Τρεις καθημερινές συνήθειες πριν τα 3 συνδέονται με λιγότερη χρήση οθονών από τα παιδιά στα 12

Αν ανησυχείς ότι το παιδί σου θα «κολλήσει» σε μια οθόνη μεγαλώνοντας, τα νέα είναι πιο αισιόδοξα απ’ όσο νομίζεις. Μια μεγάλη καναδική μελέτη δείχνει ότι αυτό που κάνεις μαζί του πριν καν κλείσει τα τρία του χρόνια μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη σχέση του με τις οθόνες μέχρι και την προεφηβεία.

Η μελέτη παρακολούθησε 1.668 παιδιά από τη νηπιακή ηλικία έως τα 12 τους χρόνια και κατέληξε σε ένα ξεκάθαρο συμπέρασμα: μικρές, καθημερινές συνήθειες νωρίς στη ζωή έχουν μεγάλο αντίκτυπο αργότερα.

Πέντε τρόποι να καλλιεργήσεις την αυτονομία του παιδιού σου από μικρή ηλικία

Τι έδειξε η μελέτη

Η ερευνητική ομάδα συνέκρινε τις καθημερινές συνήθειες των νηπίων με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), οι οποίες προτείνουν λιγότερο από μία ώρα μπροστά σε οθόνες και περίπου 11 έως 14 ώρες ύπνου την ημέρα, μαζί με τους μεσημεριανούς ύπνους. Ωστόσο, λιγότερο από 1 στα 10 παιδιά κατάφερνε να ακολουθεί και τις τρεις αυτές βασικές συστάσεις ταυτόχρονα.

Όταν τα παιδιά έφτασαν στην ηλικία των 12 ετών, οι γονείς κατέγραψαν πόσο χρόνο περνούσαν σε εξωτερικούς χώρους και πόσο δραστήρια ήταν στον ελεύθερο χρόνο τους. Κατά μέσο όρο, τα αγόρια έπαιζαν έξω περίπου 80 λεπτά την ημέρα και τα κορίτσια περίπου 72 λεπτά. Παρ’ όλα αυτά, σχεδόν τα μισά παιδιά είχαν ελάχιστη ή και καθόλου σωματική δραστηριότητα στον ελεύθερο χρόνο τους. Μόνο το 24,5% των αγοριών και το 14,9% των κοριτσιών πληρούσαν τα κριτήρια ώστε να θεωρούνται πραγματικά δραστήρια. Με απλά λόγια, τα περισσότερα παιδιά σε αυτή την ηλικία είχαν αρκετό ελεύθερο χρόνο, τον οποίο τελικά κατέληγαν να περνούν μπροστά σε οθόνες.

Από όλες τις συνήθειες που εξετάστηκαν στη νηπιακή ηλικία, τρεις ξεχώρισαν ως οι πιο σημαντικοί παράγοντες για το πόσο δραστήριο θα είναι ένα παιδί στα 12 του: το συχνό, ενεργό παιχνίδι με τους γονείς, ο περιορισμένος χρόνος οθόνης (κάτω από μία ώρα την ημέρα) και ο επαρκής ύπνος. Μάλιστα, το παιχνίδι μεταξύ γονέα και παιδιού αποδείχθηκε ένας από τους πιο ισχυρούς δείκτες για το πόσο χρόνο θα περνά το παιδί σε εξωτερικές δραστηριότητες αργότερα, τόσο για τα αγόρια όσο και για τα κορίτσια.

Γιατί το παιχνίδι μαζί σου κάνει τόσο μεγάλη διαφορά

Έρευνες από οργανισμούς που μελετούν το παιχνίδι δείχνουν ότι περίπου το 90% της ανάπτυξης του εγκεφάλου ολοκληρώνεται μέχρι την ηλικία των τριών ετών. Αυτό σημαίνει ότι οι εμπειρίες που έχει το παιδί σου σε αυτή τη φάση είναι καθοριστικές. Δραστηριότητες που συνδυάζουν κίνηση, αφή και οπτική επαφή ενισχύουν τις συνδέσεις του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μάθηση, το συναίσθημα και τον αυτοέλεγχο.

Οι ψυχολόγοι Kat Scherer και Elizabeth Sylvester εξηγούν ότι η διάθεση για παιχνίδι ξεκινά από πολύ νωρίς, ακόμη και από τη βρεφική ηλικία, καθώς τα μωρά ανταποκρίνονται στις αλληλεπιδράσεις με τους γονείς τους, είτε πρόκειται για ένα τραγούδι, ένα απαλό λίκνισμα είτε για πιο ζωηρό παιχνίδι. Όπως επισημαίνουν, απλές καθημερινές στιγμές – όπως η οπτική επαφή, ένα χαμόγελο ή οι ήχοι της φωνής σου – αρκούν για να τραβήξουν την προσοχή του μωρού και να θέσουν τα θεμέλια για σύνδεση, εμπιστοσύνη και κοινό παιχνίδι.

Παράλληλα, μελέτες δείχνουν ότι όταν συμμετέχεις ενεργά στο παιχνίδι του παιδιού σου – και δεν μένεις απλός παρατηρητής – συμβάλλεις ουσιαστικά στην ανάπτυξη των γλωσσικών και μαθηματικών του δεξιοτήτων, αλλά και στη σωματική του εξέλιξη. Μάλιστα, τα παιδιά που μεγαλώνουν με γονείς που παίζουν μαζί τους συστηματικά, εμφανίζουν συνήθως λιγότερα προβλήματα συμπεριφοράς αργότερα.

Η κοινωνικοποίηση των παιδιών στη νηπιακή ηλικία

Δεν χρειάζεται να κάνεις κάτι περίπλοκο

Ίσως σκέφτεσαι ότι όλα αυτά απαιτούν χρόνο που δεν έχεις. Όμως η αλήθεια είναι πιο απλή: δεν χρειάζονται ώρες ούτε ειδικές δραστηριότητες. Αυτό που μετράει είναι η συνέπεια. Αν το παιδί σου είναι μωρό, ακόμα και το να του τραγουδάς, να το κοιτάς στα μάτια ή να παίζεις μαζί του στο πάτωμα είναι αρκετό. Αν πάλι είναι λίγο μεγαλύτερο, λίγα λεπτά κυνηγητού στο σπίτι, χορός στην κουζίνα ή μια βόλτα στο πάρκο μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Και όσο πλησιάζει τα τρία, μπορείς να αντικαταστήσεις εύκολα μια «στιγμή οθόνης» με λίγο παιχνίδι.

Πώς να ξεκινήσεις από σήμερα

Αν νιώθεις ότι οι οθόνες έχουν ήδη μπει στην καθημερινότητά σας, δεν χρειάζεται να κάνεις δραστικές αλλαγές από τη μία μέρα στην άλλη.

Ξεκίνα απλά:

• διάλεξε μία στιγμή μέσα στη μέρα όπου συνήθως δίνεις στο παιδί σου τάμπλετ.
• αντικατάστησέ τη με 10-15 λεπτά ενεργού παιχνιδιού.
• κράτα αυτή τη συνήθεια καθημερινά.

Όταν οι οθόνες παίρνουν μακριά τα παιδιά, πώς θα αποφύγουμε την αποξένωση μέσα στην οικογένεια;

5 συχνές ερωτήσεις για τον χρόνο οθόνης στα νήπια

1. Πόση ώρα μπορεί το νήπιο να περνά μπροστά στην οθόνη;

Οι οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι σαφείς: για παιδιά κάτω των 2 ετών προτείνεται καθόλου χρόνος οθόνης, ενώ από 2 έως 4 ετών δεν θα πρέπει να ξεπερνά τη μία ώρα την ημέρα – και ιδανικά ακόμη λιγότερο.

2. Πότε πρέπει να αρχίσεις να βάζεις όρια στις οθόνες;

Από την αρχή. Από τη βρεφική ηλικία, το παιδί σου έχει πολύ μεγαλύτερο όφελος από την άμεση επαφή, το παιχνίδι και την αλληλεπίδραση μαζί σου, παρά από οποιοδήποτε ψηφιακό ερέθισμα.

3. Έχει πραγματικά σημασία να παίζεις μαζί του;

Ναι, και μάλιστα μεγάλη. Το ενεργό παιχνίδι μαζί σου δεν είναι απλώς διασκέδαση, αλλά συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη του λόγου, των νοητικών λειτουργιών και της κινητικής του εξέλιξης, ενώ παράλληλα μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης προβλημάτων συμπεριφοράς στο μέλλον.

4. Πώς μπορείς να μειώσεις τον χρόνο στις οθόνες χωρίς εντάσεις;

Αντί να τις απαγοιρεύσεις απότομα, ξεκίνα σταδιακά. Αντικατάστησε μία καθημερινή «στιγμή οθόνης» με λίγο χρόνο παιχνιδιού μαζί. Η συνέπεια και η ρουτίνα βοηθούν το παιδί να προσαρμοστεί πιο ομαλά, χωρίς αντιδράσεις.

5. Πόση φυσική δραστηριότητα χρειάζεται ένα μεγαλύτερο παιδί;

Για παιδιά από 5 έως 18 ετών, οι ειδικοί προτείνουν τουλάχιστον 60 λεπτά σωματικής δραστηριότητας την ημέρα. Ακόμα κι αν δεν είναι εφικτός αυτός ο χρόνος καθημερινά, να θυμάσαι ότι το καθημερινό παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους παραμένει ένας από τους πιο απλούς και αποτελεσματικούς τρόπους για να το πετύχεις.