Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να κάνει το παιδί το αντιγριπικό εμβόλιο;

Μαζί με την επιστροφή στα θρανία και τη γεμάτη πρόγραμμα καθημερινότητα, η εποχή των ιώσεων χτυπά ξανά την πόρτα μας. Κάπου ανάμεσα στους πρώτους πυρετούς, τον πονόλαιμο, τον βήχα και τις απουσίες από το σχολείο, βρίσκεσαι ξανά μπροστά στο ίδιο γνώριμο δίλημμα: «Να κάνω φέτος στο παιδί μου το αντιγριπικό εμβόλιο;»

Η απάντηση δεν χρειάζεται να βασίζεται σε εικασίες. Καθώς η αντιγριπική περίοδος 2026-2027 ξεκίνησε, το υπουργείο Υγείας με εγκύκλιό του, καθορίζει τις οδηγίες για τον αντιγριπικό εμβολιασμό, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα παιδιά και στις περιπτώσεις στις οποίες ο εμβολιασμός συστήνεται.

RSV, COVID, γρίπη ή απλό κρύωμα; Η παιδίατρος εξηγεί πώς θα τα ξεχωρίσεις

Εποχική γρίπη

Ας ξεκινήσουμε από μια απλή υπεμθύμιση - διευκτίνιση: η γρίπη είναι μεταδοτική νόσος του αναπνευστικού συστήματος που οφείλεται στον ιό της γρίπης. Μπορεί να προκαλέσει ήπια έως σοβαρή νόσο με επιπλοκές. Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και τα άτομα με ορισμένα χρόνια νοσήματα βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρές επιπλοκές της γρίπης. Σύμφωνα με τη διαχρονική επιδημιολογική επιτήρηση στην Ελλάδα, φαίνεται ότι η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης συνήθως εμφανίζει αύξηση τον Ιανουάριο, η οποία κορυφώνεται μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου. Όπως είναι γνωστό, επειδή ο ιός εμφανίζει συχνές μεταλλάξεις σε διαφορετικούς υπο-ορότυπους, κάθε χρόνο η σύσταση του εμβολίου τροποποιείται αντίστοιχα και περιλαμβάνει τα επικαιροποιημένα στελέχη, σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων.

Η πρώτη ίωση της χρονιάς δεν άργησε ούτε μία μέρα και δεν ήρθε καθόλου από μακριά- Μαμά στην αναμονή

Ατομική υγιειενή και εμβολιασμός

Στα μέτρα περιορισμού της εξάπλωσης της γρίπης περιλαμβάνονται η συστηματική εφαρμογή μέτρων ατομικής υγιεινής (π.χ. συχνό πλύσιμο χεριών), η απομόνωση των πασχόντων και η αποφυγή του συγχρωτισμού σε κλειστούς χώρους. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά έχουν περιορισμένη αποδοτικότητα και - παρότι σημαντικά - δεν επαρκούν.

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας, είναι ο εμβολιασμός με το αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο, όταν χορηγηθεί σωστά και έγκαιρα, προφυλάσσει από τη μετάδοση του ιού, συμβάλλει στην προστασία από τις σοβαρές επιπλοκές, καθώς και στη μείωση των απουσιών από την εργασία, το σχολείο και κάθε άλλη κοινωνική εκδήλωση. 'Οπως προκύπτει από τα διεθνή συστήματα φαρμακοεπαγρύπνησης, το αντιγριπικό εμβόλιο είναι ασφαλές, ενώ δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών της χώρας μας οι συστάσεις αντιγριπικού εμβολιασμού για την προσεχή περίοδο 2026-2027 περιλαμβάνουν κατά προτεραιότητα τις παρακάτω ομάδες πληθυσμού και καταστάσεις αυξημένου κινδύνου:

1. Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.
2. Βρέφη και παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 5 ετών.
3. Ενήλικες και παιδιά (άνω των 5 ετών) με ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω χρόνια νοσήματα ή επιβαρυντικούς παράγοντες:

• Χρόνια νοσήματα αναπνευστικού, όπως άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθειαo
• Χρόνια καρδιακά νοσήματα
• Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη)
• Μεταμόσχευση οργάνων και μεταμόσχευση μυελού των οστών
• Μεσογειακή αναιμία, δρεπανοκυτταρική αναιμία ή άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες
• Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα
• Χρόνια νεφροπάθεια
• Χρόνιες παθήσεις ήπατος
• Νευρολογικά-νευρομυϊκά νοσήματα
• Σύνδρομο Downo
• Έγκυες γυναίκες ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχώνες και γυναίκες που θηλάζουν
• Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία (ενήλικες: Δείκτη Μάζας Σώματος [ΔΜΣ] >40Kg/m2), παιδιά: ΔΜΣ >95η εκατοστιαία θέση
• Παιδιά που λαμβάνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. για νόσο Kawasaki, ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα)
• Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών, άτομα που φροντίζουν ή διαβιούν με άλλους που έχουν υποκείμενο νόσημα το οποίο αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών της γρίπης
• Κλειστοί ή ευάλωτοι πληθυσμοί, όπως προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές σχολείων ή σχολών (π.χ. στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών), μαθητές και προσωπικό ειδικών σχολείων, κέντρα διαμονής προσφύγων - μεταναστών, καταστήματα κράτησης, άστεγοι και προσωπικό σε χώρους προσωρινής φιλοξενίας τους, νεοσύλλεκτοι (όταν η κατάταξή τους συμπίπτει με την περίοδο της εποχικής γρίπης)
• Άτομα που διαμένουν σε ιδρύματα χρονίως πασχόντων και μονάδες φιλοξενίας ηλικιωμένων
• Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, λοιποί εργαζόμενοι, φοιτητές επαγγελμάτων υγείας σε κλινική άσκηση), σε ιδρύματα χρονίως πασχόντων και μονάδες φιλοξενίας ηλικιωμένων και σε κέντρα διαμονής προσφύγων-μεταναστών
• Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, εκτροφείς, εργαζόμενοι σε σφαγεία και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πτηνά ή χοίρους.

Εμβόλιο γρίπης: 4 απρόσμενα οφέλη που λίγοι γνωρίζουν

Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα και πριν την έναρξη της περιόδου έξαρσης των κρουσμάτων γρίπης, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου 2 εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης. Κατά προτίμηση, σύμφωνα με την περίοδο έναρξης της έξαρσης των κρουσμάτων στη χώρα μας, ο αντιγριπικός εμβολιασμός οφείλει να γίνεται από τα μέσα Οκτωβρίου μέχρι το τέλος Νοεμβρίου, ωστόσο μπορεί να αναπληρωθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης. Ο αντιγριπικός εμβολιασμός γενικά περιλαμβάνει 1 μόνο δόση του εμβολίου ετησίως.

Ειδικότερα για τα παιδιά και τους εφήβους ισχύουν τα εξής:

TIVe, TIVc

• Σε βρέφη ηλικίας ≥6 μηνών χορηγείται 0,5 ml (ολόκληρη η δόση), σύμφωνα με τις οδηγίες από επίσημους Ευρωπαϊκούς ή άλλους φορείς φαρμάκων (EMA, FDA, κ.α.).
• Βρέφη και παιδιά ηλικίας <9 ετών που εμβολιάζονται για πρώτη φορά, ή εκείνα ηλικίας <9 ετών που στο παρελθόν είχαν λάβει μόνο 1 δόση εμβολίου γρίπης χρειάζονται 2 δόσεις αντιγριπικού εμβολίου, με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 28 ημερών.

LAIV

Το τριδύναμο εμβόλιο LAIV χορηγείται ως ρινικό εκνέφωμα 0,1ml σε κάθε ρουθούνι σε παιδιά ηλικίας 2 έως κάτω των 18 ετών. Σε παιδιά ηλικίας <9 ετών που δεν έχουν προηγουμένως εμβολιαστεί κατά της εποχικής γρίπης, πρέπει να χορηγείται μία δεύτερη δόση με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 4 εβδομάδων.

Τα εμβόλια της γρίπης αντενδείκνυνται σε παιδιά με γνωστή αναφυλαξία σε συστατικό του εμβολίου. Επίσης, σε οξύ εμπύρετο ο εμβολιασμός θα πρέπει να αναβάλλεται.

Πού μπορείς να προμηθευτείς το εμβόλιο

Το αντιγριπικό εμβόλιο διατίθεται μέσω των φαρμακείων. Για τα παιδιά, οι γονείς θα πρέπει να απευθυνθούν στον παιδίατρο ή τον γιατρό τους, ο οποίος θα κρίνει εάν και πότε συστήνεται ο εμβολιασμός και θα προχωρήσει στη σχετική συνταγογράφηση, όπου απαιτείται. Ο εμβολιασμός καταχωρείται στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών.

Ποια συμπττώματα πρέπει να σας ανησυχήσουν και ποια όχι

Όταν ένα παιδί δεν εκδηλώνει πυρετό, έχει όμως συνάχι, μπουκωμένη μύτη ή καταρροή, φτέρνισμα και ίσως ήπιο πονόλαιμο και η ενέργειά του παραμένει όπως και η όρεξή του για φαγητό τότε συνήθως πρόκειται για ένα απλό κρυολόγημα που το ταλαιπωρεί.

Αντιθέτως, όπως εξηγεί η παιδίατρος Μαριαλένα Κυριακάκου αν κάποια συμπτώματα εκδηλώνονται πολύ ξαφνικά και απότομα όπως:

• υψηλός πυρετός,
• ξηρός βήχας και έντονο ρίγος,

τότε συνήθως το παιδί έχει κολλήσει γρίπη. Ένα χαρακτηριστικό της γρίπης, που βοηθά στη διάκρισή της από τις υπόλοιπες λοιμώξεις, είναι η εξάντληση και οι έντονες μυαλγίες. Το παιδί δείχνει πως θέλει να ξαπλώνει συνεχώς στο κρεβάτι ή στον καναπέ, αδυνατώντας να κάνει κάτι περισσότερο.

Ανεξαρτήτως της αιτιολογίας, οι γονείς θα πρέπει να είναι σε άμεση επικοινωνία με τον παιδίατρο, ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες του. Ειδικότερα, σε περιπτώσεις που το παιδί εκδηλώνει αναπνευστική δυσχέρεια, δείχνει σημεία αφυδάτωσης, έχει επίμονο πυρετό και δείχνει υπερβολική υπνηλία η έγκαιρη επικοινωνία με τον παιδίατρο είναι αναγκαία.