Μήπως τα μαθήματα ξεκινούν πολύ νωρίς το πρωί; Τι δείχνει μελέτη και γιατί οι μαθητές θα χαρούν

Κάθε πρωί, εκατομμύρια μαθητές ξυπνούν πριν ακόμη ξημερώσει. Τα ξυπνητήρια χτυπούν, τα μάτια μένουν μισόκλειστα, και η μέρα ξεκινά με κούραση. Οι περισσότεροι γονείς θεωρούν ότι αυτό οφείλεται στο ότι πολλά παιδιά και κυρίως οι έφηβοι κοιμούνται αργά το βράδυ από επιλογή.

Η έρευνα όμως δείχνει κάτι διαφορετικό: όταν το σχολείο ξεκινά πολύ νωρίς, οι μαθητές χάνουν συνεχώς ύπνο. Με την πάροδο του χρόνου, η έλλειψη ύπνου επηρεάζει τη διάθεση, τη συγκέντρωση, την υγεία και τις σχολικές επιδόσεις.

Νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης δείχνει ότι οι ευέλικτες ώρες έναρξης του σχολείου μπορούν να κάνουν πραγματική διαφορά για τους μαθητές και ειδικά τους εφήβους.

Γιατί όλο και περισσότερα σχολεία στην Αγγλία αφαιρούν τους καθρέφτες από τις τουαλέτες;

Ο ύπνος στην εφηβεία

Η εφηβεία είναι μια περίοδος έντονων σωματικών και εγκεφαλικών αλλαγών. Ο ύπνος ρυθμίζεται από δύο βασικούς μηχανισμούς: την πίεση ύπνου – δηλαδή την ανάγκη του σώματος να κοιμηθεί όσο περνά η ώρα – και το εσωτερικό βιολογικό ρολόι, που καθορίζει πότε αισθανόμαστε νύστα. Είναι φυσιολογικό οι έφηβοι να μένουν ξύπνιοι μέχρι αργά το βράδυ και να δυσκολεύονται να κοιμηθούν νωρίς καθώς η πίεση ύπνου συσσωρεύεται πιο αργά μέσα στην ημέρα. 'Οταν λοιπόν πρέπει να ξυπνήσουν νωρίς το πρωί, αναγκάζονται να ξυπνούν πριν το σώμα τους είναι πραγματικά έτοιμο. Αυτή η ασυμφωνία ανάμεσα στο βιολογικό τους ρολόι και το σχολικό πρόγραμμα οδηγεί συχνά σε χρόνια έλλειψη ύπνου. Με τον καιρό, η στέρηση ύπνου μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, τη συγκέντρωση και την απόδοση στο σχολείο, ενώ έχει συνδεθεί επίσης με μεγαλύτερη υπνηλία μέσα στην ημέρα, μειωμένη προσοχή και περισσότερα προβλήματα υγείας.

Το σχολείο και η καθημερινή ρουτίνα βοηθούν την υγεία του παιδιού

Τι έδειξε η μελέτη

Για να διερευνήσουν πιθανές λύσεις, οι ερευνητές μελέτησαν δύο γυμνάσια στο Canton of St. Gallen, στην Ελβετία. Μέχρι τότε, το πρώτο μάθημα ξεκινούσε στις 7:20 το πρωί, εφαρμόστηκε λοιπόν ένα πιο ευέλικτο ωράριο μαθημάτων, με επιλογές έναρξης σε διαφορετικές ώρες. Οι μαθητές μπορούσαν να αποφασίσουν αν θα ξεκινούσαν στις 7:30 π.μ. ή αργότερα, στις 8:30 π.μ., χωρίς να χάνουν διδακτικές ώρες. Οι ερευνητές παρακολούθησαν τους μαθητές πριν και μετά την εφαρμογή αυτής της αλλαγής. Συνολικά, 754 μαθητές συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια, - με μέσο όρο ηλικίας τα 14 έτη - ενώ 212 συμμετείχαν και στις δύο φάσεις της έρευνας. Η μέση ώρα έναρξης μετατοπίστηκε από τις 7:40 στις 8:18 π.μ., δηλαδή περίπου 38 λεπτά αργότερα. Οπως ήταν αναμενόμενο, το 95% των μαθητών διάλεξε να πηγαίνει πιο αργά το πρωί στο σχολείο. Οι ώρες αφύπνισης μεταφέρθηκαν περίπου 40 λεπτά αργότερα, ενώ οι ώρες ύπνου το βράδυ παρέμειναν ίδιες. Έτσι, ο ύπνος κατά τις σχολικές ημέρες αυξήθηκε από 8 ώρες και 15 λεπτά σε περίπου 9 ώρες - δηλαδή οι μαθητές κέρδισαν 40 - 45 λεπτά επιπλέον ύπνου κάθε σχολική μέρα.

Γιατί τα παιδιά συμπεριφέρονται διαφορετικά στο σπίτι και στο σχολείο;

Οφέλη για την υγεία

Η αλλαγή δεν φάνηκε να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Αντίθετα, καταγράφηκαν αρκετές θετικές εξελίξεις: οι μαθητές ανέφεραν λιγότερες δυσκολίες στον ύπνο, ενώ μειώθηκε και το ποσοστό εκείνων που εμφάνιζαν πολύ χαμηλή ποιότητα ζωής σε σχέση με την υγεία τους. Παράλληλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι λιγότεροι μαθητές παρουσίαζαν σοβαρά συναισθηματικά προβλήματα.

Βελτίωση της μάθησης

Οι βαθμοί στα μαθήματα μαθηματικών, γερμανικών και αγγλικών παρέμειναν σχετικά σταθεροί, αλλά τα αποτελέσματα σε τυποποιημένα τεστ μαθηματικών και αγγλικών βελτιώθηκαν σημαντικά μετά την εφαρμογή του ευέλικτου μοντέλου. Οι μαθητές που αύξησαν περισσότερο τον ύπνο τους είδαν βελτίωση στις επιδόσεις στα μαθηματικά. Ο ύπνος ως γνωστόν βοηθά τη μνήμη, τη συγκέντρωση αλλά και στην επίλυση προβλημάτων, κάτι που πιθανότατα βοήθησε τα παιδιά να αποδώσουν καλύτερα στα τεστ.

Αλλαγές στα σχολικά ωράρια μπορεί να φαίνονται δύσκολες λόγω μεταφορών ή εξωσχολικών δραστηριοτήτων. Ωστόσο, το ευέλικτο σύστημα κρίθηκε εκ του αποτελέσματος θετικό. Οι μαθητές ολοκλήρωσαν όλα τα απαραίτητα μαθήματα ενώ η συμμετοχή τους στη μελέτη ήταν υψηλή.

Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, ακόμη και μια μικρή μετατόπιση στην ώρα έναρξης των μαθημάτων μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στη ζωή των εφήβων: περισσότερο ύπνο, καλύτερη υγεία, βελτίωση στη μάθηση και μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα.