Τα παιδιά που έμαθαν να εκφράζουν τη θλίψη και την απογοήτευση χωρίς τιμωρία, έγιναν πιο ανθεκτικά

Σκέψου μια απλή, καθημερινή στιγμή: το παιδί σου κλαίει γιατί κάτι δεν πήγε όπως ήθελε ή γιατί ένιωσε αδικημένο. Εκείνη τη στιγμή, δεν χρειάζεται μόνο παρηγοριά, χρειάζεται να νιώσει ότι αυτό που βιώνει αναγνωρίζεται.

Μπορεί να του πεις «μην κάνεις έτσι» και να προσπαθήσεις να κλείσεις γρήγορα το θέμα. Μπορείς όμως να ονομάσεις αυτό που συμβαίνει λέγοντας «σε στενοχώρησε αυτό και τώρα θυμώνεις».

Το όριο παραμένει αλλά ο τρόπος αλλάζει. Κι αυτή η διαφορά είναι που βοηθά το παιδί να μάθει όχι μόνο τι επιτρέπεται αλλά και πώς να καταλαβαίνει και να διαχειρίζεται τον εαυτό του. Η διαφορά ανάμεσα σε αυτές τις δύο στάσεις, σύμφωνα με ειδικούς, δεν περιορίζεται στη στιγμή. Έχει μακροπρόθεσμο αντίκτυπο στην ανάπτυξη του παιδιού.

Πώς θα μεγαλώσετε ένα παιδί με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη

Το σήμα που πολλοί γονείς παρερμηνεύουν

Η τιμωρία ενός συναισθήματος δεν σημαίνει απαραίτητα φωνές ή αυστηρότητα. Συχνά συμβαίνει πιο διακριτικά όταν το συναίσθημα δεν λαμβάνεται υπόψη, υποτιμάται ή η συζήτηση αλλάζει γρήγορα για να αποφευχθεί η ένταση.

Φράσεις όπως «μην κλαις», «έλα, πέρασε» ή «μην κάνεις έτσι» μπορεί να φαίνονται αθώες, όμως εντάσσονται σε αυτό που η βιβλιογραφία περιγράφει ως μη υποστηρικτικές ή απορριπτικές αντιδράσεις. Αντίθετα, η συναισθηματική καθοδήγηση βασίζεται στην αναγνώριση και αποδοχή αυτού που νιώθει το παιδί. Το βοηθάς να βάλει σε λέξεις το συναίσθημά του, χωρίς απαραίτητα να συμφωνείς με τη συμπεριφορά του. Και αυτή η διαφορά είναι σημαντική, από κάθε άποψη. Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα όπου τα συναισθήματά τους απορρίπτονται ή αγνοούνται, εμφανίζουν συχνότερα δυσκολίες στη συμπεριφορά και τη συναισθηματική τους ρύθμιση.

Η πραγματική «δύναμη» δεν είναι να μην κλαις

Συχνά θεωρούμε ότι ένα «δυνατό» παιδί είναι αυτό που δεν κλαίει ή δεν δείχνει ευαισθησία. Στην πραγματικότητα, η ουσιαστική δύναμη είναι κάτι διαφορετικό: η συναισθηματική ασφάλεια. Πρόκειται για την ικανότητα να βιώνεις θλίψη, θυμό ή απογοήτευση χωρίς να αντιμετωπίζεις αυτά τα συναισθήματα ως κάτι απαγορευμένο ή ντροπιαστικό. Όταν ένα παιδί νιώθει ότι μπορεί να εκφράσει το πώς νιώθει, χωρίς φόβο, αρχίζει να αναπτύσσει ουσιαστικές δεξιότητες. Μαθαίνει να αναγνωρίζει τι του συμβαίνει, να το διαχειρίζεται και να το ξεπερνά. Δεν νιώθει ότι πρέπει να καταπιέζει ό,τι νιώθει ούτε να ξεσπά ανεξέλεγκτα. Αυτό το είδος μάθησης είναι θεμελιώδες για τη μετέπειτα ψυχική υγεία και τις σχέσεις του.

Ο ρόλος της οικογένειας στην συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού

Πώς φαίνεται αυτό στην πράξη

Αν θέλεις να δεις αν αυτή η εσωτερική ανθεκτικότητα αναπτύσσεται, δεν το διαπιστώνεις απλά όταν το παιδί σου «δεν κλαίει». Υπάρχουν πιο ουσιαστικά σημάδια. Για παράδειγμα, μπορεί μετά από μια απογοήτευση να καταφέρνει να πει «στενοχωρήθηκα» ή «θύμωσα». Μπορεί να δυσκολεύεται αλλά να μην καταρρέει πλήρως μπροστά σε μια δύσκολη κατάσταση . Επίσης, μπορεί να δεις πως, όταν το παιδί ηρεμήσει από τον θυμό του, δέχεται πιο εύκολα το όριο που του βάζεις. Αυτό δείχνει ότι ένιωσε πως το συναίσθημά του έγινε αποδεκτό και δεν ήρθε σε σύγκρουση μαζί σου. Είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι μπορείς να διορθώσεις μια συμπεριφορά χωρίς να απορρίπτεις αυτό που νιώθει.

01

05

Συναισθηματική ανάπτυξη ενός 2χρονου παιδιού – Πώς να χειριστείτε τις μεταπτώσεις της διάθεσής του

Αυτό που μένει στο χρόνο

Τα αποτελέσματα αυτής της προσέγγισης δεν φαίνονται μόνο στην παιδική ηλικία. Αργότερα, εκφράζονται στον τρόπο που ένας άνθρωπος σχετίζεται με τον εαυτό του και τους άλλους. Ένας ενήλικας που έχει μάθει να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του μπορεί να πει «με πλήγωσε αυτό» ή «χρειάζομαι λίγο χρόνο» χωρίς να νιώθει αδυναμία. Μπορεί να διαχειριστεί τις συγκρούσεις χωρίς να διαλύεται και να αντέχει τη δυσφορία χωρίς να την αποφεύγει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η παιδική ηλικία καθορίζει απόλυτα το μέλλον. Σημαίνει όμως ότι, όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου η θλίψη και η απογοήτευση έχουν χώρο, αποκτά μια πιο υγιή σχέση με τον εσωτερικό του κόσμο. Και αυτή η σχέση είναι που, τελικά, γίνεται η βάση για την ψυχική του ανθεκτικότητα.