Για την Δάφνη Τσεβρένη οι ακουστικές ξεναγήσεις δεν αλλοιώνουν τον πολιτισμό, τον κάνουν πιο προσιτό

Η Clio Muse Tours δεν είναι απλώς ένα ψηφιακό εργαλείο, είναι μια βραβευμένη πλατφόρμα που δημιουργεί ακουστικές ξεναγήσεις για μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους παγκοσμίως, αντικαθιστώντας την ξερή μεταφορά πληροφορίας με το συναίσθημα και τη βαθιά σύνδεση που προσφέρει το storytelling.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δημιουργικότητας και Καινοτομίας που κάθε χρόνο γιορτάζεται στις 21 Απριλίου, η Δάφνη Τσεβρένη, Co-founder & CRO της Clio Muse Tours, μιλά στο Queen.gr για τη διαδρομή της ελληνικής startup που μετέτρεψε την πολιτιστική περιήγηση σε μια ζωντανή εμπειρία αφήγησης, αλλά και για το πώς είναι να επιχειρείς στην Ελλάδα του σήμερα - και μάλιστα ως γυναίκα σε ηγετικό ρόλο.

Η Αθηνά Πολίνα Ντόβα συνδυάζει το gaming με τα soft skills & μας κάνει να βρούμε την τέλεια δουλειά

Το 2014 δεν ήταν αυτονόητο ότι ο πολιτισμός «χρειάζεται» την τεχνολογία.

Πίσω από κάθε μεγάλη startup υπάρχει μια στιγμή «Eureka». Πώς ακριβώς γεννήθηκε η ιδέα για την Clio Muse Tours; Ήταν ένα προσωπικό κενό που εντοπίσατε εσύ και οι συνιδρυτές της ως ταξιδιώτες;

Η ιδέα για την Clio Muse Tours δεν γεννήθηκε ως ένα «business plan», αλλά ως μια απορία: γιατί η εμπειρία σε έναν τόσο πλούσιο πολιτιστικά χώρο, όπως ένα μουσείο ή ένας αρχαιολογικός χώρος, να είναι συχνά επίπεδη; Στο Athens Startup Weekend αρχίσαμε να συζητάμε πώς η τεχνολογία θα μπορούσε να δώσει βάθος, αφήγηση και συναίσθημα στην επίσκεψη. Ως ταξιδιώτες, είχαμε νιώσει αυτό το κενό: πολλή πληροφορία, αλλά λίγη σύνδεση. Η «Eureka» στιγμή ήταν όταν καταλάβαμε ότι δεν θέλουμε να μεταφέρουμε πληροφορία θέλουμε να αφηγηθούμε ιστορίες.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στο να πείσετε την αγορά, ιδιαίτερα πίσω στο 2014 - ότι ο πολιτισμός χρειάζεται ένα ψηφιακό εργαλείο όπως η Clio Muse Τours για να επιβιώσει στη νέα εποχή;

Το 2014 δεν ήταν αυτονόητο ότι ο πολιτισμός «χρειάζεται» την τεχνολογία. Υπήρχε μια αντίληψη ότι το ψηφιακό ίσως αφαιρεί κάτι από την αυθεντικότητα. Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να δείξουμε ότι η τεχνολογία δεν αντικαθιστά την εμπειρία την ενισχύει. Ότι μπορεί να κάνει τον πολιτισμό πιο προσβάσιμο, πιο προσωπικό και τελικά πιο ουσιαστικό.

Ως Co-founder & CRO της Clio Muse Tours, έχεις καταρρίψει το στερεότυπο ότι οι γυναίκες στις startups αναλαμβάνουν κυρίως «soft» ρόλους. Πόσο σημαντικό είναι να αποδεικνύεται ότι η στρατηγική των αριθμών και η οικονομική διοίκηση δεν έχουν φύλο;

Δεν το είδα ποτέ ως «σπάω ένα στερεότυπο», αλλά είναι γεγονός ότι υπάρχει. Η στρατηγική σκέψη, οι αριθμοί και η οικονομική διοίκηση δεν έχουν φύλο. Αυτό που έχει σημασία είναι η ικανότητα να παίρνεις αποφάσεις με δεδομένα, να διαχειρίζεσαι ρίσκο και να βλέπεις τη μεγάλη εικόνα.

H καινοτομία δεν έρχεται να αλλοιώσει τον πολιτισμό, αλλά να τον κάνει πιο προσιτό

Τα διεθνή στατιστικά δείχνουν ότι οι γυναίκες ιδρύτριες λαμβάνουν πολύ μικρότερο ποσοστό χρηματοδότησης. Βίωσες ποτέ αυτή την «ασυνείδητη προκατάληψη» κατά τις διαπραγματεύσεις σας με επενδυτές;

Η αλήθεια είναι ότι η ασυνείδητη προκατάληψη υπάρχει, όχι πάντα με εμφανή τρόπο. Υπάρχουν στιγμές που πρέπει να αποδείξεις λίγο περισσότερο την αξιοπιστία σου ή να «κερδίσεις» τον χώρο σου σε μια συζήτηση. Αυτό που βοηθάει είναι η προετοιμασία και η σαφήνεια. Όταν ξέρεις πολύ καλά το business σου, τα δεδομένα σου και το όραμά σου, τελικά αυτό υπερισχύει.

Η Clio Muse Tours γεννήθηκε το 2014, στην καρδιά της ελληνικής κρίσης. Πώς γίνεται να δημιουργείς σε μια τόσο δύσκολη οικονομική περίοδο και πώς καθόρισε αυτή η κατάσταση τη φιλοσοφία της εταιρείας;

Η Clio Muse Tours γεννήθηκε μέσα στην κρίση και αυτό μας διαμόρφωσε απόλυτα. Μάθαμε να λειτουργούμε με περιορισμένους πόρους, να είμαστε ευέλικτοι και να βρίσκουμε λύσεις εκεί που δεν υπάρχουν «εύκολες» επιλογές. Η δημιουργικότητα πολλές φορές γεννιέται από την ανάγκη, και για εμάς αυτό ήταν βασικό στοιχείο της κουλτούρας μας.

Η Ελλάδα έχει μια τεράστια πολιτιστική κληρονομιά, που όμως συχνά συνοδεύεται από ένα συντηρητικό κατεστημένο που φοβάται την αλλαγή. Νιώσατε ποτέ ότι αυτή η «ιερότητα» του παρελθόντος λειτουργεί ως βαρίδι για την καινοτομία;

Ναι, υπάρχει μια «ιερότητα» γύρω από τον πολιτισμό και είναι απόλυτα κατανοητή. Αλλά πιστεύω ότι ο σεβασμός στο παρελθόν δεν σημαίνει στασιμότητα. Αντίθετα, σημαίνει να βρίσκεις νέους τρόπους να το αφηγηθείς, ώστε να παραμείνει ζωντανό. Για εμάς, η καινοτομία δεν έρχεται να αλλοιώσει τον πολιτισμό, αλλά να τον κάνει πιο προσιτό.

Πώς καταφέρατε να μετασχηματίσετε την Clio Muse Tours κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όταν ο τουρισμός «πάγωσε» και τι μάθημα δημιουργικότητας πήρατε από αυτή την εμπειρία;

Η πανδημία ήταν ίσως η πιο δύσκολη περίοδος για τον τουρισμό, γιατί από τη μια μέρα στην άλλη η φυσική παρουσία, που είναι ο πυρήνας της εμπειρίας, σταμάτησε. Για εμάς, όμως, ήταν και μια στιγμή που ενεργοποίησε πολύ έντονα τη δημιουργικότητα της ομάδας. Μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες από την έναρξη της πανδημίας, τον Μάρτιο του 2020, καταφέραμε να σχεδιάσουμε και να λανσάρουμε virtual tours, σε μια περίοδο που ουσιαστικά δεν υπήρχε αντίστοιχη πρόταση στην παγκόσμια αγορά. Δεν ήταν απλώς μια γρήγορη αντίδραση. Ήταν μια στρατηγική απόφαση να επαναπροσδιορίσουμε το προϊόν μας χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς. Το βασικό μάθημα από εκείνη την περίοδο ήταν ότι η προσαρμοστικότητα και η ταχύτητα λήψης αποφάσεων είναι κρίσιμες.

Πολλοί ταυτίζουν την καινοτομία με την πλήρη αυτοματοποίηση. Πώς χρησιμοποιείτε τα εργαλεία της Τεχνητής Νοημοσύνης για να καινοτομήσετε στο storytelling, διατηρώντας όμως την «ανθρώπινη υπογραφή» που κάνει έναν πολιτιστικό περίπατο πραγματικά αξιομνημόνευτο;

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα πολύ ισχυρό εργαλείο, αλλά για εμάς δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο. Τη χρησιμοποιούμε για να επιταχύνουμε διαδικασίες και να βελτιώσουμε την εμπειρία, αλλά η «φωνή» του περιεχομένου παραμένει ανθρώπινη. Το storytelling χρειάζεται συναίσθημα, ρυθμό και κρίση, στοιχεία που δεν μπορούν να αυτοματοποιηθούν πλήρως.

Η καινοτομία δεν έρχεται από την τελειότητα, αλλά από τη δράση, τα λάθη και τη συνεχή εξέλιξη.

Ποιες είναι οι τρεις βασικές προκλήσεις που εμποδίζουν ακόμα και σήμερα μια γυναίκα startupper να αναπτυχθεί και να καινοτομήσει ελεύθερα στην Ελλάδα;

Θα έλεγα η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, η εκπροσώπηση σε decision-making επίπεδο και η εσωτερική αμφιβολία που πολλές φορές καλλιεργείται κοινωνικά. Το τρίτο είναι ίσως το πιο δύσκολο, γιατί δεν είναι πάντα ορατό.

Η διαδρομή σου από την ΑΣΟΕΕ μέχρι τις διεθνείς βραβεύσεις του UNWTO είναι εντυπωσιακή. Τι θα ήθελες να βρουν οι σημερινές φοιτήτριες στα ελληνικά πανεπιστήμια που θα τις βοηθούσε να επιχειρήσουν πιο τολμηρά;

Θα ήθελα να δουν περισσότερη σύνδεση του πανεπιστημίου με την αγορά. Πρακτική εμπειρία, έκθεση σε πραγματικά projects και επαφή με το οικοσύστημα της επιχειρηματικότητας. Η θεωρία είναι σημαντική, αλλά η τόλμη χτίζεται μέσα από την πράξη.

Ποιο είναι το κυριότερο μήνυμα που θα ήθελες να στείλεις στις γυναίκες που προσπαθούν να καινοτομήσουν στον τομέα της τεχνολογίας στην Ελλάδα του σήμερα;

Να μην περιμένουν να είναι «100% έτοιμες» για να κάνουν το επόμενο βήμα. Η καινοτομία δεν έρχεται από την τελειότητα, αλλά από τη δράση, τα λάθη και τη συνεχή εξέλιξη.

Αν προσωποποιούσαμε την ελληνική καινοτομία ως μια γυναίκα που ετοιμάζεται να κατακτήσει την παγκόσμια σκηνή, ποια χαρακτηριστικά θα της έδινες για να διαπρέψει τα επόμενα χρόνια;