Βάρδια που δεν τελείωσε ποτέ: Εργαζόμενες έχασαν τη ζωή τους από τη φωτιά στο εργοστάσιο στα Τρίκαλα

Τέσσερις τουλάχιστον γυναίκες εργαζόμενες νεκρές, πληροφορίες και για πέμπτη, μια νυχτερινή βάρδια που τελείωσε με φωτιά και με τρόπο που δεν το χωράει ανθρώπινος νους, έκρηξη και συντρίμμια σε ένα εργοστάσιο που βρισκόταν σε κανονική λειτουργία.

Οι άνθρωποι αυτοί βρίσκονταν στο πόστο τους, σε έναν χώρο που προοριζόταν για παραγωγή και όχι για απώλειες, και παγιδεύτηκαν μέσα σε ένα κτήριο που κατέρρευσε όσο οι δυνάμεις κατάσβεσης προσπαθούσαν να περιορίσουν την πυρκαγιά.

Ξημερώματα Δευτερας 26/1

Λίγο πριν τις τέσσερις, ακούγεται ισχυρή έκρηξη που γίνεται αντιληπτή σε μεγάλη απόσταση και αμέσως μετά εκδηλώνεται φωτιά, η οποία εξαπλώνεται γρήγορα σε τμήμα της μπισκοτοβιομηχανίας στα Τρίκαλα. Εκείνη την ώρα μέσα στο κτήριο βρίσκονται εργαζόμενοι της νυχτερινής βάρδιας. Ορισμένοι καταφέρνουν να απομακρυνθούν, ενώ άλλοι εγκλωβίζονται.

Στο σημείο φτάνουν άμεσα οι πρώτες πυροσβεστικές δυνάμεις και στη συνέχεια ενισχύονται με επιπλέον προσωπικό, οχήματα και μηχανήματα έργου, καθώς η φωτιά έχει ήδη λάβει μεγάλες διαστάσεις και η επιχείρηση κατάσβεσης εξελίσσεται σε ιδιαίτερα απαιτητική. Κατά τη διάρκεια της κατάσβεσης, τμήματα του κτηρίου καταρρέουν, γεγονός που δυσκολεύει τις έρευνες.

Μέσα στα συντρίμμια εντοπίζονται νεκρές εργαζόμενες, ενώ για ώρες παραμένουν αγνοούμενα άτομα, με την επιχείρηση έρευνας και διάσωσης να συνεχίζεται υπό ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες.

Αυτή η εικόνα δεν είναι πρωτόγνωρη για τη χώρα

Εργοτάξια, εργοστάσια, αποθήκες, δρόμοι, πλοία, χωράφια. Χώροι εργασίας που μετατρέπονται ξαφνικά σε σκηνές απώλειας. Κάθε φορά ακούμε για έρευνες, για αίτια που διερευνώνται, για πραγματογνωμοσύνες, για πορίσματα που θα έρθουν αργότερα. Κάθε φορά καταγράφουμε αριθμούς. Τέσσερις νεκροί, δύο τραυματίες, ένας αγνοούμενος. Και κάθε φορά η δημόσια συζήτηση κρατά όσο διαρκεί το σοκ. Μετά μετακινείται στο επόμενο συμβάν.

Το ζήτημα εδώ δεν περιορίζεται στην τεχνική αιτία της έκρηξης. Αυτή θα ερευνηθεί από τους αρμόδιους. Το ερώτημα είναι βαθύτερο και πιο άβολο. Πόσο πραγματικά προστατευμένη είναι η ανθρώπινη ζωή μέσα στην καθημερινότητα της εργασίας; Πόσο αυστηρά τηρούνται τα πρωτόκολλα ασφαλείας όταν η παραγωγή πιέζει, τα κόστη μετρώνται και οι βάρδιες πρέπει να βγουν; Πόσο συχνά η πρόληψη αντιμετωπίζεται ως υποχρέωση στα χαρτιά και όχι ως ζήτημα που αφορά ανθρώπους με ονόματα, οικογένειες, ζωές έξω από το ωράριο;

Οι εργαζόμενες που χάθηκαν δεν ήταν αφηρημένες φιγούρες σε μια βιομηχανική μονάδα. Ήταν άνθρωποι που μπήκαν για μεροκάματο. Που είχαν κανονίσει την επόμενη μέρα τους. Που είχαν σχέδια, υποχρεώσεις, ρουτίνες. Η βάρδια τους είχε ώρα λήξης. Η ζωή τους όχι. Αυτή η βασική αλήθεια χάνεται εύκολα μέσα στη γλώσσα των ανακοινώσεων, των δελτίων Τύπου και των τεχνικών περιγραφών.

Η πολιτεία έχει ρόλο εδώ, και δεν είναι διακοσμητικός

Ο έλεγχος των συνθηκών εργασίας, η επιθεώρηση εγκαταστάσεων, η επιβολή κανόνων ασφάλειας δεν αποτελούν γραφειοκρατικές διαδικασίες. Είναι ο μηχανισμός που διαχωρίζει την εργασία από τον κίνδυνο θανάτου. Όταν αυτός ο μηχανισμός παρουσιάζει ρωγμές, όταν οι έλεγχοι είναι αραιοί, όταν οι κυρώσεις δεν πονάνε, το ρίσκο μεταφέρεται σιωπηλά στον πιο αδύναμο κρίκο της αλυσίδας. Στον εργαζόμενο που βρίσκεται μπροστά στο μηχάνημα, στη γραμμή παραγωγής, μέσα στο κτήριο που παίρνει φωτιά.

Οι επιχειρήσεις επίσης έχουν ρόλο, και δεν περιορίζεται στην έκφραση λύπης μετά το συμβάν. Η ασφάλεια δεν είναι συμπλήρωμα της λειτουργίας, είναι προϋπόθεσή της. Κάθε διαδικασία που παρακάμπτεται για να κερδηθεί χρόνος, κάθε σύστημα που δεν συντηρείται σωστά, κάθε εκπαίδευση που γίνεται τυπικά και όχι ουσιαστικά, είναι μια μικρή υποχώρηση που συσσωρεύεται. Μέχρι τη στιγμή που κάτι πάει στραβά και η υποχώρηση γίνεται καταστροφή.

Υπάρχει και ένα τρίτο επίπεδο, πιο αθόρυβο αλλά υπαρκτό

Η κοινωνική ανοχή στον κίνδυνο της εργασίας. Η φράση «έτσι είναι αυτές οι δουλειές» έχει ειπωθεί άπειρες φορές. Κανονικοποιεί το ρίσκο, μετατρέπει την πιθανότητα ατυχήματος σε σχεδόν φυσικό φαινόμενο. Όταν αποδεχόμαστε ότι ορισμένες θέσεις εργασίας συνοδεύονται σχεδόν αναπόφευκτα από σοβαρούς κινδύνους, χαμηλώνουμε συλλογικά τον πήχη της απαίτησης για προστασία.

Οι τραγωδίες δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά που απλώς έτυχε να συμβούν. Είναι σημεία όπου συναντιούνται επιλογές, παραλείψεις, προτεραιότητες και αδυναμίες ενός ολόκληρου συστήματος. Για αυτό και δεν αρκεί να περιμένουμε το πόρισμα για να νιώσουμε ότι «έκλεισε ο κύκλος».

Ο κύκλος κλείνει μόνο όταν αλλάζει κάτι ουσιαστικό στο πώς οργανώνεται και ελέγχεται η εργασία.

Αυτό το γεγονός από μόνο του αρκεί για να σταματήσει για λίγο η ρουτίνα των αριθμών και να γίνει μια πιο σκληρή συζήτηση για την αξία που δίνουμε στην ανθρώπινη ζωή μέσα στην παραγωγή.

Το ερώτημα που μένει δεν αφορά μόνο τα αίτια της έκρηξης, αλλά το πόσες ακόμα βάρδιες πρέπει να μη τελειώσουν ποτέ μέχρι να θεωρήσουμε αυτονόητο ότι η δουλειά δεν μπορεί να κοστίζει ζωές.