Πόσες μέρες μετά την περίοδο πρέπει να κάνω τη μαστογραφία;

Σε γενικές γραμμές καλό είναι να αποφεύγεις να υποβληθείς σε μαστογραφικό έλεγχο κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως (όταν έχεις περίοδο δηλαδή), ή την εβδομάδα πριν την έναρξη της εμμήνου ρύσεως. Κατά το διάστημα αυτό οι μαστοί παρουσιάζονται συχνά οιδηματώδεις («πρησμένοι») και επειδή η εξέταση προϋποθέτει την άσκηση πίεσης σε αυτούς, ενδέχεται κατά την όλη διαδικασία να προκληθεί αχρείαστη δυσφορία και πόνος.

1 στις 8 γυναίκες θα διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού -Εσύ πότε έκανες μαστογραφία τελευταία φορά;

Τι άλλο πρέπει να γνωρίζεις για τον μαστό σου:

Ανατομία μαστού

Όπως φαίνεται και στην παρακάτω εικόνα στο εσωτερικό του μαστού εντοπίζεται ο λεγόμενος μαστικός (ή μαζικός) αδένας, αλλά και λιπώδης ιστός (λίπος δηλαδή), καθώς και σημαντικές ποσότητες συνδετικού ιστού (πρόκειται για ένα είδος ιστού, που αποτελεί το «στήριγμα» των υπολοίπων ιστών).

Η αναλογία μεταξύ του λιπώδους και του συνδετικού ιστού καθορίζουν αφενός την πυκνότητα, αφετέρου τη «σφριγηλότητα» (το πόσο «σφικτοί» είναι δηλαδή) των μαστών.

Ο μαστικός αδένας εντοπίζεται στο άνω έξω τεταρτημόριο εκάστου μαστού και είναι το όργανο, που παράγει το γάλα στο θηλασμό, ενώ αποτελείται από 10 έως 15 λοβούς. Από τον κάθε λοβό ξεκινάει ένα λεπτό σωληνάριο, που ονομάζεται γαλακτορφόρος πόρος, ο οποίος καταλήγει στη θηλή. Δια των γαλακτοφόρων πόρων εξέρχεται το γάλα κατά το θηλασμό.

Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού;

Ο καρκίνος του μαστού είναι η συνηθέστερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να υπολογίζει, πως μόνον το 2020 διεγνώσθησαν σε παγκόσμιο επίπεδο 2,26 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις καρκίνου του μαστού (Łukasiewicz και συνεργάτες, 2021). Στην Ελλάδα υπολογίζεται, πως η συχνότητα καρκίνου του μαστού ανέρχεται στις 58,6 ανά 100.000 γυναίκες με 21 στις 100.000 γυναίκες τελικά να χάνουν τη ζωή τους από τη νόσο (Kotsakis και συνεργάτες, 2019) . Πρόκειται επομένως, για μία ιδιαίτερα συχνή περίπτωση καρκίνου και ως εκ τούτου εξαιρετικά σημαντική θεωρείται η πρόληψή του.

Υπάρχει πρόληψη του καρκίνου του μαστού;

Στην ιατρική με τον όρο «πρόληψη» αναφερόμαστε σε ενέργειες, που μπορούν να γίνουν, προκειμένου να εντοπιστούν «πρόδρομα σημεία» του καρκίνου, δηλαδή σημεία (σημάδια), που εκδηλώνονται πριν από τον πραγματικό καρκίνο, ώστε να μας δοθεί η ευκαιρία να λάβουμε θεραπευτικά μέτρα, τα οποία αποσκοπούν στην παρεμπόδιση εκδήλωσης της νόσου. Οι ιατρικές μέθοδοι, που χρησιμοποιούνται στα πλαίσια της πρόληψης του καρκίνου θα πρέπει να είναι χαμηλού κόστους και μη επεμβατικές, δηλαδή δεν θα πρέπει να «ταλαιπωρούν» τη γυναίκα.

Μία χαρακτηριστική τέτοια μέθοδος πρόληψης είναι το test Παπανικολάου, χάρη στο οποίο εντοπίζουμε πρόδρομα σημεία του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και λαμβάνουμε τα απαραίτητα μέρα προκειμένου να εμποδιστεί η εκδήλωσή του.

Σε ό,τι αφορά τον καρκίνο του μαστού δεν υπάρχει «πρόληψη» με τη στενή έννοια του όρου, αφού δεν γνωρίζουμε συγκεκριμένα πρόδρομα σημεία, τα οποία θα μπορούσαμε με κάποια μέθοδο να εντοπίσουμε. Στην περίπτωση του συγκεκριμένου είδους καρκίνου χάρη στη μαστογραφία μιλάμε για «έγκαιρη» ή «πρώιμη» διάγνωση. Με άλλα λόγια, η μαστογραφία, όταν γίνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού, μας δίνει τη δυνατότητα να εντοπίσουμε τον καρκίνο του μαστού αφού εκδηλωθεί μεν, αλλά σε αρχικό στάδιο δε, οπότε και η όποια θεραπεία έχει υψηλότερα ποσοστά επιτυχίας, χαμηλότερο κόστος ενώ είναι και λιγότερο επώδυνη.

Μαστογραφία: Πόσο ασφαλής είναι η αξιολόγηση με τεχνητή νοημοσύνη;

Τι είναι η μαστογραφία;

Η μαστογραφία θεωρείται ο «χρυσός κανόνας» όσον αφορά την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού. Πρόκειται για μία ακτινογραφία του μαστού. Για λόγους ακρίβειας, θα πρέπει στο σημείο αυτό να διευκρινίσουμε, πως πρόκειται για δύο ακτινογραφίες σε κάθε μαστό.

Όπως φαίνεται και στην παρακάτω εικόνα, κάθε μαστός τοποθετείται μεταξύ δύο παραλλήλων διάφανων πλακών και συμπιέζεται, προκειμένου να μειωθεί το πάχος του.

Η πίεση ασκείται σε έκαστο μαστό με διεύθυνση από πάνω προς τα κάτω για την πρώτη ακτινογραφία και μετά με διεύθυνση από δεξιά προς τα αριστερά για τη δεύτερη ακτινογραφία. Με αυτόν τον τρόπο ο ιατρός ακτινοδιαγνώστης, ο οποίος και θα “διαβάσει” τη μαστογραφία, έχει μία καλύτερη εικόνα των δύο μαστών.

Τα τελευταία μάλιστα χρόνια η ευρεία διάδοση της ψηφιακής μαστογραφίας έχει αυξήσει σε σημαντικό βαθμό την αποτελεσματικότητα της μαστογραφίας, αφού οι εικόνες, που προκύπτουν έχουν εντυπωσιακή καθαρότητα.

Σύμφωνα με τις οδηγίες του Αμερικανικού Κολλεγίου Μαιευτήρων και Γυναικολόγων, συνιστάται η γυναίκα να ξεκινήσει να υποβάλλεται σε ετήσιο μαστογραφικό έλεγχο από τη συμπλήρωση του 40ου έτους της ηλικίας της (Practice Bulletin Number 179, 2017) ενώ ανάλογες είναι και οι συστάσεις του Αμερικανικού Κολλεγίου Ακτινολογίας (ACR, 2025). Αν υφίστανται παράγοντες, που αυξάνουν την πιθανότητα εκδήλωσης καρκίνου του μαστού, ενδέχεται η παρακολούθηση να ξεκινήσει και νωρίτερα.

Ενίοτε δε συνιστάται να υποβληθείτε και σε μία «μαστογραφία αναφοράς» μεταξύ των 35 και 40 ετών, που θα αποτελέσει την «αφετηρία» με την οποία θα συγκρίνονται οι επόμενες μαστογραφίες.

Εθνική εκστρατεία για την υγεία του μαστού: Πώς θα κάνεις ψηφιακή μαστογραφία με αξιοπιστία

Έχει σημασία σε ποια φάση του κύκλου γίνεται μαστογραφία;

Η έμμηνος ρύση (η περίοδος δηλαδή) ρυθμίζεται από ορμόνες, οι οποίες εκκρίνονται (απελευθερώνονται) από τον εγκέφαλο, αλλά και τις ωοθήκες. Στις ορμόνες αυτές όμως «αντιδρούν» και οι ιστοί του μαστού. Έτσι ο μαστός στο δεύτερο μισό του κύκλου, δηλαδή περίπου δύο εβδομάδες μετά την έναρξη της περιόδου, εξαιτίας της επιρροής των συγκεκριμένων ορμονών, παρουσιάζεται οιδηματώδης («πρησμένος»). Κατά συνέπεια, η όποια πίεση ασκείται στους μαστούς στη φάση αυτή του κύκλου, προκαλεί στη γυναίκα δυσφορία και πόνο. Επομένως, επώδυνη θα είναι και η πίεση, που οι δύο πλάκες του μαστογράφου ασκούν στους μαστούς (Dillard και συνεργάτες, 2025) . Για το λόγο αυτό καλόν είναι να αποφεύγεις να υποβληθείς σε μαστογραφία αφού περάσουν δύο περίπου εβδομάδες από την πρώτη ημέρα της περιόδου σου. Η καλύτερη στιγμή για μαστογραφία είναι η εβδομάδα, αφού σταματήσει το αίμα της περιόδου. Τότε μάλιστα καλύτερη είναι και η εικόνα του υπερηχογραφήματος μαστών (Emine και συνεργάτες, 2017) η οποία είναι μία εξέταση, που κατά κανόνα ζητείται ως συμπληρωματική της μαστογραφίας.

Δείτε ΕΔΩ πότε είναι οι γόνιμες ημέρες σας!

Δρ Μενέλαος ΚΩΝ.Λυγνός, MSc, PhD
Μαιευτήρ Χειρούργος Γυναικολόγος
Master of Science University College London
Διδάκτωρ Μαιευτικής Γυναικολογίας
www.eleftheia.gr
IG: @dr.menelaos_lygnos
You Tube

Ενδεικτική βιβλιογραφία

ACR Appropriateness Criteria® Female Breast Cancer Screening: 2025 Update Expert Panel on Breast Imaging et al.Journal of the American College of Radiology, Volume 22, Issue 11, S508 - S530

Dillard, TeAyra & Jones, Jasmine & Bernard, Britney & Rudd, Rebecca & Anderson, Shaina & Foster, Chelsey & Goswami, Tarun. (2025). Breast Density and Volume Changes During the Menstrual Cycle. Advances in General Practice of Medicine. 6. 120-133. 10.25082/AGPM.2024.01.003.

Emine Dagistan, Arzu Canan, Siddika Halicioglu, Zeliha Cosgun, Safiye Gurel "Changes in the size of breast lesions during menstrual cycle observed by ultrasound: An initial study", Biomedical Research 2017; 28 (15): 6551-6555

Kotsakis A, Ardavanis A, Koumakis G, Samantas E, Psyrri A, Papadimitriou C. Epidemiological characteristics, clinical outcomes and management patterns of metastatic breast cancer patients in routine clinical care settings of Greece: Results from the EMERGE multicenter retrospective chart review study. BMC Cancer. 2019 Jan 18;19(1):88. doi: 10.1186/s12885-019-5301-5. PMID: 30658600; PMCID: PMC6339387.

Łukasiewicz S, Czeczelewski M, Forma A, Baj J, Sitarz R, Stanisławek A. Breast Cancer-Epidemiology, Risk Factors, Classification, Prognostic Markers, and Current Treatment Strategies-An Updated Review. Cancers (Basel). 2021 Aug 25;13(17):4287. doi: 10.3390/cancers13174287. PMID: 34503097; PMCID: PMC8428369.

Practice Bulletin Number 179: Breast Cancer Risk Assessment and Screening in Average-Risk Women. Obstet Gynecol. 2017 Jul;130(1):e1-e16. doi: 10.1097/AOG.0000000000002158. PMID: 28644335.