Meta: Τι αλλάζει για τους εφήβους σε Instagram και Facebook μετά τον συμβιβασμό των 18 δισ. δολαρίων

Η Meta, η μητρική εταιρεία του Facebook και του Instagram, συμφώνησε σε έναν συμβιβασμό με την Καλιφόρνια και άλλες 28 πολιτείες των ΗΠΑ, οι οποίες την κατηγορούσαν ότι σχεδίασε τις πλατφόρμες της με τρόπο που ενθαρρύνει την υπερβολική και εθιστική χρήση από παιδιά και εφήβους. Η υπόθεση αφορούσε ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα της εποχής μας: πόσο ασφαλή είναι τελικά τα social media για τα παιδιά και πόση ευθύνη έχουν οι ίδιες οι πλατφόρμες;

Σύμφωνα με το Reuters, η Meta συμφώνησε να καταβάλει έως και 18 δισ. δολάρια σε βάθος 10 ετών για να κλείσει τις σχετικές αγωγές. Το ποσό περιλαμβάνει περίπου 12,7 δισ. δολάρια που προβλέπονται στο βασικό σκέλος της συμφωνίας και έως 5 δισ. δολάρια επιπλέον, εφόσον και άλλες μεγάλες πλατφόρμες υιοθετήσουν αντίστοιχα μέτρα προστασίας για τους ανήλικους. Η συμφωνία χρειάζεται ακόμη την έγκριση του δικαστηρίου.

Η Meta στο εδώλιο:Η δίκη για τον εθισμό των παιδιών στα social που ίσως αλλάξει Facebook & Instagram

Για τις πολιτείες, όμως, το σημαντικότερο δεν είναι μόνο το ποσό. Είναι οι αλλαγές που συμφώνησε να κάνει η Meta στον τρόπο λειτουργίας του Facebook και του Instagram για τους ανήλικους χρήστες στις ΗΠΑ. Η συμφωνία προβλέπει, μεταξύ άλλων, προεπιλεγμένο όριο δύο ωρών ημερήσιας χρήσης, αποκλεισμό της πρόσβασης κατά τη διάρκεια της νύχτας, περιορισμό των ειδοποιήσεων τις ώρες του σχολείου, αυστηρότερους ελέγχους ηλικίας, απόκρυψη των αριθμών των likes και των reactions, καθώς και περιορισμούς σε συγκεκριμένα φίλτρα εμφάνισης.

Οι αλλαγές στο Instagram και το Facebook δεν θα εφαρμοστούν άμεσα. Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, προβλέπεται να τεθούν σε εφαρμογή μέσα σε έναν χρόνο από την έγκρισή της, στις πολιτείες που συμμετέχουν στον συγκεκριμένο διακανονισμό.

Δύο ώρες την ημέρα για Instagram και Facebook

Ένα από τα σημαντικότερα μέτρα είναι η θέσπιση προεπιλεγμένου ορίου δύο ωρών ημερήσιας χρήσης για τους εφήβους στο Facebook και το Instagram. Το όριο θα εφαρμόζεται ως προεπιλεγμένη ρύθμιση, ενώ οι γονείς θα μπορούν να επιτρέπουν μεγαλύτερο χρόνο χρήσης. 'Οπως αναφέρει δημοσίευμα του Reuters, η συμφωνία προβλέπει επίσης μπλοκάρισμα της χρήσης από τα μεσάνυχτα έως τις 6 το πρωί, εκτός εάν υπάρχει γονική συγκατάθεση. Στόχος είναι να περιοριστεί η νυχτερινή χρήση των εφαρμογών από τους εφήβους, ιδιαίτερα σε ώρες κατά τις οποίες κανονικά θα έπρεπε να κοιμούνται.

Λιγότερες ειδοποιήσεις την ώρα του σχολείου

Οι έφηβοι θα λαμβάνουν επίσης πολύ λιγότερες ειδοποιήσεις ( push notifications) κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου. Η συμφωνία προβλέπει περιορισμό των περισσότερων ειδοποιήσεων από τις 8 το πρωί έως τις 3 το μεσημέρι. Με αυτόν τον τρόπο, η Meta καλείται να περιορίσει έναν από τους μηχανισμούς που μπορούν να επαναφέρουν συνεχώς τον χρήστη στην εφαρμογή: τις ειδοποιήσεις για νέα μηνύματα, αντιδράσεις και άλλο περιεχόμενο.

Περισσότερη προστασία από ακατάλληλο περιεχόμενο

Η συμφωνία προβλέπει επίσης ενίσχυση των μέτρων που εμποδίζουν τα παιδιά να αποκτούν πρόσβαση σε περιεχόμενο για το οποίο υπάρχουν ηλικιακοί περιορισμοί. Η Meta θα πρέπει παράλληλα να ενισχύσει τις διαδικασίες επιβεβαίωσης ηλικίας, ώστε να περιοριστούν οι περιπτώσεις στις οποίες παιδιά κάτω των 13 ετών αποκτούν πρόσβαση στις πλατφόρμες ή οι έφηβοι δηλώνουν διαφορετική ηλικία από την πραγματική.

Τι γίνεται με τα likes;

Μια ακόμη αλλαγή αφορά τα likes και τις αντιδράσεις στις αναρτήσεις. Για τους εφήβους προβλέπεται να μην εμφανίζεται ως προεπιλογή ο αριθμός των likes και των reactions στις αναρτήσεις τους ή στις αναρτήσεις άλλων χρηστών. Πρόκειται για μια αλλαγή που επηρεάζει ένα από τα βασικά στοιχεία της εμπειρίας των social media: τη δημόσια μέτρηση της δημοτικότητας μιας ανάρτησης.

Τέλος στα beauty filters

Ένα ακόμη μέτρο αφορά τα beauty filters που προσομοιώνουν αισθητικές επεμβάσεις. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή, καθώς τα συγκεκριμένα φίλτρα μπορούν να δημιουργούν στα παιδιά την αίσθηση ότι το πρόσωπο ή το σώμα τους πρέπει να μοιάζει με μια ψηφιακά «πειραγμένη» εκδοχή του εαυτού τους.

Θα ισχύσουν οι αλλαγές και εκτός ΗΠΑ;

Μια σημαντική διευκρίνιση: οι νέοι κανόνες δεν έχουν παγκόσμια ισχύ. Η συμφωνία της Meta με τις αμερικανικές πολιτείες αφορά τους ανήλικους χρήστες στις ΗΠΑ και οι συγκεκριμένες αλλαγές αφορούν τη συμφωνία στις ΗΠΑ και δεν επεκτείνονται αυτομάτως σε άλλες χώρες.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η συμφωνία δεν μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα social media διεθνώς. Ήδη, κυβερνήσεις και ρυθμιστικές αρχές εκτός ΗΠΑ εξετάζουν την αμερικανική συμφωνία ως πιθανό μοντέλο για αυστηρότερη προστασία των παιδιών. Η Νότια Κορέα, για παράδειγμα, κάλεσε τη Meta να εφαρμόσει τα νέα μέτρα σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ εξετάζει παράλληλα δικές της νομοθετικές ρυθμίσεις για τους ανήλικους χρήστες. Έτσι, για τους εφήβους στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη, οι συγκεκριμένοι περιορισμοί δεν ενεργοποιούνται λόγω της αμερικανικής συμφωνίας. Το αν και πώς θα εφαρμοστούν αντίστοιχα μέτρα θα εξαρτηθεί από το ευρωπαϊκό και εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο, αλλά και από τις αποφάσεις της ίδιας της Meta.

Γιατί έφτασε η Meta στα δικαστήρια

Οι πολιτείες των ΗΠΑ κατηγόρησαν τη Meta ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram με χαρακτηριστικά που ενθάρρυναν την υπερβολική χρήση από παιδιά και εφήβους και ότι η εταιρεία παραπλάνησε το κοινό σχετικά με την ασφάλεια των πλατφορμών. Στην υπόθεση περιλαμβάνονταν επίσης ισχυρισμοί ότι η Meta παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία για την προστασία της ιδιωτικότητας των παιδιών, συλλέγοντας προσωπικά δεδομένα χρηστών κάτω των 13 ετών χωρίς την απαιτούμενη γονική συναίνεση. Η Meta αρνήθηκε ότι έχει διαπράξει παράνομες πράξεις και δεν παραδέχεται ευθύνη στο πλαίσιο του συμβιβασμού.

Δεν αλλάζει όλος ο τρόπος λειτουργίας του Instagram

Η συμφωνία, πάντως, δεν αλλάζει τον βασικό τρόπο λειτουργίας του Instagram και του Facebook. Σύμφωνα με το Reuters, η Meta δεν υποχρεώνεται να καταργήσει τις εξατομικευμένες προτάσεις περιεχομένου ή τις στοχευμένες διαφημίσεις. Παράλληλα, δεν προβλέπεται η αφαίρεση όλων των μορφών περιεχομένου που μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά τους εφήβους, όπως αναρτήσεις που ενδέχεται να ενισχύουν την αρνητική εικόνα για το σώμα τους.

Ο συμβιβασμός δεν σημαίνει ότι το θέμα δεν τελειώνει εδώ.

Meta, TikTok, Snapchat και YouTube βρίσκονται αντιμέτωπα με χιλιάδες ακόμη αγωγές στις ΗΠΑ από οικογένειες, σχολικές περιφέρειες, μεμονωμένους χρήστες και πολιτειακές αρχές. Η πίεση προς τις μεγάλες πλατφόρμες γίνεται, λοιπόν, όλο και μεγαλύτερη: οι γονείς και οι αρχές ζητούν να μην αντιμετωπίζεται η ασφάλεια των παιδιών ως… μια ακόμη ρύθμιση στις εφαρμογές.

Για τους γονείς, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: Τα social media δεν είναι πλέον απλώς ένα θέμα «γονικού ελέγχου». Είναι και θέμα σχεδιασμού των ίδιων των πλατφορμών. Και η συγκεκριμένη συμφωνία της Meta σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή: για πρώτη φορά στις ΗΠΑ, μια εταιρεία social media καλείται όχι μόνο να πληρώσει ένα τεράστιο ποσό, αλλά και να αλλάξει βασικά χαρακτηριστικά της εμπειρίας που προσφέρει στους έφηβους χρήστες.

Γιατί, τελικά, όταν μια εφαρμογή είναι σχεδιασμένη ώστε να κρατά το παιδί μέσα όσο περισσότερο γίνεται, δεν αρκεί να λέμε στους γονείς «βάλτε όρια». Χρειάζεται να βάζουν όρια και οι ίδιες οι πλατφόρμες.

Μήπως όμως ήταν μια χαμένη ευκαιρία;

Μήπως, όμως, η συμφωνία ήταν και μια χαμένη ευκαιρία να ξεκαθαρίσει περισσότερο το τοπίο γύρω από την ευθύνη των social media απέναντι στα παιδιά; Παρότι τα νέα μέτρα αποτελούν ένα σημαντικό βήμα, επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς ορισμένα από τα βαθύτερα ζητήματα στον σχεδιασμό των πλατφορμών. Ιδιαίτερα, παραμένουν ερωτήματα για τον ρόλο των αλγορίθμων που προτείνουν εξατομικευμένο περιεχόμενο και μπορούν να ενθαρρύνουν την παρατεταμένη χρήση. Το Associated Press επισημαίνει ότι, ενώ η συμφωνία προβλέπει τη δυνατότητα για τους ανήλικους να επιλέγουν μη εξατομικευμένη, χρονολογική ροή περιεχομένου, δεν θέτει αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση των αλγορίθμων εξατομικευμένων προτάσεων. Για οργανώσεις που ασχολούνται με την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο, αυτό παραμένει ένα από τα σημαντικότερα κενά της συμφωνίας.