H «Οδύσσεια» του Nolan είναι μία ωδή στην πτώση του Δυτικού Κόσμου

«Στην ‘Οδύσσεια' του Ομήρου βλέπουμε τις γυναίκες σαν είδωλα, σαν μορφές που εξυπηρετούν συγκεκριμένες προθέσεις και συγκυρίες. Εγώ ήθελα να τους δώσω σάρκα και οστά, η Πηνελόπη, η Ωραία Ελενη, η Lupita, η Anne, μας έδειξαν με τις ερμηνείες τους την ψυχή της ιστορίας τους που ήταν εξίσου σημαντική με αυτήν του Οδυσσέα», είπε ο Nolan σε πρόσφατη συνέντευξή του στην Guardian και αυτό νομίζω πως ήταν ολόκληρο το point πίσω από την σκηνοθετική του προσέγγιση πάνω σε ένα κείμενο που έχει ερμηνευτεί, επανερμηνευτεί, διδαχθεί σε ολόκληρο τον κόσμο και αναδημιουργηθεί αμέτρητες φορές εδώ και σχεδόν 2.700 χρόνια. Για πολλούς αιώνες υπήρξε προφορική παράδοση, αλλάζοντας διαρκώς από γενιά σε γενιά αφηγητών, πολύ πριν καταγραφεί σε γραπτή μορφή και φτάσει «η Μούσα να απαγγέλει την ιστορία του πολύτροπου Οδυσσέα» σε όλους μας.

Η ψυχή των ηρώων πέρασε ξεκάθαρα από τις Imax αίθουσες, από το 3ώρο blockbuster, ταξίδεψε μέσα από την γκροτέσκ αποτύπωση της σκηνής της μεταμόρφωσης των συντρόφων του Οδυσσέα από την Κίρκη, την σπλάτερ μετάφορά του Πολύφημου και την σχεδόν φουτουριστική δυστοπία των Τιτάνων και άγγιξε κάθε έναν που είδε «την ταινία της χρονιάς», σύμφωνα με το Variety.

Η Zendaya απογειώνει ξανά το Grecian chic, την Θεά Αθηνά και τα gladiator sandals

Από την επιλογή του Elliot Page για τον ρόλο του Σίνωνα, δείχνοντας πως για να είναι κάποιος γενναίος δεν χρειάζεται να είναι μεγαλόσωμος ή μυώδης, μέχρι τον Will Yun Lee ως Αγχίαλο, τον John Leguizamo ως Εύμαιο και φυσικά τη Lupita Nyong'o στον διπλό ρόλο της Κλυταιμνήστρας και της Ωραίας Ελένης, το cast του Nolan ήθελε να ενώσει ανθρώπους και κουλτούρες διαφορετικών εθνοτικών καταβολών. Και δεν το έκανε αποζητώντας την προσχηματική εκπροσώπηση, αλλά τιμώντας έτσι μία ιστορία οικουμενική, επική, μία ιστορία που ξεφεύγει από τη συγκεκριμένη, ελληνική τοπογεωγραφία και ταξιδεύει σε ολόκληρη τη γη.

Και μετά την αποτύπωση της ψυχής των ηρώων, ο Nolan καταπιάνεται με την αλληλεπίδραση ανάμεσα στην τύχη και το πεπρωμένο. Καμία μοιρολατρία, σε μία από τις πιο λυρικές σκηνές της ταινίας, στην πτώση της Τροίας, ο εκπληκτικός Matt Damon (στον καλύτερο, ίσως, ρόλο της καριέρας του μετά τον «Ξεχωριστό Will Haunting») γυρίζει και αντικρίζει αυτό που άφησαν πίσω τους, το τέλος ενός πολιτισμού, το τέλος της Δύσης (;) και αντιλαμβάνεται το μέγεθος της ευθύνης μας. Οι θεοί θέτουν τους νόμους που οι άνθρωποι επιλέγουν να καταπατήσουν και αυτό έχει συνέπειες. Παρότι διαρκεί 172 λεπτά, η ταινία μοιάζει πολύ συντομότερη, κυρίως χάρη στον τρόπο με τον οποίο ο σκηνοθέτης και η μόνιμη μοντέρ του, Jennifer Lame (η οποία κέρδισε Όσκαρ για το μοντάζ του «Oppenheimer»), αντιμετωπίζουν τον χρόνο όχι ως μια ευθεία γραμμή, αλλά ως έναν χάρτη απλωμένο μπροστά μας, όπου οι στιγμές είναι σημεία στα οποία μπορεί κανείς να επιστρέφει ξανά και ξανά, με τη σημασία τους να μεταβάλλεται κάθε φορά που τις ξαναεπισκέπτεται.

Τα αφηγηματικά μαθήματα που ο Νόλαν δοκίμασε στο «Oppenheimer», εκεί με μια σχεδόν ξέφρενη αίσθηση κατεπείγοντος, εφαρμόζονται αβίαστα και στην «Οδύσσεια». Το απώτερο παρελθόν, το πρόσφατο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον ανακατεύονται σαν μια τράπουλα, μέχρι που αυτοί οι χρονικοί προσδιορισμοί παύουν να έχουν ιδιαίτερο νόημα εκτός από τη σχέση τους με τους ίδιους τους χαρακτήρες, καθώς μεγαλώνουν και αναπολούν τη ζωή τους.

Για εκείνους, κάθε γεγονός, κάθε ανάμνηση, κάθε ιστορία εκτυλίσσεται πάντοτε σε ενεστώτα χρόνο. Υπάρχει μάλιστα μια σκηνή όπου ένας χαρακτήρας αφηγείται μια ιστορία, η οποία με τη σειρά της περιέχει μια άλλη ιστορία. Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται είναι τόσο ρευστός όσο και η ίδια η ανθρώπινη σκέψη.

Η Anne Hathaway, η πιστή Πηνελόπη, με την ερμηνεία της δίνει αξία σε κάθε λεπτό της μπροστά στην κάμερα, σε κάθε λέξη του σεναρίου της. Παίζει με μία βαθιά εσωτερικότητα που δεν την κάνει θλιμμένη, τη δείχνει δυνατή, ανεξάρτητη «η Ιθάκη έχει βασιλιά εδώ και 20 χρόνια, εγώ κάθομαι σε αυτόν τον θρόνο», λέει στον γιο της Τηλέμαχο που την παρακαλάει να διαλέξει μνηστήρα γιατί το μέρος χρειάζεται βασιλιά. Περιμένει γιατί είναι ερωτευμένη, γιατί αγαπάει τον Οδυσσέα και μόνο αυτό αποζητάει, τον σύντροφό της. Κανένα βασιλιά, καμία εξουσία.

Εξαιρετικός και ο Robert Pattinson στην «villain era» του. Μετά το 2020 και το «Tenet» συνεργάζεται και πάλι με τον σκηνοθέτη και δημιουργεί έναν Αντίνοο αδίσταχτο, καιροσκόπο, ευφυή που ξέρει να κινεί τα νήματα, να ενορχηστρώνει επιθέσεις και να χάνει… χωρίς αξιοπρέπεια. Από το πρώτο μέχρι το τελευταίο λεπτό ο Nolan σε κάνει να προσπαθείς να δεις πίσω από την απλή εξιστόρηση του αοιδού Travis Scott. «Είμαι ένας απόμαχος του Τρωικού Πολέμου, τίποτα παραπάνω», λέει ο Matt Damon όταν συστήνεται στην Πηνελόπη «μεταμφιεσμένος» σε Σίνων. Και όμως όλοι οι χαρακτήρες είναι πολλά παραπάνω από τις ετικέτες τους. Είναι πολυδιάστατοι, είναι τραυματισμένοι, είναι νικητές και ηττημένοι. Ακολουθώντας την ίδια την πορεία της φύσης και της ζωής που στο τέλος της ημέρας κρατάμε στα χέρια μας.

H ταινία κυκλοφορεί στις κινηματογραφικές αίθουσες από την Tanweer