Τενεσί Ουίλιαμς: Το άγνωστο έργο που ανακαλύφθηκε και όσα δεν ήξερες για τον σκοτεινό ρομαντισμό του
Πολύ πριν το «Λεωφορείον ο Πόθος» τον καθιερώσει ως έναν από τους σημαντικότερους δραματουργούς του 20ού αιώνα, ο Τενεσί Ουίλιαμς αναζητούσε τη φωνή του μέσα από άγνωστα μέχρι σήμερα κείμενα.
Γεννημένος στις 26 Μαρτίου 1911 και φεύγοντας από τη ζωή στις 25 Φεβρουαρίου 1983, ο Τενεσί Ουίλιαμς παραμένει μία από τις πιο εμβληματικές, σύνθετες και γοητευτικές μορφές του παγκοσμίου θεάτρου.
Πολύ πριν γίνει ο σπουδαίος δραματουργός πίσω από αριστουργήματα όπως το «Λεωφορείο ο Πόθος» και η «Λυσσασμένη Γάτα», ο -τότε ακόμη- Τομ Ουίλιαμς πειραματιζόταν με μικρά ραδιοφωνικά έργα, αναζητώντας τον δικό του δρόμο στη γραφή.
Και ίσως αυτό να εξηγεί γιατί το έργο του εξακολουθεί να μας αφορά τόσο βαθιά, εξάλλου όπως έλεγε ο ίδιος:
Κανείς δεν είναι τίποτα μέχρι να τον αγαπήσεις.
Το αδημοσίευτο έργο του που βρέθηκε πριν λίγους μήνες
Ένα από αυτά τα πρώιμα κείμενα, με τίτλο «The Strangers», δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο λογοτεχνικό περιοδικό «Strand» και θεωρείται ένα σημαντικό εύρημα για τους μελετητές του έργου του. Πρόκειται για μια μεταφυσική ιστορία τρόμου, γραμμένη στα φοιτητικά του χρόνια, που αποκαλύπτει πρώιμα δείγματα της θεματολογίας και της ατμόσφαιρας που θα χαρακτήριζαν αργότερα τα μεγάλα του έργα.
Το BookTok έκανε τα βιβλία ξανά cool και αυτή τη φορά φαίνεται πως ήρθε για να μείνει
Σύμφωνα με τον Andrew Gulli, διευθυντή σύνταξης του περιοδικού, το έργο ενσωματώνει όλα τα στοιχεία ενός κλασικού θρίλερ: Καταιγίδα, άνεμο, σκιές, ένα σπίτι δίπλα στη θάλασσα, κεριά που τρεμοπαίζουν, μυστηριώδη βήματα και «περίεργες» παρουσίες. Παράλληλα, διακρίνονται ήδη μοτίβα που θα επανέρχονταν αργότερα στον Ουίλιαμς: Η απομόνωση, ο φόβος, τα όρια ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, αλλά και σπίτια στοιχειωμένα από μνήμη και εσωτερικούς τρόμους. Δεν είναι τυχαίο ότι μία από τις πιο εμβληματικές φράσεις του ήταν:
Δεν θέλω ρεαλισμό. Θέλω μαγεία!
Σε έναν κόσμο τόσο σκληρό όσο ο δικός του, η μαγεία δεν ήταν ποτέ φυγή, ήταν τρόπος επιβίωσης.
Το «The Strangers» δεν έφτασε ποτέ στο Broadway και πιστεύεται ότι παρουσιάστηκε μόνο μία φορά, το 1938, από έναν επαρχιακό ραδιοφωνικό σταθμό στην Αϊόβα, στο πλαίσιο μιας βραχύβιας σειράς με τίτλο «Little Theater of the Air». Ωστόσο, η ατμόσφαιρα, οι χαρακτήρες και οι ανατροπές του προσφέρουν μια ενδιαφέρουσα ματιά στον τρόπο με τον οποίο ο νεαρός συγγραφέας διαμόρφωνε σταδιακά τη φωνή του, πριν κατακτήσει τη μεγάλη θεατρική σκηνή με έργα γύρω από την καταπίεση, την επιθυμία και τη μοναξιά. Άλλωστε, ο Ουίλιαμς ήξερε καλύτερα από τον καθένα πως οι άνθρωποι συχνά στέκονται όρθιοι χάρη σε εύθραυστες ισορροπίες:
Πάντα στηριζόμουν στην καλοσύνη των ξένων.
Οι πρώτες ιστορίες και οι «δαίμονες» του
Το έργο γράφτηκε όταν ο Ουίλιαμς φοιτούσε στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα, όπου σπούδαζε Αγγλική Φιλολογία. Ο βιογράφος του, Tom Mitchell, σημειώνει ότι πρόκειται για ένα ιδιότυπο ραδιοφωνικό έργο, αλλά και για ένα σημαντικό εύρημα, καθώς ανήκει σε ένα μεγάλο σώμα ανέκδοτων κειμένων του συγγραφέα. Πολλά από αυτά εντάσσονται σε είδη όπως οι παράξενες ιστορίες, τα φαντάσματα, τα μυστήρια, ακόμη και η επιστημονική φαντασία. Κι όμως, ακόμη και σε αυτά τα πρώιμα κείμενα, μπορεί κανείς να δει την ίδια εσωτερική πάλη που θα διαπεράσει αργότερα όλο το έργο του. Ο ίδιος το είχε συνοψίσει ίσως καλύτερα από όλους:
Αν ξεφορτωνόμουν τους δαίμονές μου, θα έχανα και τους αγγέλους μου.
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής λογοτεχνίας John Bak, εκείνη την εποχή ο Ουίλιαμς προσπαθούσε χωρίς επιτυχία να βρει θέση είτε στο κρατικά χρηματοδοτούμενο θέατρο είτε στο ραδιόφωνο. Αυτή η αποτυχία, όμως, αποδείχθηκε τελικά καθοριστική: Ο Τομ Ουίλιαμς βρισκόταν ήδη στον δρόμο για να γίνει ο Τενεσί Ουίλιαμς. Και όπως συμβαίνει με πολλά από τα πρώιμα έργα του, έτσι και το «The Strangers» δεν αποκαλύπτει απλώς έναν δημιουργό στα πρώτα του βήματα, αλλά προαναγγέλλει πολλές από τις θεματικές που θα σφράγιζαν αργότερα το ώριμο έργο του.
Δεν είναι, βέβαια, η πρώτη φορά που έρχεται στο φως άγνωστο υλικό του συγγραφέα. Το 2021, ο Andrew Gulli είχε εντοπίσει ένα ακόμη ανέκδοτο έργο του, το διήγημα «The Summer Woman» του 1952, στα αρχεία της βιβλιοθήκης Houghton του Πανεπιστημίου Harvard.
Και ίσως αυτός να είναι ένας ακόμη λόγος που ο Τενεσί Ουίλιαμς παραμένει τόσο συναρπαστικός: Όχι μόνο για τα σπουδαία έργα που άφησε πίσω του, αλλά και για τις μικρές, λιγότερο φωτισμένες λεπτομέρειες της ζωής και της διαδρομής του.
Ο Τενεσί Ουίλιαμς -μαζί με τον Άρθουρ Μίλερ και τον Ευγένιο Ο’Νιλ- θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Αμερικανούς δραματουργούς του 20ού αιώνα. Εμβληματικά έργα του, όπως Ο Γυάλινος Κόσμος (1944) και το Λεωφορείον ο Πόθος (1947), δεν επηρέασαν μόνο το θέατρο αλλά και τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Άλλωστε, το Λεωφορείον ο Πόθος συνέβαλε καθοριστικά στην εκτόξευση της καριέρας του Μάρλον Μπράντο.
Το «Λεωφορείον ο Πόθος» στη μεταφορά στη μεγάλη οθόνη
Το Λεωφορείο ο Πόθος (1947) δεν είναι απλώς το πιο γνωστό έργο του Τενεσί Ουίλιαμς είναι ένα από τα πιο εμβληματικά έργα στην ιστορία του σύγχρονου θεάτρου. Η κινηματογραφική μεταφορά του Λεωφορείου ο Πόθος το 1951 από τον Ελία Καζάν δεν ήταν απλώς μια επιτυχημένη διασκευή ήταν ένα πολιτισμικό γεγονός που άλλαξε τα δεδομένα στο σινεμά. Με τη Βίβιαν Λι στον ρόλο της Μπλανς και τον Μάρλον Μπράντο να δίνει μια ερμηνεία που έμελλε να γίνει θρυλική, η ταινία μετέφερε στη μεγάλη οθόνη όλη τη σκληρότητα, την ένταση και τον ερωτισμό του έργου του Ουίλιαμς. Ο Μπράντο, ειδικά, καθιέρωσε ένα νέο, πιο ωμό και φυσικό στιλ υποκριτικής που επηρέασε γενιές ηθοποιών, ενώ η ταινία απέσπασε τέσσερα Όσκαρ και παραμένει μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς. Περισσότερο από μια απλή μεταφορά, ήταν η στιγμή που το θέατρο του Ουίλιαμς πέρασε οριστικά στη μαζική κουλτούρα.
Σε έναν κόσμο γεμάτο scroll, οι βιβλιοθήκες γίνονται ξανά cool - Η Gen Z επιστρέφει στα βιβλία
Παρόλο που η ζωή του συνδέθηκε με σκοτεινές περιόδους, όπως η κατάθλιψη και ο αλκοολισμός, η προσωπικότητά του δεν έχει απασχολήσει το ίδιο έντονα όσο εκείνη άλλων συγγραφέων. Ωστόσο, υπάρχουν αρκετές λιγότερο γνωστές πλευρές του που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Και ίσως γι’ αυτό εξακολουθεί να μας συγκινεί: Πίσω από το μύθο υπήρχε πάντα ένας άνθρωπος που καταλάβαινε πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στην ομορφιά και στον πόνο.
Μην περιμένεις τη μέρα που θα πάψεις να υποφέρεις· όταν έρθει, θα σημαίνει ότι έχεις πεθάνει.
5 ενδιαφέροντα facts για τον Τενεσί Ουίλιαμς
Ξεκίνησε γράφοντας φαντασία και επιστημονική φαντασία
Αν και σήμερα τον συνδέουμε με τον έντονο συναισθηματικό ρεαλισμό, το πρώτο του διήγημα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Weird Tales» και περιλάμβανε την επιστροφή στη ζωή ενός Αιγύπτιου Φαραώ.
Είχε πει ψέματα για την ηλικία του
Λίγο πριν κλείσει τα 28, συμμετείχε σε έναν διαγωνισμό συγγραφής θεατρικού έργου που απευθυνόταν σε άτομα έως 25 ετών και μάλιστα κέρδισε το χρηματικό έπαθλο. Ίσως όχι η πιο αναμενόμενη κίνηση για έναν μετέπειτα θεατρικό θρύλο, αλλά σίγουρα μία από τις πιο ανθρώπινες.
Bookfishing: Η νέα μόδα στα dating apps μετατρέπει τα βιβλία σε δόλωμα για ραντεβού
Ήθελε τη Μέριλ Στριπ ως Μπλανς
Αν και γενικά δεν τον ενδιέφεραν ιδιαίτερα οι διασκευές των έργων του, είχε δηλώσει ότι, αν γινόταν διασκευή στο «Λεωφορείον ο Πόθος», θα ήθελε τη Μέριλ Στριπ στον ρόλο της Μπλανς Ντιμπουά.
Μια ασθένεια τον οδήγησε στη γραφή
Ως παιδί ήταν δραστήριος, όμως μια σοβαρή ασθένεια τον κράτησε στο κρεβάτι για έξι μήνες. Όπως είχε πει ο ίδιος, αυτή η εμπειρία τον άλλαξε ριζικά: Έγινε πιο εσωστρεφής και πιο ευαίσθητος, ενώ κάπου εκεί άρχισε να γράφει τις πρώτες του ιστορίες.
Το τέλος του κόσμου όπως το φαντάστηκε η λογοτεχνία: 5 βιβλία που πρέπει να διαβάσεις
Ο αρχικός τίτλος του «Λεωφορείου» ήταν τελείως διαφορετικός
Το «Λεωφορείον ο Πόθος» αρχικά είχε τον τίτλο Blanche’s Chair in the Moon, κάτι που ο ίδιος αργότερα παραδέχτηκε ότι ευτυχώς εγκατέλειψε. Συχνά, μάλιστα, αντλούσε έμπνευση για τους τίτλους των έργων του από την ποίηση.
Και ίσως όχι τυχαία, αφού για τον ίδιο:
Το όνομα ενός ανθρώπου που αγαπάς είναι κάτι περισσότερο από λέξεις.
Bloggers
