Η περίοδος παραμένει ταμπού, ακόμα κι αν μοιράζονται δωρεάν προϊόντα περιόδου σε μαθήτριες

Στις αρχές της εβδομάδας το υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε ότι οι μαθήτριες που φοιτούν από την Ε’ Δημοτικού έως και τη Γ’ Γυμνασίου, σε όλα τα σχολεία της ελληνικής επικράτειας, θα λαμβάνουν δωρεάν περισσότερα από 18 εκατομμύρια προϊόντα περιόδου, για χρονικό διάστημα τεσσάρων μηνών στο πλαίσιο ενός εθνικού προγράμματος με σύνθημα «ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου».

Μέσα από μια οργανωμένη, πανελλαδική παρέμβαση στις σχολικές μονάδες, το πρόγραμμα έχει ως στόχο να αναδείξει τη διαχείριση της περιόδου ως σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας, πρόληψης και εκπαιδευτικής ισότητας.

Η πρώτη σου περίοδος - Γράμμα στην κόρη μου

Γιατί, είτε μας αρέσει είτε όχι, η έμμηνος ρύση – η περίοδος – παραμένει θέμα ταμπού. Αμφιβάλλεις; Κάνε ένα απλό, ανεπίσημο γκάλοπ σε φίλες σου ή στις κόρες τους. Θα διαπιστώσεις ότι, εν έτει 2026, έφηβες και ενήλικες γυναίκες εξακολουθούν να μη μιλούν με άνεση και φυσικότητα για κάτι που τους συμβαίνει κάθε μήνα και για πολλά χρόνια.

Απλά σκέψου πώς αντιδράς όταν έχεις περίοδο.

Αν χρειαστείς σερβιέτα, τη ζητάς ψιθυριστά. Την κρύβεις στην τσέπη ή στην τσάντα σου λες και είναι κάτι που πρέπει να μη φανεί.

Έχεις μάθει να χρησιμοποιείς υπονοούμενα αντί για λέξεις. Να λες «αδιαθεσία» αντί για «περίοδο». Να αποφεύγεις να μιλήσεις για τον πόνο σου δημόσια. Να νιώθεις άβολα αν λερωθείς, λες και έκανες κάτι λάθος.

Σου έμαθαν ότι αυτό που σου συμβαίνει κάθε μήνα πρέπει να είναι διακριτικό, αόρατο, σιωπηλό. Ότι δεν είναι θέμα συζήτησης στο τραπέζι, στο γραφείο, στην τάξη.

Κι όμως, η περίοδος είναι μία φυσιολογική βιολογική διαδικασία που αφορά κάθε μήνα περισσότερα από 1,8 δισεκατομμύρια κορίτσια και γυναίκες παγκοσμίως.

Περίοδος και εφηβεία

Για τα έφηβα κορίτσια, η πρώτη περίοδος δεν είναι μόνο ένα βιολογικό γεγονός· είναι συχνά μια εμπειρία σιωπής. Παρότι η ενημέρωση είναι πιο εύκολα προσβάσιμη από ποτέ, η αμηχανία παραμένει. Στην τάξη, στο προαύλιο, ακόμη και μέσα στο ίδιο τους το σπίτι, πολλά κορίτσια δυσκολεύονται να μιλήσουν ανοιχτά για αυτό που τις συμβαίνει.

Δεν είναι ότι δεν γνωρίζουν τι είναι η περίοδος. Είναι ότι έχουν μάθει πως πρέπει να τη διαχειρίζονται «διακριτικά». Να μη φαίνεται η σερβιέτα στην τσάντα. Να μη ζητούν δυνατά βοήθεια. Να μην εκφράζουν τον πόνο ή τη δυσφορία τους μήπως χαρακτηριστούν υπερβολικές. Η φυσική διαδικασία μετατρέπεται έτσι σε κάτι που πρέπει να κρύβεται.

Το ταμπού αναπαράγεται με μικρές, καθημερινές συμπεριφορές: με τα πειράγματα των συμμαθητών, με την έλλειψη ουσιαστικής συζήτησης στο σχολείο, με τους υπαινιγμούς αντί για καθαρές λέξεις. Όταν η περίοδος παρουσιάζεται ως «πρόβλημα» ή «αδυναμία», τα κορίτσια μαθαίνουν να τη συνδέουν με ντροπή.

Κι όμως, η εφηβεία είναι ακριβώς η ηλικία όπου χρειάζεται το αντίθετο: γνώση, κανονικοποίηση, ανοιχτή συζήτηση. Όσο η περίοδος αντιμετωπίζεται ως κάτι που ψιθυρίζεται, τόσο το μήνυμα που περνά είναι ότι πρόκειται για κάτι που δεν χωρά στον δημόσιο λόγο.

Κι αυτό είναι το πραγματικό ταμπού.

Γιατί η πιο υπέροχη εποχή του χρόνου είναι η πιο αγχωτική περίοδος για τις μαμάδες;

Πολλές έφηβες βιώνουν ταμπού και ντροπή

Σε διεθνή έρευνα του 2025 σχετική με το στίγμα γύρω από την περίοδο, το 62 % των εφήβων ανέφεραν ότι η κοινωνία τις διδάσκει να ντρέπονται για την περίοδο, και το 59 % ότι οι αρνητικές κοινωνικές αντιλήψεις τις επηρεάζουν προσωπικά.

Πολλά κορίτσια κρύβουν τα προϊόντα περιόδου

Στην ίδια έρευνα, το 77 % των κοριτσιών είπαν ότι κρύβουν προϊόντα περιόδου όταν πάνε στην τουαλέτα στο σχολείο, από φόβο κρίσης ή ντροπής.

Μόνο λίγα σχολεία δίνουν ολοκληρωμένη εκπαίδευση

Σύμφωνα με παγκόσμια έκθεση μόνο περίπου το 39 % των σχολείων παγκοσμίως παρέχουν εκπαίδευση για την υγιεινή της περιόδου και μια μεγάλη μερίδα σχολείων δεν έχει καν βασικές υποδομές (κάδους, ιδιωτικούς χώρους κ.ά.).

'Οταν η περίοδος συνδέεται με ντροπή και κοινωνικό αποκλεισμό

Η UNICEF σημειώνει ότι πολλά κορίτσια στην εφηβεία αντιμετωπίζουν στίγμα, παρενόχληση ή κοινωνικό αποκλεισμό λόγω της περιόδου, και αυτό επηρεάζει την άνεση με την οποία μιλούν για αυτήν.

Αυτά τα στοιχεία δείχνουν πως παρότι έχουν γίνει βήματα (π.χ. καλύτερη πρόσβαση σε προϊόντα), οι κοινωνικές αντιλήψεις και η αμηχανία γύρω από την περίοδο παραμένουν διάχυτες — ειδικά σε σχολικό περιβάλλον, όπου τα ταμπού είναι πιο εμφανή.

Υπουργείο Υγείας - UNICEF: Εθνικό Πρόγραμμα για την ισότιμη πρόσβαση των μαθητριών σε προϊόντα υγιεινής περιόδου

Αν κάτι μπορεί πραγματικά να αποδυναμώσει το ταμπού, αυτό είναι η σωστή και συστηματική ενημέρωση. Στο πλαίσιο λοιπόν του εθνικού προγράμματος του υπουργείου Υγείας, υλοποιούνται δράσεις ενημέρωσης και υποστήριξης για γονείς, φροντιστές και εκπαιδευτικούς, ενισχύοντας τον διάλογο γύρω από την έμμηνο ρύση. Επιπρόσθετα, παρέχεται σύγχρονη εξ αποστάσεως επιμόρφωση σε εκπαιδευτικούς και σχολικό προσωπικό, με ιδιαίτερη έμφαση σε απομακρυσμένες, ορεινές και νησιωτικές περιοχές, καθώς και σε σχολικές μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.

Επιπλέον, δημιουργείται ειδική διαδικτυακή πλατφόρμα, μέσω της οποίας θα διατίθεται δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό για παιδιά, εφήβους, γονείς και εκπαιδευτικούς. Το υλικό περιλαμβάνει εκπαιδευτικούς οδηγούς, ψηφιακά βιβλία, βίντεο και διαδραστικές δραστηριότητες, προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε ηλικιακής ομάδας.

Γιατί έχω τόσο πολλές ημέρες περίοδο;

«Η περίοδος αποτελεί μια φυσική σωματική λειτουργία όπως η δίψα. Για χρόνια όμως δυσκολευόμασταν να μιλήσουμε για αυτό το θέμα. Σήμερα, επιλέγουμε τη γνώση και τον σεβασμό. Για αυτό, στο πλαίσιο του προγράμματος προαγωγής υγείας για παιδιά και οικογένειες, στηρίζουμε τα κορίτσια, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, μιλώντας ανοιχτά για την υγεία και την υγιεινή της περιόδου. Ενδυναμώνουμε γονείς και μαθητές, καλλιεργώντας μια κουλτούρα ενημέρωσης και προστασίας της υγείας, πάντα πιστοί στη δέσμευση μας για μια Ελλάδα που δεν αφήνει κανέναν πίσω», δήλωσε η αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνης Αγαπηδάκη, ενώ από την πλευρά του, ο Διπλωματικός Εκπρόσωπος της UNICEF στην Ελλάδα, Ghassan Khalil, ανέφερε: «Κάθε κορίτσι πρέπει να έχει πρόσβαση σε αξιόπιστη ενημέρωση, στα απαραίτητα προϊόντα και σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, ώστε να διαχειρίζεται την περίοδό του με αξιοπρέπεια. Το Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας και Υγιεινής της Περιόδου αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, φέρνοντας κοντά μαθητές και μαθήτριες, εκπαιδευτικούς και γονείς, δημιουργώντας σχολικά περιβάλλοντα στα οποία η περίοδος αντιμετωπίζεται με σεβασμό ως φυσιολογικό κομμάτι της καθημερινότητας».

Πώς μπορείς να ενημερωθείς για ζητήματα που αφορούν την υγεία και την υγιεινή της περιόδου;

Στο πλαίσιο του προγράμματος έχουν δημιουργηθεί εκπαιδευτικά πακέτα που περιλαμβάνουν:

• Βίντεο για παιδιά και εφήβους/ες προσαρμοσμένα στη γνωστική και συναισθηματική ωριμότητα κάθε ηλικιακής ομάδας (10-12 ετών και 13-15 ετών)
• Διαδραστικές δραστηριότητες

Στις θεματικές ενότητες που αναπτύσσονται περιλαμβάνονται ζητήματα όπως:

• Εφηβικές σωματικές αλλαγές σε κορίτσια και αγόρια
• Πληροφορίες για την έμμηνο ρύση
• Διαχείριση περιόδου: τρόποι παρακολούθησης και φροντίδας
• Αποδόμηση μύθων και λανθασμένων αντιλήψεων που δεν βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα

Η πλατφόρμα περιλαμβάνει επίσης απαντήσεις σε όλες τις ερωτήσεις παιδιών και εφήβων, όπως αυτές έχουν προκύψει στο πλαίσιο των σεμιναρίων που υλοποιήθηκαν σε σχολεία πανελλαδικά.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα και τις δράσεις του, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκεφθούν την επίσημη ιστοσελίδα: https://paidikaipsihikiigeia.gov.gr/.