Πρώτο και δεύτερο παιδί: γιατί & πώς η μητρότητα αλλάζει τον εγκέφαλο με διαφορετικό τρόπο

Από την πρώτη στιγμή που γίνεσαι μητέρα, ο εγκέφαλος προσαρμόζεται σε νέες ανάγκες, ανακαλύπτει τρόπους να διαχειρίζεται την προσοχή και τις αισθητηριακές πληροφορίες και ετοιμάζεται να φροντίσει ένα νέο πλάσμα.

Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications,επιβεβαιώνει πώς κάθε εγκυμοσύνη αφήνει το δικό της μοναδικό «σημάδι» στον γυναικείο εγκέφαλο.

Τι έδειξε η μελέτη

Ερευνητές στο University Medical Center (UMC) του Άμστερνταμ ανακάλυψαν ότι η δεύτερη εγκυμοσύνη επηρεάζει τον γυναικείο εγκέφαλο με μοναδικό τρόπο. Προηγούμενες μελέτες της ίδιας ομάδας είχαν ήδη δείξει ότι και η πρώτη εγκυμοσύνη αλλάζει τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Η νέα μελέτη επιβεβαιώνει ότι κάθε εγκυμοσύνη αφήνει ισχυρά και ιδιαίτερα αποτυπώματα στον εγκέφαλο της μητέρας.

Στην μελέτη συμμετείχαν 110 γυναίκες: κάποιες έγιναν μητέρες για πρώτη φορά, άλλες είχαν δεύτερο παιδί, ενώ μια τρίτη ομάδα παρέμεινε χωρίς παιδιά. Μέσω επαναλαμβανόμενων εγκεφαλικών σαρώσεων (MRI), οι ερευνητές μπόρεσαν να δουν ποιες περιοχές του εγκεφάλου αλλάζουν κατά την εγκυμοσύνη. Όπως εξηγεί η Elseline Hoekzema, επικεφαλής του Pregnancy Brain Lab στο Amsterdam UMC: «Δείξαμε για πρώτη φορά ότι ο εγκέφαλος δεν αλλάζει μόνο κατά την πρώτη εγκυμοσύνη, αλλά και κατά τη δεύτερη. Κάθε εγκυμοσύνη αφήνει ένα μοναδικό αποτύπωμα, με κάποιες αλλαγές κοινές και άλλες αποκλειστικές».

Ποιες περιοχές του εγκεφάλου αλλάζουν

Κατά την πρώτη εγκυμοσύνη, οι μεγαλύτερες αλλαγές αφορούσαν το default mode network, το οποίο συνδέεται με την αυτοαντανάκλαση και τις κοινωνικές διαδικασίες. Στη δεύτερη εγκυμοσύνη, αυτό το δίκτυο άλλαξε ξανά, αλλά λιγότερο έντονα. Αντίθετα, παρατηρήθηκαν περισσότερες αλλαγές σε δίκτυα που σχετίζονται με την προσοχή και την αντίδραση σε εξωτερικά ερεθίσματα, κάτι που φαίνεται να βοηθάει τις μητέρες όταν φροντίζουν περισσότερα από ένα παιδιά.

Η ερευνήτρια Milou Straathof, που ανέλυσε τα δεδομένα, ανέφερε χαρακτηστικά: «Κατά τη δεύτερη εγκυμοσύνη, ο εγκέφαλος επηρεάζεται περισσότερο σε δίκτυα που ελέγχουν την προσοχή και την αντίδραση σε αισθητηριακά ερεθίσματα. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να βοηθούν τις μητέρες να διαχειρίζονται καλύτερα πολλαπλά παιδιά».

Μητρική σύνδεση και ψυχική υγεία

Οι ερευνητές βρήκαν επίσης ότι οι αλλαγές στον εγκέφαλο συνδέονται με τον δεσμό μητέρας–παιδιού, ιδιαίτερα κατά την πρώτη εγκυμοσύνη. Παράλληλα, παρατηρήθηκαν συσχετισμοί μεταξύ των δομικών αλλαγών και της περίοδου κατάθλιψης λίγο πριν ή λίγο μετά τον τοκετό (peripartum depression), τόσο στην πρώτη όσο και στη δεύτερη εγκυμοσύνη. Για τις γυναίκες που έγιναν μητέρες για πρώτη φορά, αυτές οι επιπτώσεις ήταν πιο εμφανείς μετά τον τοκετό, ενώ για όσες είχαν δεύτερο παιδί, εμφανίζονταν κυρίως κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

'Οπως τόνισαν οι ειδικοί, «η γνώση αυτή μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση και αναγνώριση ψυχικών προβλημάτων στις μητέρες. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πώς προσαρμόζεται ο εγκέφαλος στη μητρότητα».

Γιατί είναι σημαντική αυτή η έρευνα

Η μελέτη προσφέρει νέες γνώσεις για το πώς ο γυναικείος εγκέφαλος προσαρμόζεται στη μητρότητα. Οι περισσότερες γυναίκες γίνονται μητέρες μία ή περισσότερες φορές στη ζωή τους, αλλά μόλις τώρα αρχίζουμε να κατανοούμε πώς αυτό επηρεάζει τον εγκέφαλο.

Τα ευρήματα μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της φροντίδας των μητέρων, όπως στην πρόληψη και αντιμετώπιση της μεταγεννητικής κατάθλιψης και δείχνουν ότι ο εγκέφαλος είναι ευέλικτος και συνεχώς προσαρμόσιμος στις σημαντικές αλλαγές της ζωής.