«Προστατέψτε τα κορίτσια μας»: Η μάχη της Γκάμπιας κατά του ακρωτηριασμού φτάνει στο δικαστήριο

Ο κόσμος μας εξακολουθεί να μοιάζει χωρισμένος σε πολλές ταχύτητες. Πρακτικές που για μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας φαντάζουν βγαλμένες από εφιάλτη, για εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια παραμένουν καθημερινή πραγματικότητα. Μία από αυτές είναι ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων, μια πρακτική βαθιά ριζωμένη σε παραδόσεις, σιωπές και κοινωνικές πιέσεις, αλλά και μία από τις πιο βίαιες παραβιάσεις των δικαιωμάτων των κοριτσιών.

Οι πιο «Gen Z» Χειμερινοί Ολυμπιακοί στην ιστορία: Oversharing, ακτιβισμός και AI στο βάθρο το 2026

Ο Mutayoba Arbogast είναι μέλος του Congress of African Journalists (CAJ), δημοσιογράφος με πολυετή εμπειρία στον έντυπο Τύπο και στην αφηγηματική δημοσιογραφία (storytelling). Παράλληλα, διαθέτει κατάρτιση στην εκπαίδευση παιδιών και ασχολείται ενεργά με θέματα Πρώιμης Παιδικής Ανάπτυξης (Early Childhood Development - ECD), ενώ τοποθετείται δημόσια για ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα των παιδιών και των γυναικών, στο «Pan African Visions».

Συγκεκριμένα, το άρθρό του βασίζεται σε επείγουσα έκκληση του Ιουνίου 2026, η οποία κυκλοφόρησε ευρέως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στο πλαίσιο εκστρατείας της Avaaz, ενός παγκόσμιου δικτύου κινητοποίησης με έδρα το Λονδίνο.

Στη Γκάμπια, η μάχη αυτή βρίσκεται ξανά σε κρίσιμο σημείο.

Σε τρεις εβδομάδες, το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας θα εξετάσει υπόθεση που μπορεί είτε να διατηρήσει είτε να αποδυναμώσει την απαγόρευση του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων, η οποία ισχύει από το 2015. Για τις επιζώσες, τις ακτιβίστριες και κυρίως για τα μικρά κορίτσια που κινδυνεύουν ακόμη, η απόφαση αυτή δεν είναι απλώς νομική.

Η ιστορία της Φατού Μπαλντέχ

Όταν η Φατού Μπαλντέχ μιλά για αυτό που της συνέβη, η φωνή της παραμένει σταθερή, αλλά η μνήμη όχι. Ήταν παιδί όταν την ακινητοποίησαν στο έδαφος και την υπέβαλαν σε ακρωτηριασμό, μια στιγμή που, όπως λέει, «σε αλλάζει για πάντα». Η ιστορία της είναι η ιστορία εκατομμυρίων κοριτσιών σε ολόκληρη την Αφρική και σήμερα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ηθικής και νομικής μάχης που μπορεί να καθορίσει το μέλλον αμέτρητων άλλων.

«Δεν πρόκειται μόνο για έναν νόμο», λέει η Μπαλντέχ. «Πρόκειται για το αν κορίτσια σαν κι εμένα θα συνεχίσουν να υποφέρουν σιωπηλά ή αν επιτέλους θα προστατευθούν».

Angelina Jolie: Στα 49α γενέθλιά της, τα παιδιά της δείχνουν πιο έντονα από ποτέ τη στήριξή τους

Μια πρακτική ριζωμένη στη σιωπή

Ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων, δηλαδή η μερική ή ολική αφαίρεση των εξωτερικών γυναικείων γεννητικών οργάνων για μη ιατρικούς λόγους, παραμένει διαδεδομένος σε περιοχές της Αφρικής, παρά τη διεθνή καταδίκη.

Στη Γκάμπια, τα στοιχεία είναι σοκαριστικά: Περίπου ένα στα δύο κορίτσια και πάνω από το 70% των γυναικών έχουν υποβληθεί στη διαδικασία, συχνά πριν συμπληρώσουν τα πέντε τους χρόνια. Για πολλές κοινότητες, η πρακτική θεωρείται τελετή μετάβασης στην ενηλικίωση ή προϋπόθεση για τον γάμο.

Ακτιβίστριες και επιζώσες, όμως, τονίζουν ότι καμία παράδοση δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη βλάβη.

«Η παράδοση δεν είναι ασπίδα», επιμένει η Μπαλντέχ. «Αυτό είναι βία, καθαρά και απλά».

Οι ιατρικοί ειδικοί συμφωνούν. Ο ακρωτηριασμός μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αιμορραγία, λοιμώξεις, επιπλοκές στον τοκετό και μακροχρόνιο ψυχολογικό τραύμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι θανατηφόρος. Μόλις πέρυσι, δύο βρέφη στη Γκάμπια πέθαναν μετά τη διαδικασία, προκαλώντας οργή και θλίψη σε εθνικό επίπεδο.

Παρά τα δεδομένα αυτά, η αντίθεση στην απαγόρευση κερδίζει έδαφος.

Η νομική μάχη που έρχεται

Ομάδες υπέρ του ακρωτηριασμού, ανάμεσά τους και ισχυροί θρησκευτικοί και κοινοτικοί ηγέτες, αμφισβητούν πλέον την απαγόρευση ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου. Υποστηρίζουν ότι ο νόμος παραβιάζει πολιτιστικές και θρησκευτικές ελευθερίες, προκαλώντας έντονη δημόσια συζήτηση σε όλη τη χώρα.

Για τους ακτιβιστές, η υπόθεση αυτή είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια νομική διαμάχη. Είναι σημείο καμπής.

«Αν η απαγόρευση αποδυναμωθεί, θα σταλεί ένα επικίνδυνο μήνυμα, όχι μόνο εδώ αλλά και σε ολόκληρη την περιοχή», λέει τοπική ακτιβίστρια που εργάζεται με επιζώσες. «Θα ενθαρρύνει όσους θέλουν να ανατρέψουν την προστασία των κοριτσιών και αλλού».

Οι επιπτώσεις ξεπερνούν τα σύνορα της Γκάμπιας. Σε ολόκληρη την Αφρική, οι χώρες προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στις πολιτιστικές πρακτικές και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Μια αποδυνάμωση της απαγόρευσης θα μπορούσε να υπονομεύσει χρόνια προόδου στον αγώνα κατά του ακρωτηριασμού.

Οι επιζώσες υψώνουν τη φωνή τους

Ενόψει της ακρόασης, η Μπαλντέχ και άλλες επιζώσες κινητοποιούνται. Σε συνεργασία με τη διεθνή οργάνωση Avaaz, οργανώνουν πανεθνική εκστρατεία ώστε γυναίκες από όλη τη χώρα να μεταβούν στην πρωτεύουσα, Μπανζούλ, και να ακουστούν οι φωνές τους μέσα και έξω από τη δικαστική αίθουσα.

Η στρατηγική τους είναι σαφής: Προσωπικές μαρτυρίες από τη βάση της κοινωνίας, σε συνδυασμό με διεθνή πίεση.

«Θέλουμε οι δικαστές, η κυβέρνηση και ο κόσμος να μας ακούσουν», λέει η Μπαλντέχ. «Δεν είμαστε στατιστικά στοιχεία. Είμαστε ζωντανή απόδειξη της βλάβης που προκαλεί αυτή η πρακτική».

Για πολλές επιζώσες, το να μιλούν δημόσια είναι πράξη θάρρους. Σε κοινότητες όπου ο ακρωτηριασμός είναι κοινωνικά αποδεκτός, η αμφισβήτησή του μπορεί να οδηγήσει σε στιγματισμό, απομόνωση ή ακόμη και απειλές.

Ωστόσο, όλο και περισσότερες γυναίκες βγαίνουν μπροστά, αποφασισμένες να προστατεύσουν την επόμενη γενιά.

«Κουβαλώ την ιστορία μου όχι ως βάρος», λέει η Μπαλντέχ, «αλλά ως κάλεσμα για δράση».

Η ακτιβιστική διαμαρτυρία του Σάια ΛαΜπέφ θα διαρκέσει 4 χρόνια

Μια μάχη με περιφερειακό αντίκτυπο

Η έκβαση της υπόθεσης στη Γκάμπια μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη την Αφρική, όπου οι προσπάθειες για τον τερματισμό του ακρωτηριασμού βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια. Χώρες όπως η Κένυα και η Νιγηρία έχουν θεσπίσει νόμους που απαγορεύουν την πρακτική, όμως η εφαρμογή τους παραμένει άνιση και η πολιτισμική αντίσταση ισχυρή.

Οι υποστηρικτές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τονίζουν ότι οι νόμοι πρέπει να συνοδεύονται από εκπαίδευση, συμμετοχή των κοινοτήτων και στήριξη των επιζωσών.

Το κόστος της αδράνειας

Για όσους βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, η ανάγκη είναι επείγουσα. Κάθε καθυστέρηση και κάθε υποχώρηση έχουν πραγματικές συνέπειες.

«Τα παιδιά εξακολουθούν να ακρωτηριάζονται», προειδοποιεί η Μπαλντέχ. «Κάθε μέρα που περιμένουμε, περισσότερα κορίτσια κινδυνεύουν».

Οι θάνατοι των δύο βρεφών πέρυσι υπενθυμίζουν με τον πιο σκληρό τρόπο τι διακυβεύεται. Πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένα παιδί, μια οικογένεια, ένα μέλλον που αλλάζει ανεπανόρθωτα.

Μια παγκόσμια ευθύνη

Αν και η μάχη δίνεται στα δικαστήρια της Γκάμπιας, η σημασία της είναι παγκόσμια. Διεθνείς οργανισμοί, ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολίτες καλούνται να στηρίξουν τον αγώνα.

Οι ακτιβιστές πιστεύουν ότι η διεθνής αλληλεγγύη μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις, στέλνοντας στις αρχές της Γκάμπιας το μήνυμα ότι ο κόσμος παρακολουθεί και ότι η προστασία των κοριτσιών είναι κοινή ευθύνη.

«Αυτό αφορά κάτι περισσότερο από μία χώρα», λέει η Μπαλντέχ. «Αφορά το τι υπερασπιζόμαστε ως παγκόσμια κοινότητα».

Μια καθοριστική στιγμή

Καθώς η αντίστροφη μέτρηση για την ακρόαση στο Ανώτατο Δικαστήριο συνεχίζεται, το κλίμα μεταξύ των ακτιβιστών είναι ένα μείγμα αγωνίας και αποφασιστικότητας. Έχουν δώσει αυτή τη μάχη στο παρελθόν και την έχουν κερδίσει. Το 2024, η ευρεία κινητοποίηση συνέβαλε στην υπεράσπιση της απαγόρευσης απέναντι σε προηγούμενες προκλήσεις. Τώρα ετοιμάζονται να το κάνουν ξανά.

«Αυτή είναι η τελευταία μας ευκαιρία», λέει η Μπαλντέχ. «Δεν έχουμε την πολυτέλεια να χάσουμε».

Για εκείνη και για αμέτρητες άλλες γυναίκες, ο αγώνας είναι βαθιά προσωπικός. Είναι ένας αγώνας ώστε κανένα κορίτσι να μη χρειαστεί να υποστεί όσα υπέστησαν εκείνες. Είναι η προσπάθεια να μετατραπεί ο πόνος σε πρόοδο.

Καθώς ο κόσμος παρακολουθεί, η Γκάμπια βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Η απόφαση των επόμενων εβδομάδων θα διαμορφώσει όχι μόνο το μέλλον των κοριτσιών της χώρας, αλλά και τον ευρύτερο αγώνα ενάντια σε μια πρακτική που επιβιώνει εδώ και γενιές.