που εξέτασε 20.380 άτομα, διαπίστωσε ότι η υψηλή κατανάλωση UPFs συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων – ακόμα και αφού ληφθούν υπόψη άλλοι παράγοντες. Στον αντίποδα, μία άλλη μελέτη από τη Βραζιλία κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, έδειξε ότι η αυξημένη κατανάλωση φρέσκων τροφών συσχετίστηκε με χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, ενώ η αυξημένη κατανάλωση UPFs είχε το αντίθετο αποτέλεσμα.

Παιδί και διατροφή: Τα θρεπτικά συστατικά που επηρεάζουν το ύψος του παιδιού

Φυσική κατάσταση και καρδιαγγειακή υγεία

Έρευνες δείχνουν ότι η αύξηση κατά 10% στην κατανάλωση UPFs (ως ποσοστό των ημερήσιων θερμίδων) σχετίζεται με 6% αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, σύμφωνα με το British Heart Foundation. Αν και χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί πλήρως το γιατί, υπάρχει συσχέτιση μεταξύ UPFs και υψηλής αρτηριακής πίεσης, καρδιοπάθειας και άλλων προβλημάτων υγείας – ανεξάρτητα από την περιεκτικότητα τους σε αλάτι, ζάχαρη ή λιπαρά.

Μακροχρόνιες ασθένειες

Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις, η μακροχρόνια κατανάλωση UPFs σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών ασθενειών στην ενήλικη ζωή. Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ έδειξε ότι όσοι κατανάλωναν περισσότερα UPFs είχαν αυξημένο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, εγκεφαλικού και καρδιαγγειακής νόσου γενικότερα. Παράλληλα, έχει καταγραφεί σαφής συσχέτιση με την παχυσαρκία, τον διαβήτη τύπου 2, καθώς και με προβλήματα ψυχικής υγείας όπως η κατάθλιψη και το άγχος.