Από τη Γαλλία & την Πορτογαλία ως την Κρήτη, οι κακοποιήσεις νηπίων δείχνουν μια κοινωνία που νοσεί

Υπάρχουν στιγμές που η επικαιρότητα ξεπερνά τα όρια της αντοχής μας. Είναι εκείνες οι ειδήσεις που δεν προκαλούν απλώς πόνο, θλίψη, τρόμο αλλά και απέραντη οργή.

Όταν τα θύματα είναι παιδιά (μωρά και νήπια), ο ανθρώπινος νους μοιάζει να μπλοκάρει.

Αρνείται να επεξεργαστεί την πληροφορία, γιατί αν την αποδεχτεί, θα πρέπει να παραδεχτεί ότι
κάτι έχει σπάσει ανεπανόρθωτα στον κοινωνικό μας ιστό, οδηγώντας σε μια σκληρότητα που δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε και να κατανοήσουμε.

Οι διαστάσεις της παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης και τα «καμπανάκια» που δεν χτυπούν

Τα πρόσφατα, διαδοχικά περιστατικά σε διαφορετικά σημεία του χάρτη δεν επιτρέπουν πια να μιλάμε για «μεμονωμένα γεγονότα» αλλά για ένα σύμπτωμα μιας κοινωνικής παθογένειας που οφείλουμε να κοιτάξουμε κατάματα.

Πριν από λίγες μέρες, η διεθνής κοινή γνώμη έμεινε εμβρόντητη στο άκουσμα της είδησης από την Πορτογαλία, που ξεπέρασε κάθε όριο ανθρώπινης λογικής. Μια μητέρα και ο σύντροφός της οδήγησαν τα δύο μικρά παιδιά της, ηλικίας μόλις τεσσάρων και πέντε ετών, σε μια δασική περιοχή κοντά σε επαρχιακό δρόμο. Με το πρόσχημα ότι θα παίξουν ένα παιχνίδι, τους έδεσαν τα μάτια και τα εγκατέλειψαν εκεί ολομόναχα. Όταν τα παιδιά εντοπίστηκαν από έναν περαστικό οδηγό, οι αρχές διαπίστωσαν ότι η πράξη ήταν απόλυτα προσχεδιασμένη. Το γεγονός ότι το ζευγάρι συνελήφθη λίγο αργότερα, αμέριμνο σε ένα καφέ της περιοχής, μας φέρνει αντιμέτωπους με το εξής αδιανόητο ερώτημα: Πώς μπορεί ένας γονιός και ειδικά μια μητέρα να εγκαταλείπει με αυτόν τον τρόπο τα παιδιά της και να συνεχίζει τη μέρα της σαν να μη συμβαίνει τίποτα;

Σχεδόν ταυτόχρονα, ένα μαζικό σκάνδαλο από τη Γαλλία έρχεται να γκρεμίσει την αυταπάτη ότι η βία είναι προϊόν μόνο της φτώχειας, της απομόνωσης ή της έλλειψης παιδείας. Οι γαλλικές αρχές ερευνούν πλέον πάνω από εκατό επίσημες καταγγελίες για συστηματική κακοποίηση, σεξουαλικές επιθέσεις, ακόμα και βιασμούς νηπίων ηλικίας μόλις τριών και τεσσάρων ετών, μέσα σε δεκάδες δημόσια νηπιαγωγεία και παιδικούς σταθμούς στο Παρίσι και σε ολόκληρη τη χώρα. Το πιο σοκαριστικό είναι ότι οι κατηγορούμενοι είναι σχολικοί επιτηρητές - άνθρωποι δηλαδή που προσλήφθηκαν από τους δήμους για να προσέχουν τα παιδιά στα διαλείμματα και στη μεσημεριανή τους ξεκούραση.

Πίσω από τις δικαστικές έρευνες κρύβονται ιστορίες που μας αφήνουν με το στόμα ανοιχτό, όπως αυτή ενός τρίχρονου αγοριού που πάθαινε κρίσεις πανικού έξω από την πύλη του σχολείου, χωρίς η μητέρα του να μπορεί να φανταστεί το μαρτύριο που ζούσε το παιδί της μέσα στο κτίριο. Όταν βλέπεις ότι ακόμη και ένας δήμαρχος μεγάλης ευρωπαϊκής πόλης αποκαλύπτει δημόσια ότι είχε πέσει και ο ίδιος θύμα κακοποίησης από επιτηρητή όταν ήταν μικρός, συνειδητοποιείς ότι το πρόβλημα είναι βαθύ και διαχρονικό. Πώς γίνεται, τα δημόσια σχολεία και οι παιδικοί σταθμοί - χώροι που φτιάχτηκαν για να είναι η προέκταση της ασφάλειας του σπιτιού - να μετατρέπονται για κάποια παιδιά σε χώρους απόλυτου φόβου;

«Όταν η παιδική κακοποίηση γίνεται οικογενειακή επιχείρηση», μία θλιβερή, αληθινή ιστορία

Την ίδια ακριβώς στιγμή, η είδηση για την κακοποίηση ενός τρίχρονου παιδιού, αυτή τη φορά στην Κρήτη, έρχεται να προστεθεί στη λίστα με παρόμοια περιστατικά που όλο και μεγαλώνει. Το μόλις τριών ετών κοριτσάκι μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με πολλαπλά τραύματα, θύμα κακοποίησης μέσα στο ίδιο του το οικογενειακό περιβάλλον, από ανθρώπους που είχαν την ευθύνη να το προστατεύουν. Ένα παιδί σε αυτή την ηλικία, που η ζωή του θα έπρεπε να είναι μόνο παιχνίδι, φροντίδα και η ασφάλεια μιας αγκαλιάς, ήρθε αντιμέτωπο με μια σκληρότητα που δεν χωράει σε καμία λογική.

Εδώ ο προβληματισμός γίνεται ακόμα πιο βαρύς, καθώς μας αναγκάζει να κοιτάξουμε γύρω μας: Πώς είναι δυνατόν το ίδιο το καταφύγιο ενός παιδιού, το σπίτι του, να μετατρέπεται στον πιο επικίνδυνο χώρο για τη ζωή του;

Αυτό που συγκλονίζει περισσότερο σε αυτές τις περιπτώσεις είναι ότι η σωματική βία και η εγκατάλειψη γίνεται από τους πιο κοντινούς ανθρώπους: τους γονείς και τους φροντιστές.

Εδώ, λοιπόν, ξεκινά ο μεγάλος προβληματισμός. Τι συμβαίνει στις κοινωνίες μας; Οι ειδικοί θα μιλήσουν - και ορθώς - για ψυχοπαθολογία, για τοξικά οικογενειακά περιβάλλοντα, για το πώς η βία αναπαράγεται από γενιά σε γενιά ή για τις ακραίες ψυχολογικές πιέσεις της σύγχρονης καθημερινότητας. Όμως, πίσω από τις επιστημονικές ορολογίες, κρύβεται μια πιο τρομακτική αλήθεια: η σταδιακή αποξένωση και η απώλεια της ενσυναίσθησης. Ζούμε σε κοινωνίες που συχνά υπερτονίζουν το «εγώ» και υποτιμούν το «εμείς», κοινωνίες που γίνονται πιο βιαστικές, πιο σκληρές, πιο αδιάφορες για τον διπλανό.

Όταν η προστασία του παιδιού παύει να είναι η απόλυτη, αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα μιας κοινότητας, τότε η ίδια η κοινότητα νοσεί. Η παιδική κακοποίηση δεν είναι μια ιδιωτική υπόθεση που συμβαίνει πίσω από μια κλειστή πόρτα, είναι ο καθρέφτης μιας κοινωνίας που χάνει τα αντανακλαστικά της.

Το ερώτημα που ζητά απάντηση, δεν είναι μόνο το πώς θα τιμωρηθούν οι ένοχοι, αυτό είναι αυτονόητο χρέος της δικαιοσύνης. Το βαθύτερο ερώτημα είναι πώς θα ξαναχτίσουμε τις βάσεις της ίδιας της οικογένειας και της κοινότητάς μας. Πώς θα μάθουμε, πρώτα απ' όλα ως γονείς, να ακούμε πραγματικά τα παιδιά μας, να αποκωδικοποιούμε τη σιωπή ή τον φόβο τους και να είμαστε το απόλυτο, ασφαλές καταφύγιό τους. Και παράλληλα, πώς ως κοινωνία θα μάθουμε να ακούμε και να νοιάζεται λίγο περισσότερο.

Το παραμύθι που πρέπει να διαβάσετε στα παιδιά σας για την παιδική κακοποίηση

Γιατί αν επιτρέψουμε στον εαυτό μας να συνηθίσει αυτές τις ειδήσεις και η κοινωνία απλώς προσπερνά αυτά τα περιστατικά ( μέχρι τα επόμενα), τότε θα έχουμε αποτύχει στο πιο βασικό: να προσφέρουμε στα παιδιά έναν κόσμο όπου μπορούν να μεγαλώνουν χωρίς φόβο.