Μπορεί ο γονιός να μη συμπαθεί εξίσου τα παιδιά του αλλά να τα αγαπά το ίδιο; Τι απαντά η ψυχολόγος

«Αγαπώ και τα δυο μου παιδιά το ίδιο, δεν έχω αδυναμία σε κάποιο!» ακούμε αρκετά συχνά γύρω μας. Μία φράση που αρκετές φορές μπορεί να αντικατοπτρίσει την ενοχή και την γονεϊκή ντροπή.

'Οπως όμως εξηγεί η Μαρίνα ΜόσχαΨυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, η ισότητα στην αγάπη δεν σημαίνει ταυτότητα στο βίωμα της σχέσης καθώς κάθε δεσμός γονέα-παιδιού διαμορφώνεται μέσα από τη μοναδική προσωπικότητα, τις ανάγκες και τη δυναμική που αναπτύσσεται ανάμεσά τους.

Ας δούμε πώς το εξηγούν τέσσερις από τις σημαντικότερες θεωρητικές προσεγγίσεις.

Γονείς με λιγότερο άγχος κάνουν πέντε πράγματα που πολλοί άλλοι στρεσαρισμένοι γονείς παραμελούν

• Η θεωρία προσκόλλησης/πρόσδεσης βλέπει την αγάπη ως ασφαλή βάση και όχι ως ίδιο συναίσθημα.

Για τον Bowlby, το κρίσιμο στοιχείο στη σχέση γονιού–παιδιού δεν είναι το «πόσο μου αρέσει το παιδί», αλλά το «πόσο διαθέσιμο είναι, πόσο ανταποκρίνεται συναισθηματικά». Ο γονιός μπορεί να νιώθει πιο «εύκολα» με ένα παιδί και να δυσκολεύεται περισσότερο με ένα άλλο. Και είναι κάτι που συναντάμε συχνά, χωρίς να σημαίνει ότι είναι και κάτι κακό. Αυτό που χρειάζεται όμως και είναι πολύ σημαντικό, είναι να παραμένει συναισθηματικά διαθέσιμος, να είναι προβλέψιμος και προστατευτικός προς τα παιδιά του, έτσι ώστε και εκείνα να μπορούν να αναπτύξουν ασφαλή προσκόλληση. Η αγάπη είναι λειτουργία φροντίδας και όχι συναισθηματική ευχαρίστηση.

• Η έννοια της «αρκετά καλής μητέρας».

Ο Winnicott έρχεται να αποδομήσει τον μύθο της τέλειας, ισομερώς δοτικής μητέρας, υποστηρίζοντας ότι «Δεν χρειάζεται να νιώθεις το ίδιο αλλά χρειάζεται να είσαι αληθινός γονιός», που σημαίνει ότι η σημασία δίνεται στο να είσαι αυθεντικός και όχι «τέλειος» γονιός. Μπορεί για παράδειγμα, ο γονιός να ταυτίζεται περισσότερο με ένα παιδί και να δυσκολεύεται ή να κουράζεται περισσότερο με ένα άλλο. Να αναγνωρίζει δηλαδή τη συναισθηματική απόσταση χωρίς όμως να απομακρύνεται από το παιδί του. Μπορεί και να θυμώσει αλλά πάντα βρίσκεται «εκεί» για το μικρό του, καθώς αυτό είναι που έχει ανάγκη το παιδί του: να παραμένει ο γονιός στη σχέση με έναν αυθεντικό τρόπο και να το αποδέχεται.

Πώς το «Type C» έγινε το απόλυτο στυλ γονεϊκότητας για cool γονείς

• Η θεωρία του εαυτού και οι ναρκισσιστικές ταυτίσεις

Η συγκεκριμένη θεωρία εξηγεί γιατί κάποιες φορές μπορεί ο γονιός να νιώσει μεγαλύτερη εγγύτητα με το ένα παιδί και όχι με το άλλο σύμφωνα με τον Kohut. Πάλι γυρίζουμε γύρω από «Το παιδί που «μου μοιάζει» και το παιδί που με δυσκολεύει», όπου κάθε παιδί ενεργοποιεί διαφορετικές λειτουργίες του εαυτού του γονιού. Υπάρχει το παιδί που επιβεβαιώνει τον γονιό, το παιδί που μοιάζει με τον γονιό και το παιδί που εκφράζει κάτι απωθημένο. Δεν σημαίνει ότι ο γονιός αγαπάει λιγότερο το παιδί αυτό το οποίο απλά, τον φέρνει σε επαφή με τα δικά του κομμάτια που ο ίδιος δεν έχει επεξεργαστεί. Αναλογιστείτε, εσείς πώς νιώθετε με τα απιδιά σας; Ποια κομμάτια σας πιθανά βλέπετε σε εκείνα;

• Η συστημική οπτική της οικογένειας

Κάθε παιδί έχει διαφορετική θέση στο οικογενειακό σύστημα, σύμφωνα με τον Minuchin, ο οποίος υποστηρίζει ότι η σχέση με του γονιού με το κάθε παιδί διαμορφώνεται από τη σειρά γέννησης, τις πιθανές συμμαχίες, τους ρόλους αλλά και τα όρια του συστήματος, της οικογένειας. Έτσι μπορεί να υπάρξει το «εύκολο» παιδί, το «ανήσυχο», το «γονεοποιημένο» και το «αόρατο» παιδί. Η διαφορετική συναισθηματική εμπειρία του γονιού δεν θεωρείται ένδειξη άνισης αγάπης.

Οι γονείς θέλουν παιδιά με περιέργεια αλλά λένε «πρόσεχε» 27 φορές τη μέρα, σύμφωνα με έρευνα

Τι σημαίνει αυτό για τον γονιό στην καθημερινότητα;

Μπορεί ο γονιός να γελά πιο εύκολα με το ένα παιδί και να συγκρούεται πιο συχνά με το άλλο. Να νιώθει ότι «μιλά την ίδια γλώσσα» με το πρώτο και ταυτόχρονα να είναι το ίδιο παρών, προστατευτικός και υποστηρικτικός και για τα δύο.

Πρόβλημα γίνεται όταν ο γονιός συγκρίνει τα παιδιά του είτε μεταξύ τους είτε με άλλα παιδιά, όταν αφιερώνει λιγότερο χρόνο σε κάποιο, είναι λιγότερο τρυφερός και συναισθηματικά εκφραστικός με το ένα, έχει χαμηλότερες προσδοκίες και του «φοράει» ταμπέλες, πχ. «είσαι δύσκολο παιδί, είσαι…». Τότε το παιδί μεταφράζει τα μηνύματα που ο ίδιος ο γονιός του περνάει: «Δεν με αποδέχεται και δεν με αγαπάει όπως τον/την αδελφό/ή μου!».

Το έξυπνο μυστικό για καλλιεργήσεις τη σχέση με το παιδί με πιο βαθύ και ποιοτικό τρόπο

Είναι φυσιολογικό ο γονιός να αναπτύσσει διαφορετική σχέση με το κάθε παιδί, αν φροντίζει όμως να μην υποτιμά κανένα και ας υπάρχουν δυσκολίες στη σχέση τους. Γονεϊκότητα είναι η ικανότητα να προσφέρεις αγάπη, ακόμη και όταν η σχέση δεν είναι εύκολη.

Μαρίνα Μόσχα

Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Αγωγής Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας