Μήπως η πολλή αυστηρότητα ωθεί το παιδί σου να λέει ψέματα; Τι αποκαλύπτει νέα έρευνα

Αν ανήκεις στους γονείς που επικρίνουν αυστηρά το παιδί τους επειδή λέει ψέματα ή συμπεριφέρεται άσχημα, σίγουρα πιστεύεις ότι έτσι του διδάσκεις να διακρίνει το σωστό από το λάθος. Ωστόσο, μια νέα έρευνα του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης (NUS) έρχεται να ανατρέψει τα πάντα, υποδηλώνοντας ότι η υπερβολικά αυστηρή ή τιμωρητική γονική μέριμνα που ίσως εφαρμόζεις, θα μπορούσε τελικά να είναι η ίδια η αιτία που οδηγεί το παιδί σε αυτή τη συμπεριφορά εξαρχής.

Οι ερευνητές του NUS Psychology μελέτησαν σε βάθος χρόνου οικογένειες και κατέληξαν σε ένα συμπέρασμα που θα σε βάλει σε σκέψεις: η «αυταρχική γονική μέριμνα» και η «σκληρή τιμωρία» συνδέονται άμεσα με μεγαλύτερη ανεντιμότητα στα παιδιά.

Και όχι, το παιδί σου δεν λέει ψέματα επειδή έγινε ξαφνικά αντιδραστικό ή κακότροπο. Το κάνει ως μηχανισμό άμυνας. Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον γεμάτο πίεση, ελάχιστες εξηγήσεις και αυστηρούς κανόνες, αναπτύσσουν έντονη αυτοκριτική, τεράστιο άγχος για τις επιδόσεις τους και έναν παραλυτικό φόβο μήπως κάνουν λάθος.

Μελέτη αποκαλύπτει πότε τα παιδιά λένε τα πρώτα τους ψέματα και η ηλικία θα σε ξαφνιάσει

Για να καταλάβεις το μέγεθος της έρευνας, οι επιστήμονες του NUS Psychology δεν βασίστηκαν σε θεωρίες αλλά παρακολούθησαν εκατοντάδες πραγματικές οικογένειες για χρόνια. Τα αναλυτικά στοιχεία της κάθε μελέτης αποκαλύπτουν την αλήθεια πίσω από τις συμπεριφορές των παιδιών.

1η Μελέτη: Η αυστηρή πατρική φιγούρα και η προσχολική ηλικία

Η πρώτη μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Child Development και εστίασε στα πρώτα βήματα της κοινωνικότητας του παιδιού. Εξετάστηκαν 479 οικογένειες που συμμετείχαν στο GUSTO (Growing Up in Singapore Towards Healthy Outcomes), μία από τις μεγαλύτερες και πιο ολοκληρωμένες μακροχρόνιες μελέτες στη Σιγκαπούρη. Οι ερευνητές αξιολόγησαν το στιλ γονικής μέριμνας μέσω ερωτηματολογίων όταν τα παιδιά ήταν 4,5 ετών. Στη συνέχεια, επέστρεψαν 1,5 χρόνο αργότερα (όταν τα παιδιά ήταν πλέον 6 ετών) για να μετρήσουν τη συμπεριφορά τους. Η ειλικρίνεια και η τάση για εξαπάτηση μετρήθηκαν στην πράξη μέσα από ένα ειδικά σχεδιασμένο παιχνίδι με βελάκια. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Το 61% των παιδιών έκλεψε στο παιχνίδι.

Η αυστηρή και αυταρχική ανατροφή από την πλευρά του πατέρα στην ηλικία των 4,5 ετών (υψηλός έλεγχος,επιβολή κανόνων χωρίς καμία εξήγηση) ήταν ο βασικός παράγοντας που προέβλεπε αυτή τη συμπεριφορά στα 6 τους χρόνια. Η μελέτη απέδειξε ότι η αυστηρότητα των μπαμπάδων οδηγούσε τα παιδιά στο να ασκούν έντονη αυτοκριτική (κάτι που φάνηκε σε ειδική εργασία σκιαγράφησης). 'Ενιωθαν τόσο μεγάλη πίεση να είναι τέλεια, που άρχιζαν να κλέβουν ως μηχανισμό άμυνας για να αποφύγουν το συναίσθημα ότι «απέτυχαν».

Δέκα ψέματα που λένε όλοι οι γονείς στα παιδιά τους!

2η Μελέτη: Ο φαύλος κύκλος της σωματικής τιμωρίας στο Δημοτικό

Η δεύτερη μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Developmental Psychology και έδειξε πώς εξελίσσεται το πρόβλημα όσο τα παιδιά μεγαλώνουν. Συμμετείχαν 302 οικογένειες από τη Σιγκαπούρη με τους ερευνητές να παρακολουθούν στενά τους μαθητές για 3 ολόκληρα χρόνια, από την ηλικία των 7 έως των 9 ετών. Ειδικότερα, μελετήθηκε ο «αρνητικός γονικός έλεγχος», ο οποίος περιλαμβάνει τη σκληρή τιμωρία, την υπερβολική πειθαρχία και την παραμέληση/αγνόηση.

Από όλες τις μορφές ελέγχου, μόνο η σκληρή σωματική τιμωρία (όπως το χαστούκι και το ξύλο) διαπιστώθηκε ότι αυξάνει με μαθηματική ακρίβεια τα ψέματα και την εξαπάτηση με την πάροδο του χρόνου. Η σωματική τιμωρία στην ηλικία των 7 ετών προέβλεπε αυξημένη παραπλανητική συμπεριφορά στα 8 έτη, και το ίδιο μοτίβο συνεχιζόταν στα 9 έτη.Η σχέση αυτή αποδείχθηκε αμφίδρομη. Η ανέντιμη συμπεριφορά του παιδιού στα 8 του χρόνια «προκαλούσε» ακόμα πιο σκληρή τιμωρία από τους γονείς στα 9, εγκλωβίζοντας την οικογένεια σε ένα τοξικό self-fulfilling prophecy.

Η σκληρή τιμωρία έκανε τα παιδιά να εσωτερικεύουν δυσλειτουργικές πεποιθήσεις, όπως «Πρέπει να τα πηγαίνω τέλεια σε όλα για να με αγαπάνε» ή «Δεν επιτρέπεται να κάνω κανένα λάθος». Για να ανταποκριθούν σε αυτές τις μη ρεαλιστικές προσδοκίες και - κυρίως - για να γλιτώσουν από μια επόμενη σωματική τιμωρία, κατέφευγαν στο ψέμα.

Τα ψέματα στα 8 φέρνουν ακόμα πιο σκληρή τιμωρία από τους γονείς στα 9

Το παιδί εσωτερικεύει τοξικές πεποιθήσεις κι έτσι το ψέμα γίνεται η «στρατηγική» του για να διατηρήσει μια άψογη εικόνα, να κερδίσει την αποδοχή σου και, φυσικά, να γλιτώσει την επόμενη τιμωρία.

« Ενώ οι γονείς πιστεύουν ότι η αυστηρή μέριμνα ενσταλάζει την πειθαρχία, η έρευνά μας δείχνει ότι στην πραγματικότητα υπονομεύει την εσωτερίκευση των ηθικών αξιών στα παιδιά», τονίζει ο Αναπληρωτής Καθηγητής του NUS, Ding Xiao Pan.Μάλιστα, η Liwen Yu, διδακτορική φοιτήτρια που συμμετείχε ενεργά στην έρευνα, συμπληρώνει ότι αυτή είναι η πρώτη μελέτη παγκοσμίως που ξεδιπλώνει αυτούς τους εσωτερικούς ψυχολογικούς μηχανισμούς, δείχνοντας πώς ένα αυστηρό οικογενειακό περιβάλλον συνδέεται άμεσα με την εξαπάτηση.

Γιατί δεν πρέπει να λέμε ψέματα στα παιδιά

Το «πείραμα» της Σιγκαπούρης: Γιατί έχει σημασία;

Κι αν αναρωτιέσαι γιατί μια έρευνα που έγινε στη Σιγκαπούρη μπορεί να μας αφορά, έχει τη σημασία του να γνωρίζεις ότι πρόκειται για μια χώρα όπου η αυστηρή ανατροφή, η απόλυτη υπακοή και η σωματική πειθαρχία (όπως το ξύλο ή το χαστούκι) παραμένουν μέχρι και σήμερα κοινωνικά και πολιτισμικά αποδεκτές πρακτικές.

Όμως, το μεγάλο «καμπανάκι» της έρευνας κρύβεται στην επισήμανση του Αναπληρωτή Καθηγητή Ryan Y. Hong: ακόμη και σε μια κοινωνία όπου η αυστηρότητα θεωρείται φυσιολογική, οι αρνητικές συνέπειες στην ηθική ανάπτυξη των παιδιών είναι ακριβώς οι ίδιες. Όπως εξηγεί «η αυστηρή γονική μέριμνα δεν προκαλεί άμεσα την ανεντιμότητα. Αντίθετα, αλλάζει τον τρόπο που τα παιδιά βλέπουν τον εαυτό τους - και αυτή η αλλοιωμένη αυτοαντίληψη είναι που τα οδηγεί τελικά στην απάτη και το ψέμα».