Όταν το παιδί καθυστερεί να μιλήσει ή να περπατήσει: Πότε να ανησυχήσεις και πώς να το βοηθήσεις

Ένα από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνεις ως γονιός είναι πως κανένα παιδί δεν μοιάζει με το άλλο. Το καθένα έχει το δικό του ταμπεραμέντο, τον δικό του ρυθμό στον ύπνο, τις δικές του προτιμήσεις στο φαγητό. Και θα κατακτήσει τα αναπτυξιακά ορόσημα - όπως το περπάτημα, την ομιλία ή το να τρώει μόνο του - στον δικό του χρόνο.

Γι’ αυτό, συνήθως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας αν το νήπιό σου πει την πρώτη του πρόταση ή ζωγραφίσει λίγο αργότερα από άλλα παιδιά της ηλικίας του. Όμως, σε κάποιες περιπτώσεις, μια σημαντική καθυστέρηση σε βασικούς τομείς - όπως η συμπεριφορά, η κίνηση ή η ομιλία - μπορεί να είναι ένδειξη αναπτυξιακής καθυστέρησης.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να εμπιστεύεσαι το ένστικτό σου και να μιλάς με τον παιδίατρό σου μόλις κάτι σε ανησυχήσει. Η έγκαιρη αναγνώριση και διάγνωση μπορεί να δώσει στο παιδί σου την υποστήριξη που χρειάζεται για να εξελιχθεί όσο καλύτερα γίνεται.

Σημάδια αναπτυξιακής καθυστέρησης σε νήπια

Αναπτυξιακή καθυστέρηση σημαίνει ότι το παιδί δεν κατακτά δεξιότητες με τον ίδιο ρυθμό όπως τα περισσότερα παιδιά της ηλικίας του. Τα σημάδια διαφέρουν από παιδί σε παιδί και από τομέα σε τομέα.

Κάποια γενικά σημάδια που αξίζει να παρατηρείς:

• Καθυστερεί σε βασικά ορόσημα (μπουσούλημα, περπάτημα, να τρώει μόνο του).

• Έχει μύες πολύ σφιχτούς ή πολύ χαλαρούς.

• Φαίνεται υπερβολικά αδέξιο.

• Δείχνει λίγο ενδιαφέρον για κοινωνική επαφή.

• Έχει αργή ανάπτυξη ή δυσκολία στην πρόσληψη βάρους.

• Καθυστερεί να μιλήσει.

• Η ομιλία του είναι δυσνόητη σε σύγκριση με συνομήλικα παιδιά.

Καθυστέρηση λόγου και γλώσσας: τι σημαίνει

Καθυστέρηση ομιλίας σημαίνει ότι το παιδί δεν χρησιμοποιεί τους αναμενόμενους ήχους για την ηλικία του και δυσκολεύονται οι άλλοι να το καταλάβουν ενώ καθυστέρηση γλώσσας ότι δυσκολεύεται να κατανοήσει ή να χρησιμοποιήσει λέξεις και προτάσεις.

Πιθανά σημάδια καθυστέρησης ομιλίας:

• Η ομιλία του είναι δυσνόητη.

• Μετά τους 18 μήνες χρησιμοποιεί μόνο φωνήεντα (π.χ. «ααα» αντί για «μαμά»).

• Παραλείπει σύμφωνα («ατ» αντί για «γάτα»).

• Αντικαθιστά ήχους.

Πιθανά σημάδια καθυστέρησης γλώσσας:

• Δεν δείχνει αντικείμενα όταν τα ονομάζεις.

• Δεν ακολουθεί απλές οδηγίες.

• Δεν προσθέτει νέες λέξεις κάθε μήνα.

• Δεν συνδυάζει λέξεις σε μικρές προτάσεις.

• Δεν χρησιμοποιεί χειρονομίες (π.χ. αντίο).

Πώς γίνεται η διάγνωση και η παρέμβαση

Ο παιδίατρος μπορεί να σε παραπέμψει σε λογοθεραπευτή, ο οποίος θα αξιολογήσει την κατανόηση και την έκφραση λόγου του παιδιού. Η λογοθεραπεία γίνεται μέσα από παιχνίδι: ανάγνωση, μίμηση ήχων, σαπουνόφουσκες, τραγούδι - δραστηριότητες που μοιάζουν απλές, αλλά έχουν μεγάλο αναπτυξιακό όφελος.

Καθυστερήσεις κινητικών δεξιοτήτων

Οι λεπτές κινητικές δεξιότητες αφορούν μικρές κινήσεις (π.χ. να κρατά ένα μικρό παιχνίδι).
Οι αδρές κινητικές δεξιότητες αφορούν μεγάλες κινήσεις (π.χ. περπάτημα, σκαρφάλωμα, άλμα).

Πιθανά σημάδια:

• Δυσκολεύεται να καθίσει ή να περπατήσει.

• Έχει πολύ σφιγμένους ή πολύ χαλαρούς μύες.

• Περπατά συχνά στις μύτες.

• Δυσκολεύεται να κρατήσει ή να χειριστεί αντικείμενα.

• Έχει υπερβολικό σάλιο μετά τους 18 μήνες.

• Χάνει δεξιότητες που είχε κατακτήσει.

Συνήθως ο παιδίατρος σε αυτή την περίπτωση, θα προτείνει αξιολόγηση από αναπτυξιολόγο, φυσικοθεραπευτή ή εργοθεραπευτή. Η παρέμβαση γίνεται μέσα από παιχνίδι και ασκήσεις προσαρμοσμένες στην ηλικία του παιδιού.

Πιθανές αιτίες αναπτυξιακών καθυστερήσεων

Μερικοί παράγοντες που μπορεί να σχετίζονται με αναπτυξιακή καθυστέρηση είναι:

• Προωρότητα.

• Νευρολογικά ή γενετικά προβλήματα.

• Εγκεφαλικές κακώσεις.

• Προβλήματα όρασης ή ακοής.

• Έκθεση σε ουσίες κατά την εγκυμοσύνη.

• Τραύμα, κακοποίηση ή παραμέληση.

• Έκθεση σε τοξίνες.

• Επιπλοκές στον τοκετό.

Τι μπορείς να κάνεις

Η έγκαιρη παρέμβαση είναι το πιο σημαντικό «δώρο» που μπορείς να προσφέρεις στο παιδί σου. Ανάλογα με αναπτυξιακή καθυστέρηση που έχει, μπορεί να βοηθήσουν:

• Φυσικοθεραπεία για δύναμη και κινητικότητα.

• Εργοθεραπεία για καθημερινές δεξιότητες (π.χ. ντύσιμο, ζωγραφική).

• Λογοθεραπεία για κατανόηση και έκφραση λόγου.

Με την κατάλληλη υποστήριξη και φροντίδα, πολλά παιδιά με αναπτυξιακές καθυστερήσεις καλύπτουν το χαμένο έδαφος και εξελίσσονται πολύ καλύτερα από όσο φοβόσουν στην αρχή.