Αν φοβάσαι αυτές τις 4 συζητήσεις με το παιδί σου, τότε είναι σημάδι ότι πρέπει να τις κάνεις

Για γενιές ολόκληρες, οι κοινωνικές δεξιότητες θεωρούνταν δεδομένες. Οι γονείς υπέθεταν πως, μέσα από την καθημερινή τριβή με ενήλικες και συνομηλίκους στο σχολείο και στο σπίτι, τα παιδιά θα μάθαιναν διαισθητικά να επικοινωνούν, να δείχνουν ενσυναίσθηση και να επιλύουν τις διαφορές τους.

Έπειτα, όμως, ήρθε η ψηφιακή εποχή. Σήμερα, ψυχολόγοι και οικογενειακοί σύμβουλοι διαπιστώνουν ότι η τεχνολογία επηρεάζει αρνητικά αυτά τα κρίσιμα εργαλεία συμπεριφοράς, με τη Gen Z και τη Gen Alpha να μην ξέρει πώς να επικοινωνήσει σωστά στην πραγματική ζωή, σε αντίθεση με το πώς μεγαλώσαμε εμείς.

Προφανώς και η τεχνολογία έχει παίξει σημαντικό ρόλο σε αυτό. Τα έξυπνα κινητά και τα κοινωνικά δίκτυα λειτουργούν πλέον ως ασπίδα προστασίας από τον πραγματικό κόσμο με την Δρ JJ Kelly, κλινική ψυχολόγο, να τονίζει πώς έχουν αφαιρέσει από τα παιδιά αμέτρητες καθημερινές ευκαιρίες να εξασκήσουν το θάρρος τους στην πράξη: να κοιτάξουν τον άλλον στα μάτια, να διαχειριστούν μια αμήχανη στιγμή ή να εκφράσουν τη συναισθηματική τους τρωτότητα.

Ευτυχώς, οι ειδικοί είναι καθησυχαστικοί: τα παιδιά δεν έπαθαν κάτι κακό, ούτε έγιναν ξαφνικά «αντικοινωνικά». Απλώς δεν έχουν πού να κάνουν εξάσκηση. Η κλινική ψυχολόγος Kelly Gonderman (διευθύντρια του κέντρου We Conquer Together) εξηγεί ότι η λύση βρίσκεται στα χέρια μας. Προτείνει, λοιπόν, τέσσερις συγκεκριμένες συζητήσεις που μπορείς να ανοίξεις με το παιδί σου μέσα στο σπίτι. Είναι ο πιο απλός τρόπος για να το βοηθήσεις να αποκτήσει αυτοπεποίθηση, να μάθει να στέκεται στα πόδια του και να τα πηγαίνει καλά με τους γύρω του.

Να ποιες είναι αυτές:

Χτίζοντας σχέση και επικοινωνία με το παιδί μου

Πώς να τερματίζει μια συζήτηση

Ίσως σου ακούγεται αυτονόητο, αλλά για τους νέους που μεγάλωσαν με τα γραπτά μηνύματα, δεν είναι. Η Δρ Gonderman παρατηρεί ότι στον ψηφιακό κόσμο, όταν τα παιδιά θέλουν να φύγουν από μια κουβέντα, απλώς σταματούν να απαντούν. Όταν όμως μεταφέρουν αυτή τη συνήθεια στις διά ζώσης επαφές, η συμπεριφορά τους ερμηνεύεται ως αγενής ή περιφρονητική. Κάθε αλληλεπίδραση χρειάζεται μια φυσική εξέλιξη: αρχή, μέση και τέλος. Η ψυχολόγος εξηγεί ότι τα παιδιά που μαθαίνουν να κλείνουν ευγενικά μια κουβέντα νιώθουν λιγότερο κοινωνικό άγχος, καθώς ξέρουν ότι δεν θα παγιδευτούν σε μια συζήτηση που δεν επιθυμούν, ούτε θα αφήσουν τον συνομιλητή τους μετέωρο.Για ακόμα μια φορά, το πρότυπο είσαι εσύ, καθώς ο καλύτερος τρόπος για να μάθει το παιδί είναι να σε βλέπει να κλείνεις εσύ ο ίδιος τις συζητήσεις σου με φυσικό τρόπο στην καθημερινότητα. Παράλληλα, η Dr. Gonderman προτείνει το οικογενειακό τραπέζι ως το ιδανικό περιβάλλον για δοκιμές, όπου μπορείς να ζητήσεις από το παιδί σου να αναλάβει εκείνο να ολοκληρώσει μια οικογενειακή κουβέντα όταν τελειώσει το γεύμα, ώστε να συνηθίσει τη διαδικασία σε ένα απόλυτα ασφαλές περιβάλλον πριν τη δοκιμάσει έξω στον κόσμο.

Πώς να διαφωνεί χωρίς «ακροατήριο»

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιβραβεύουν τους καβγάδες και το δημόσιο «ξεμπρόστιασμα», με αποτέλεσμα τα παιδιά να μην ξέρουν πώς να διαφωνήσουν κατ' ιδίαν. Το βλέπεις άλλωστε καθημερινά. Η πραγματική ζωή όμως απαιτεί να μπορείς να πεις στον άλλον στα ίσια και προσωπικά τι σε ενόχλησε, χωρίς να στήνεις δικαστήριο μπροστά σε τρίτους, γιατί μόνο έτσι κρατιούνται οι σχέσεις ζωντανές. Η Dr. Gonderman τονίζει ότι το παιδί σου πρέπει να σε βλέπει να λύνεις τις διαφορές σου απευθείας και πολιτισμένα με τον σύντροφό σου ή τους φίλους σου, αντί να γκρινιάζεις γι' αυτούς πίσω από την πλάτη τους. Κι αν χρειαστεί, γιατί όχι, να κάνεις μια μικρή δοκιμή στο σπίτι σαν παιχνίδι ρόλων, ζητώντας του να φανταστεί ότι του είπες κάτι που το πλήγωσε και να σου απαντήσει πώς θα αντιδρούσε. Όσο περισσότερο εξασκείται σε αυτό το ασφαλές περιβάλλον, τόσο λιγότερο τρομακτικό θα του φαίνεται στην πραγματικότητα.

Πώς να στέκεται δίπλα σε κάποιον που υποφέρει

Πολλοί νέοι καταφεύγουν στα αστεία ή στην απόσπαση της προσοχής όταν ένας φίλος τους περνάει δύσκολα, επειδή κανείς δεν τους έμαθε πώς να αντέχουν τη θλίψη του άλλου. 'Ομως, η ικανότητα να συνυπάρχεις με κάποιον στη στενοχώρια του, χωρίς να προτείνεις αμέσως λύσεις, είναι μια από τις πιο πολύτιμες συναισθηματικές δεξιότητες.Για να το εξασκήσετε αυτό στην καθημερινότητα, την επόμενη φορά που το παιδί θα είναι ελαφρώς εκνευρισμένο με κάτι, αντί να τρέξεις αμέσως να διορθώσεις την κατάσταση, πες του απλώς ότι αυτό που βιώνει ακούγεται πραγματικά εκνευριστικό. Με αυτόν τον τρόπο του μαθαίνεις στην πράξη ότι τα συναισθήματα χρειάζονται πρώτα απ' όλα αναγνώριση και αποδοχή, και όχι απαραίτητα μια άμεση λύση.

Η επικοινωνία με τα παιδιά είναι το «κλειδί» για τη διαχείριση των νέων συνθηκών

Πώς να είναι σωστός μάρτυρας όταν κάτι πηγαίνει στραβά

Το λεγόμενο «σύνδρομο του παρευρισκόμενου» είναι πολύ έντονο στα σχολεία και τα παιδιά που μένουν άπραγα μπροστά στον σχολικό εκφοβισμό δεν είναι κακά, αλλά απλώς απροετοίμαστα, αφού συχνά ξέρουν ποιο είναι το σωστό αλλά φοβούνται να παρέμβουν επειδή δεν ξέρουν τον τρόπο. Η Δρ Gonderman προτείνει, όταν το παιδί σού διηγηθεί ένα περιστατικό αδικίας, να το συζητήσετε χωρίς καμία επικριτική διάθεση, ρωτώντας το τι έκανε, τι θα ήθελε να είχε κάνει και πώς θα μπορούσε να αντιδράσει την επόμενη φορά. Η ψυχολόγος συνιστά να γίνεσαι πολύ συγκεκριμένη στις συζητήσεις σας, βάζοντάς το να σκεφτεί τι θα έλεγε αν έβλεπε ένα παιδί να κάθεται μόνο του στο διάλειμμα και να το κοροϊδεύουν, καθώς αυτά τα έτοιμα σενάρια είναι που δίνουν τελικά στο παιδί το θάρρος να δράσει στην πραγματικότητα.

Πώς να χάνει με αξιοπρέπεια

Στην εποχή μας που όλα τα παιδιά παίρνουν «βραβεία συμμετοχής», στερούνται τη μικρή και ασφαλή απογοήτευση της αποτυχίας, παρόλο που η ικανότητα να χάνεις είναι αυτή ακριβώς που καλλιεργεί τη συναισθηματική ανθεκτικότητα. Ένα παιδί που καταρρέει κάθε φορά που δεν κερδίζει, θα δυσκολευτεί πολύ στην ενήλικη ζωή του η οποία είναι γεμάτη από απορρίψεις, γι' αυτό η ειδικός συμβουλεύει να μην προσπερνάς βιαστικά την απογοήτευσή του λέγοντάς του απλώς ότι δεν πειράζει και ότι θα κερδίσει την επόμενη φορά. Άφησέ το να νιώσει τη στενοχώρια του για λίγο, συζητήστε αργότερα τι το δυσκόλεψε και φρόντισε να νμην κερδίζει πάντα σε όλα τα επιτραπέζια παιχνίδια, ώστε η ήττα να γίνει ένα φυσιολογικό, καθημερινό γεγονός που θα πάψει να φαντάζει καταστροφικό έξω στον κόσμο.

Οι άβολες συζητήσεις αξίζουν τον κόπο και η Dr. JJ Kelly δίνει μια πολύ πρακτική συμβουλή: αν φοβάσαι να μιλήσεις για κάτι στο παιδί σου, αυτό είναι το ακριβές σημάδι ότι πρέπει να το κάνεις. Ακόμα κι αν εκείνο αντιδράσει με αμηχανία ή γκρίνια, θα θυμάται για πάντα τη συζήτηση και, κυρίως, τη δική σου προθυμία να κάτσεις εκεί και να το ακούσεις. Φυσικά, για να πιάσουν τόπο αυτές οι κουβέντες, χρειάζεται πρώτα να προετοιμάσεις το έδαφος και οι ειδικοί είναι ξεκάθαροι ως προς αυτό: Το πρώτο βήμα είναι να βάλεις ξεκάθαρα όρια στην τεχνολογία, καθυστερώντας την αγορά κινητού όσο γίνεται και αντιμετωπίζοντας τις εφαρμογές ως προνόμιο που κερδίζεται με τον χρόνο. Παράλληλα, είναι απαραίτητο να γίνεις το ασφαλές καταφύγιο του παιδιού σου όταν αντιμετωπίζει προβλήματα. Αν αντί να το κρίνεις ή να το μαλώσεις, ξεκινήσεις επιβεβαιώνοντας τα συναισθήματά του και δείχνοντας ότι καταλαβαίνεις πόσο δύσκολο είναι αυτό που περνάει, το κανάλι της επικοινωνίας θα μείνει ανοιχτό. Κάπως έτσι, μέσα από τη δική σου στάση, το παιδί σου θα πάρει το καλύτερο μάθημα και θα μάθει να προχωράει στη ζωή του με θάρρος.