Θετική γονεϊκότητα: Οι μικρές αλλαγές που ενισχύουν τη σχέση με το παιδί

Η ανατροφή των παιδιών δεν απαιτεί τέλειους γονείς αλλά πρόθυμους να συνδεθούν ουσιαστικά μαζί τους. Η θετική γονεϊκότητα δεν είναι ένα σύστημα αυστηρών κανόνων αλλά μια καθημερινή φιλοσοφία που βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό, την ενσυναίσθηση και την ανοιχτή επικοινωνία. Αντί για μεγάλες, κουραστικές ανατροπές, η επιστήμη δείχνει ότι η πραγματική ενδυνάμωση της οικογενειακής σχέσης κρύβεται σε μικρές, καθημερινές αλλαγές στη συμπεριφορά μας.

Τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα για την ανάπτυξη του παιδιού

Σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), οι πρώιμες παρεμβάσεις θετικής γονεϊκότητας έχουν βαθύ και μακροπρόθεσμο αντίκτυπο στην ανάπτυξη του παιδιού. Τα επιστημονικά δεδομένα του οργανισμού αποδεικνύουν ότι οι πρακτικές αυτές μειώνουν σημαντικά τα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης του άγχους και ελαχιστοποιούν τις πιθανότητες εμφάνισης προβλημάτων συμπεριφοράς, όπως η επιθετικότητα ή η κοινωνική απόσυρση.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η δημιουργία ασφαλών, σταθερών και στοργικών σχέσεων κατά την παιδική ηλικία αναδομεί θετικά την αρχιτεκτονική του εγκεφάλου και λειτουργεί ως μόνιμη προστατευτική ασπίδα για την ψυχική υγεία του παιδιού καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του, μειώνοντας τις πιθανότητες εμφάνισης κατάθλιψης στην ενήλικη ζωή.

Τρεις πρακτικές αλλαγές για την καθημερινότητα στο σπίτι

Στο πλαίσιο αυτό, οι σύγχρονες επιστημονικές κατευθύνσεις προκρίνουν συγκεκριμένες στρατηγικές που βασίζονται στη μη βίαιη πειθαρχία και τη συναισθηματική ρύθμιση. Μία από τις πιο αποτελεσματικές μικρές αλλαγές είναι η χρήση του συγκεκριμένου επαίνου, όπου αντί για ένα αόριστο και γενικό μπράβο, ο γονέας επισημαίνει με ακρίβεια την προσπάθεια και τη θετική συμπεριφορά του παιδιού. Παράλληλα, η καθιέρωση του λεγόμενου ποιοτικού χρόνου, δηλαδή η αφιέρωση έστω και πέντε λεπτών αποκλειστικής, αδιάσπαστης προσοχής κάθε μέρα, χωρίς την παρεμβολή οθονών, ψηφιακών ειδοποιήσεων ή κινητών τηλεφώνων, αρκεί για να καλύψει τις βασικές συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού για ασφάλεια και αποδοχή.

Ακόμη και η καθημερινή διαχείριση των μεταβάσεων από τη μία δραστηριότητα στην άλλη γίνεται πολύ πιο ομαλή όταν οι γονείς δίνουν έγκαιρες, σαφείς προειδοποιήσεις, γεγονός που δείχνει σεβασμό στην αυτονομία του παιδιού, μειώνει το αναπτυξιακό άγχος και προλαμβάνει τις εντάσεις. Ο οργανισμός επισημαίνει ότι η θετική ανταπόκριση των γονέων στα συναισθήματα του παιδιού, ακόμη και κατά τη διάρκεια ενός ξεσπάσματος, διδάσκει στο ίδιο το παιδί πώς να αναγνωρίζει και να ρυθμίζει τα δικά του συναισθήματα στο μέλλον.

Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται το πρόγραμμα «ΡΙΣΠΕΚΤ στη Γονεϊκότητα», που υλοποιείται από το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF. Ανάμεσα στα βασικά εργαλεία αυτής της δράσης ξεχωρίζει το διεθνώς αναγνωρισμένο Triple P - Positive Parenting Programme που υλοποιείται για πρώτη φορά στη χώρα μας και στοχεύει στην ενίσχυση των γονεϊκών δεξιοτήτων για την πρόληψη και διαχείριση των καθημερινών δυσκολιών συμπεριφοράς, από τη βρεφική ηλικία έως την εφηβεία.

Αυτό που αξίζει να θυμόμαστε είναι ότι η θετική γονεικότητα κρίνεται στις λεπτομέρειες: Στο πώς ακούμε το παιδί, πώς ανταποκρινόμαστε στις δυσκολίες του και πώς επικοινωνούμε μαζί του. Αλλάζοντας αυτές τις μικρές καθημερινές συνήθειες, προσφέρουμε στα παιδιά ένα περιβάλλον γεμάτο ασφάλεια και αποδοχή, χτίζοντας μια σχέση εμπιστοσύνης που θα τα συντροφεύει σε όλη τους τη ζωή.

*Η Εθνική Δράση χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας – Ελλάδα 2.0, με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU