Λεωφορεία μόνο για γυναίκες στη Νότια Κορέα: Η «ροζ» ασπίδα που μαρτυρά ένα κοινωνικό αδιέξοδο

Σε μια προσπάθεια να καταπολεμήσει τον φόβο και την ανασφάλεια που συνοδεύει συχνά τις γυναίκες μετά τη δύση του ηλίου, η Νότια Κορέα εγκαινίασε μια πρωτοποριακή υπηρεσία: λεωφορεία αποκλειστικά για γυναίκες που μετακινούνται τις νυχτερινές ώρες.

5 live συνεντεύξεις στο YouTube, 5 γυναίκες μίλησαν για την έμφυλη βία με τρόπο κατανοητό & άμεσο

Προστασία κάτω από τα φώτα της πόλης

Η πρωτοβουλία ξεκίνησε σε επιλεγμένους οδικούς άξονες και στοχεύει κυρίως στην προστασία των γυναικών που εργάζονται σε νυχτερινές βάρδιες ή επιστρέφουν αργά στα σπίτια τους. Τα λεωφορεία αυτά δεν είναι απλώς «safe spaces» λόγω της σύνθεσης των επιβατών, αλλά είναι εξοπλισμένα με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας: κάμερες CCTV σε κάθε γωνία και κουμπιά έκτακτης ανάγκης (panic buttons), προσφέροντας ένα επιπλέον επίπεδο σιγουριάς.

Πέρα από τη μετάφραση: Το κοινωνικό πλαίσιο

Η κίνηση αυτή της νοτιοκορεατικής κυβέρνησης δεν είναι τυχαία. Έρχεται ως απάντηση σε μια αυξανόμενη κοινωνική ανάγκη για ασφαλή δημόσια μέσα μεταφοράς, σε μια χώρα που, αν και θεωρείται από τις πιο ασφαλείς στον κόσμο, έχει δει τις συζητήσεις για τη γυναικεία ασφάλεια και τα δικαιώματα να φουντώνουν τα τελευταία χρόνια.

Σε μεγαλουπόλεις όπως η Σεούλ, το σκοτάδι φέρνει συχνά μαζί του έναν αόρατο περιορισμό. Για πολλές γυναίκες, η νυχτερινή μετακίνηση δεν είναι μια απλή διαδρομή, αλλά μια πηγή άγχους και εγρήγορσης. Η δημιουργία αυτών των λεωφορείων αποτελεί μια έμπρακτη απάντηση σε αυτόν τον φόβο, δίνοντας πίσω στις γυναίκες την ελευθερία να μετακινούνται με αυτοπεποίθηση, ακόμα και τις πιο μοναχικές ώρες της νύχτας. Είναι μια δήλωση ότι η πόλη πρέπει να παραμένει φιλική και προσβάσιμη, ανεξάρτητα από το τι δείχνει το ρολόι.

Ναι στα μέτρα ασφάλειας, αλλά μήπως δηλώνουν την κοινωνική αποτυχία;

Ενώ τα λεωφορεία «women-only» στη Νότια Κορέα αποτελούν μια άμεση και πρακτική ανακούφιση, η κριτική σκέψη μάς καλεί να δούμε τη μεγαλύτερη εικόνα. Τέτοια μέτρα είναι αναμφίβολα απαραίτητα σε μια μεταβατική εποχή, όμως ο τελικός στόχος παραμένει ένας: Μια κοινωνία όπου κάθε λεωφορείο, κάθε δρόμος και κάθε πάρκο θα είναι ασφαλές για όλους, χωρίς την ανάγκη διαχωρισμού.

Η συζήτηση αυτή δεν είναι καινούργια. Όπως είδαμε και με την εμφάνιση των «ροζ ταξί», γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: Μήπως ο διαχωρισμός είναι απλώς μια «χρωματιστή» επικάλυψη σε ένα βαθύ κοινωνικό «τραύμα»; Το γεγονός ότι χρειάζεται να εφεύρουμε «ροζ ζώνες» ασφαλείας για να νιώσει μια γυναίκα προστατευμένη μετά από μια νυχτερινή έξοδο, αποτελεί ουσιαστικά μια παραδοχή αποτυχίας.

Είναι όντως η απομόνωση η λύση στη βία κατά των γυναικών ή μήπως έτσι απλώς συντηρούμε την ιδέα ότι ο δημόσιος χώρος είναι εξ ορισμού εχθρικός; Η πραγματική επανάσταση δεν θα έρθει μέσα από περισσότερες κάμερες ή κουμπιά πανικού, αλλά μέσα από μια παιδεία που θα διδάσκει τον σεβασμό ως αυτονόητη αξία και όχι ως επιλογή. Μέχρι η κοινωνία μας να ωριμάσει αρκετά ώστε να μην χρειαζόμαστε «ειδικές διαδρομές», η κίνηση της Νότιας Κορέας θα παραμένει μια σημαντική νίκη για την καθημερινότητα χιλιάδων γυναικών - μια νίκη που μας επιτρέπει να επιστρέφουμε σπίτι με λιγότερο άγχος, αλλά με την ίδια πάντα απορία: