Ζακλίν Λέντζου: Ποια είναι η Ελληνίδα σκηνοθέτιδα που κέρδισε το Βραβείο Σκηνοθεσίας στη Βενετία

Με αυτά τα λόγια ξεκίνησε η Ζακλίν Λέντζου την ομιλία της στη Βενετία, λίγο αφότου είχε ακούσει το όνομά της να ανακοινώνεται για μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις του Orizzonti. Η Ελληνίδα δημιουργός κέρδισε το Βραβείο Σκηνοθεσίας για τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία της, «A Day in the Life of Jo: Chapter Phaedra», η οποία πραγματοποίησε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο 83ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας.

Στη συνέχεια του λόγου της είπε:

«Και θα μιλήσω για το σινεμά που όλο και πιο δύσκολα γυρίζουμε όσοι θέλουμε να κάνουμε ελεύθερο, ανεξάρτητο σινεμά. Γι' αυτό και σας ευχαριστώ που αναγνωρίσατε το ρίσκο που πήρα με αυτή την ταινία. Η ταινία είναι εμπνευσμένη από ένα πραγματικό περιστατικό που συνέβη στην πατρίδα μου, στην Αθήνα. Όταν ένας αστυνομικός σκότωσε χωρίς λόγο ένα 15χρονο παιδί. Σταματήστε να σκοτώνετε παιδιά».

01

03

Φανερά συγκινημένη, η Λέντζου δεν περιορίστηκε σε ένα τυπικό «ευχαριστώ». Μίλησε για το πόσο δύσκολο γίνεται σήμερα να δημιουργεί κανείς ελεύθερο και ανεξάρτητο σινεμά, ευχαρίστησε την κριτική επιτροπή που αναγνώρισε το δημιουργικό ρίσκο που πήρε με την ταινία και ολοκλήρωσε με τρεις λέξεις: «Stop killing children».

Πίσω από τη φράση βρίσκεται και η αφετηρία της ίδιας της ταινίας: Η δολοφονία του 15χρονου Αλέξη Γρηγορόπουλου από αστυνομικό, το 2008, είναι μία υπόθεση που μέχρι και σήμερα μας έχει στοιχειώσει.

Χρυσός Λέοντας για το «Woman Unknown» στη Βενετία της May El-Toukhy και όλοι οι νικητές

Το φιλμ, ωστόσο, δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει το πραγματικό γεγονός. Η Λέντζου χρησιμοποιεί μια έφηβη για να προσεγγίσει το τραύμα μέσα από έναν πιο προσωπικό, ποιητικό και μεταφυσικό κόσμο. Και ίσως αυτή η επιλογή να λέει πολλά για το σινεμά της.

Από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη στα μεγαλύτερα φεστιβάλ του κόσμου

Η Ζακλίν Λέντζου γεννήθηκε στην Αθήνα, μεγάλωσε ανάμεσα στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη και σπούδασε κινηματογράφο στο Λονδίνο. Πολύ πριν από τη φετινή διάκριση στη Βενετία, είχε ήδη διαγράψει μια αξιοσημείωτη διεθνή πορεία.

Φεστιβάλ Βενετίας 2026: Οι ταινίες που ξεχώρισαν και οι ερμηνείες που ήδη συζητιούνται

Το Institute of Contemporary Arts του Λονδίνου έχει φιλοξενήσει αναδρομικό αφιέρωμα στο έργο της, ενώ η ίδια έχει ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη ως Onassis Fellow. Αφιερώματα στη φιλμογραφία της έχουν πραγματοποιηθεί σε Αυστρία, Πορτογαλία, Βέλγιο και Καναδά, ενώ ταινίες της έχουν παρουσιαστεί σε διεθνείς κινηματογραφικές πλατφόρμες όπως το MUBI, το Le Cinéma Club και το E-Flux. Παράλληλα, έχει συμμετάσχει στο Sundance Screenwriters' Lab και στο Torino Film Lab.

Δεν πρόκειται, επομένως, για μια δημιουργό που εμφανίστηκε ξαφνικά στη Βενετία. Αντίθετα, η διάκριση έρχεται να προστεθεί σε μια πορεία που χτίζεται εδώ και χρόνια, μέσα από ένα πολύ προσωπικό κινηματογραφικό βλέμμα.

Το «Fox» και οι μικρού μήκους ταινίες που διαμόρφωσαν τη δική της γλώσσα

Το «Fox» του 2016 ήταν ένας από τους πρώτους σημαντικούς σταθμούς αυτής της διαδρομής. Ένα ωμό coming-of-age μέσα στο αστικό καλοκαίρι, στο οποίο ήταν ήδη εμφανή αρκετά από τα στοιχεία που θα επέστρεφαν αργότερα στο έργο της: η ενηλικίωση, η οικογένεια, η απώλεια και εκείνες οι φαινομενικά ασήμαντες στιγμές της καθημερινότητας που στο δικό της σινεμά αποκτούν διαφορετικό βάρος.

Ben και Casey Affleck: Η απώλεια και των δύο γονιών τους & η ταινία που δεν πρόλαβαν να τους δείξουν

Ακολούθησαν τα Hiwa το 2017, Hector Malot: The Last Day of the Year το 2018 και The End of Suffering (A Proposal) το 2020. Μαζί ήρθαν και οι διακρίσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, από τις Χρυσές Αθηνές του Φεστιβάλ Νύχτες Πρεμιέρας και το Βραβείο της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου μέχρι το Chicago International Film Festival και την Εβδομάδα Κριτικής των Καννών.

Η Λέντζου είχε ήδη αρχίσει να δημιουργεί το δικό της κινηματογραφικό σύμπαν: οικείο και παράξενο ταυτόχρονα, με τη μνήμη, τη μοναξιά, τις εύθραυστες ανθρώπινες σχέσεις και την ενηλικίωση να επιστρέφουν με διαφορετικές μορφές.

Υπάρχει μια παλαιότερη δήλωσή της που ίσως εξηγεί καλύτερα από οποιαδήποτε ανάλυση από πού ξεκινούν οι ιστορίες της. Η ίδια έχει πει ότι δεν υπεραναλύει το σινεμά και ότι εκείνο που κάνει ακατάπαυστα, από τότε που θυμάται τον εαυτό της, είναι να παρατηρεί τη ζωή. Για τη Λέντζου, το σινεμά έγινε τελικά το «παιχνίδι» μέσα από το οποίο μπορούσε να μοιραστεί αυτές τις παρατηρήσεις.

Από τον Robert Pattinson μέχρι τον Elon Musk: 10 +1 ταινίες που θα συζητηθούν στo Φεστιβάλ Βενετίας

Και αυτό φαίνεται στις ταινίες της. Δεν την ενδιαφέρουν μόνο τα μεγάλα γεγονότα, αλλά και όσα συμβαίνουν γύρω και ανάμεσά τους: μια χειρονομία, μια σιωπή, ένα οικογενειακό τραύμα, μια ανάμνηση που επιστρέφει αποσπασματικά. Η πραγματικότητα μπορεί ανά πάσα στιγμή να συναντήσει το όνειρο, όπως ακριβώς η μνήμη σπάνια λειτουργεί γραμμικά.

Το πρώτο μεγάλου μήκους βήμα

Το 2021 ήρθε το «Moon, 66 Questions», η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της. Ένα έργο γύρω από το πένθος, τα άλυτα τραύματα, την οικογένεια και την προσπάθεια δύο ανθρώπων να πλησιάσουν ο ένας τον άλλον. Η ταινία παρουσιάστηκε στην Berlinale και στη συνέχεια απέσπασε σημαντικές διακρίσεις σε φεστιβάλ όπως εκείνα του Σαράγεβο, της Σεβίλλης και του Ρέικιαβικ.

Ήταν η μετάβαση από τις μικρού μήκους ταινίες στη μεγάλου μήκους αφήγηση, χωρίς όμως να χαθεί η ιδιαίτερη κινηματογραφική της ταυτότητα. Πέντε χρόνια αργότερα, η δεύτερη μεγάλου μήκους δουλειά της θα την οδηγούσε στη Βενετία.

Η Jo, η Φαίδρα και μια εφηβεία που διακόπτεται βίαια

Στο «A Day in the Life of Jo: Chapter Phaedra» πρωταγωνίστρια είναι η 15χρονη Jo, ένα μελαγχολικό και ανήσυχο κορίτσι. Η ημέρα της ξεκινά σχεδόν συνηθισμένα: χάνει το σχολικό λεωφορείο, τσακώνεται με τη μητέρα της και φτάνει στο σχολείο έχοντας στο μυαλό της τις ακροάσεις της χορωδίας.

Εκεί ακούει τη Φαίδρα να τραγουδά. Οι δύο έφηβες έρχονται κοντά, μοιράζονται προσωπικές εξομολογήσεις και κανονίζουν να ξανασυναντηθούν το ίδιο βράδυ. Μόνο που η Jo δεν θα φτάσει ποτέ σε αυτό το ραντεβού. Έτσι, αυτό που αρχικά μοιάζει με μια ευαίσθητη coming-of-age ιστορία μεταμορφώνεται σε μια ταινία για τον θάνατο, τη μνήμη και όσα ενδεχομένως παραμένουν μετά την απώλεια.

Η Λέντζου συνδυάζει τον ρεαλισμό με ονειρικά και υπερφυσικά στοιχεία, αλλά και την αναλογική, χειροποίητη αίσθηση του κινηματογράφου με τον πειραματισμό. Η ίδια έχει περιγράψει την ταινία ως «ουσιαστικά μια ελεγεία για τη ζωή, γραμμένη στη γλώσσα των ονείρων και της μουσικής».

Η Βενετία και τα δύο βραβεία

Η ταινία διαγωνίστηκε στο τμήμα Orizzonti, ένα από τα βασικά διαγωνιστικά τμήματα του Φεστιβάλ Βενετίας, αφιερωμένο στις νέες τάσεις και τις διαφορετικές μορφές κινηματογραφικής αφήγησης. Η κριτική επιτροπή, με πρόεδρο τη Γαλλίδα σκηνοθέτιδα και ηθοποιό Valérie Donzelli, απένειμε στη Ζακλίν Λέντζου το Βραβείο Σκηνοθεσίας.

Δεν ήταν, όμως, η μοναδική διάκριση. Το A Day in the Life of Jo: Chapter Phaedra απέσπασε και το Edipo Re Inclusion and Sustainability Award, το οποίο απονέμεται από ανεξάρτητη κριτική επιτροπή. Κάπως έτσι, η Ζακλίν Λέντζου έφυγε από τη Βενετία με δύο βραβεία, αλλά και με μία ακόμη σημαντική επιβεβαίωση μιας διαδρομής που είχε ξεκινήσει πολύ πριν από αυτή τη βραδιά. Μια δημιουργός που επιμένει να παρατηρεί τη ζωή και να μετατρέπει όσα βλέπει τη μνήμη, την απώλεια, την εφηβεία, την οικογένεια και το τραύμα σε ένα σινεμά απολύτως δικό της.