Μήπως το νήπιό σου καθυστερεί να μιλήσει ή να περπατήσει; Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις

Ένα από τα πρώτα πράγματα που πιθανότατα έμαθες ως μαμά είναι πως κανένα παιδί δεν είναι ίδιο με το άλλο. Το μικρό σου έχει το δικό του μοναδικό ταμπεραμέντο, τις δικές του συνήθειες στον ύπνο και, φυσικά, τις δικές του προτιμήσεις στο φαγητό. Με τον προσωπικό του ρυθμό θα κατακτήσει και τα μεγάλα αναπτυξιακά ορόσημα – όπως το να κάνει τα πρώτα του βήματα, να πει τις πρώτες του λέξεις ή να αρχίσει να τρώει μόνο του.

Γι’ αυτό, αν πει την πρώτη του ολοκληρωμένη φράση ή πιάσει τον μαρκαδόρο λίγους μήνες αργότερα από τους συνομηλίκους του, δεν υπάρχει λόγος να πανικοβληθείς. Ωστόσο, αν παρατηρήσεις μια σημαντική καθυστέρηση (ή πλήρη στασιμότητα) σε βασικούς τομείς όπως η ομιλία, η κίνηση ή η συμπεριφορά, ίσως πρόκειται για αναπτυξιακή καθυστέρηση.

Σε αυτή την περίπτωση, το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να συζητήσεις τις ανησυχίες σου με τον παιδίατρό σου το συντομότερο δυνατό. Η έγκαιρη διάγνωση είναι το μυστικό για να λάβει το μικρό σου την κατάλληλη υποστήριξη και να φτάσει εκεί που μπορεί.

Η καθυστέρηση ομιλίας στα παιδιά δεν είναι ανησυχητική

Τι ακριβώς είναι η αναπτυξιακή καθυστέρηση;

Μιλάμε για αναπτυξιακή καθυστέρηση όταν ένα παιδί δεν κατακτά τα ορόσημα της ηλικίας του ή δεν αναπτύσσει δεξιότητες στον ίδιο ρυθμό με την πλειοψηφία των παιδιών της ηλικίας του. Τα συμπτώματα διαφέρουν από παιδί σε παιδί. Για παράδειγμα, ένα μικρό με καθυστέρηση στον λόγο θα έχει τελείως διαφορετική εικόνα από ένα παιδί με κινητική καθυστέρηση.

Κάποια γενικά σημάδια που αξίζει να έχεις στον νου σου σύμφωνα με την παιδίατρο Gina Posner, M.D., :

• Καθυστέρηση σε βασικές δεξιότητες (όπως το να μπουσουλήσει, να περπατήσει ή να τρώει μόνο του).

• Μύες που σου φαίνονται υπερβολικά σφιχτοί ή, αντίθετα, πολύ χαλαροί.

• Έντονη αδεξιότητα στις κινήσεις του.

• Μειωμένο ενδιαφέρον για κοινωνική επαφή και παιχνίδι με άλλους.

• Πιο αργή ανάπτυξη ή δυσκολία στην πρόσληψη βάρους.

• Καθυστέρηση στην ομιλία.

1. Καθυστέρηση στον λόγο και την ομιλία

Υπάρχει μια μικρή διαφορά εδώ που πρέπει να γνωρίζεις: καθυστέρηση ομιλίας σημαίνει ότι το παιδί δυσκολεύεται να σχηματίσει τους σωστούς ήχους για την ηλικία του (με αποτέλεσμα να μην το καταλαβαίνουν εύκολα οι γύρω του). Καθυστέρηση γλώσσας σημαίνει ότι δυσκολεύεται να κατανοήσει τι του λες ή δεν χρησιμοποιεί λέξεις στον αναμενόμενο ρυθμό.

Ποια συμπτώματα πρέπει να σε υποψιάσουν στην ομιλία:

• Η ομιλία του είναι πολύ δυσνόητη σε σχέση με άλλα παιδάκια της ηλικίας του.

• Μετά τους 18 μήνες χρησιμοποιεί μόνο φωνήεντα (π.χ. λέει "ααα" αντί για "μαμά").

• Παραλείπει σύμφωνα μέσα στις λέξεις (π.χ. λέει "ατ" αντί για "γάτα").

• Προσθέτει ή αλλάζει ήχους.

Ποια συμπτώματα δείχνουν καθυστέρηση στη γλώσσα:

• Δεν σου δείχνει με το δαχτυλάκι του αντικείμενα όταν τα ονομάζεις.

• Δυσκολεύεται να ακολουθήσει απλές οδηγίες.

• Δεν προσθέτει καινούργιες λέξεις στο λεξιλόγιό του κάθε μήνα.

• Δεν ενώνει λέξεις για να φτιάξει μικρές προτάσεις.

• Δεν χρησιμοποιεί καθόλου χειρονομίες (όπως το να κουνήσει το χέρι για αντίο).

Η λύση: Ο παιδίατρος θα σε κατευθύνει σε έναν λογοθεραπευτή για μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση. Μην ανησυχείς για τη διαδικασία: η λογοθεραπεία στα νήπια γίνεται μέσα από το παιχνίδι, το διάβασμα παραμυθιών, το φούσκωμα σαπουνόφουσκων, τους ήχους και τις μιμήσεις.

Προβλήματα στην ομιλία του παιδιού: Ποια η λύση;

2. Καθυστέρηση στις κινητικές δεξιότητες (λεπτή και αδρή κινητικότητα)

'Οπως εξηγεί η παιδίατρος, οι κινήσεις χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: οι λεπτές κινητικές δεξιότητες αφορούν τις μικρές, προσεκτικές κινήσεις των χεριών (όπως το να πιάσει ένα κραγιόν ή ένα παιχνίδι). Οι αδρές κινητικές δεξιότητες αφορούν τις μεγάλες κινήσεις όλου του σώματος (όπως το περπάτημα, το τρέξιμο, τα άλματα και το ανέβασμα της σκάλας).

Τι μπορεί να παρατηρήσεις:

• Σημαντική δυσκολία στο να καθίσει σταθερά ή να περπατήσει.

• Μυϊκό τόνο που ξενίζει (πολύ σφιχτό ή πολύ "μαλακό" σώμα).

• Συνεχές περπάτημα στις μύτες των ποδιών.

• Δυσκολία στο να κρατήσει ή να χειριστεί μικρά αντικείμενα.

• Υπερβολικά σάλια ακόμα και μετά την ηλικία των 18 μηνών.

• Πισωγύρισμα, δηλαδή να χάνει ξαφνικά δεξιότητες που είχε ήδη κατακτήσει.

Η λύση: Σε αυτή την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να σου προτείνει μια επίσκεψη σε αναπτυξιολόγο ή φυσιοθεραπευτή. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει εργοθεραπεία, φυσικοθεραπεία ή και λογοθεραπεία, πάντα με βάση το θεραπευτικό παιχνίδι.

Πού μπορεί να οφείλεται μια αναπτυξιακή καθυστέρηση;

Οι αιτίες είναι πολλές και διαφορετικές, και μόνο ένας ειδικός μπορεί να τις εντοπίσει. Κάποιες από τις πιο συχνές περιλαμβάνουν:

• Προωρότητα κατά τη γέννηση.

• Γενετικά σύνδρομα (όπως το σύνδρομο Down) ή νευρολογικές παθήσεις (π.χ. εγκεφαλική παράλυση, δυσπραξία).

• Προβλήματα στην όραση ή την ακοή του παιδιού.

• Επιπλοκές που μπορεί να παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια του τοκετού.

• Ιστορικό έκθεσης σε τοξικές ουσίες (π.χ. μόλυβδος) ή κατάχρηση ουσιών κατά την εγκυμοσύνη.

• Ψυχολογικό τραύμα, κακοποίηση ή σοβαρή παραμέληση.

Η έγκαιρη παρέμβαση είναι το «κλειδί»

Το πιο σημαντικό που πρέπει να κρατήσεις είναι πως δεν πρέπει να περιμένεις απλώς "να περάσει ο καιρός". Ανάλογα με τις ανάγκες του, το παιδί σου μπορεί να επωφεληθεί τρομερά από τη φυσικοθεραπεία (για δύναμη και κίνηση), την εργοθεραπεία (για καθημερινές δραστηριότητες όπως το ντύσιμο ή η ζωγραφική) ή τη λογοθεραπεία (για την επικοινωνία).

Σύμφωνα με την παιδίατρο Gina Posner, τα περισσότερα παιδιά με αναπτυξιακές καθυστερήσεις με την κατάλληλη φροντίδα και την έγκαιρη υποστήριξη των ειδικών, μπορούν να καλύψουν το χαμένο έδαφος και να πετύχουν τους στόχους τους.