40% γονιών με προβλήματα περιγεννητικής ψυχικής υγείας δεν λαμβάνουν βοήθεια: το γιατί δεν ξαφνιάζει

Νιώθεις μερικές φορές ότι το άγχος, η θλίψη ή οι παρεμβατικές σκέψεις σε κατακλύζουν μετά τη γέννα; Δεν είσαι μόνη. Αυτά είναι τα σημάδια των περιγεννητικών ψυχικών διαταραχών (PMADs) - προβλημάτων διάθεσης και άγχους που μπορεί να εμφανιστούν κατά την εγκυμοσύνη ή μέχρι περίπου δύο χρόνια μετά τον τοκετό. Μπορεί να νιώθεις δυσκολία να κοιμηθείς, έντονη ανησυχία για το μωρό ή αποσύνδεση από τη νέα σου καθημερινότητα.

Παρά τη συχνότητά τους, πολλοί γονείς δεν παίρνουν την υποστήριξη που χρειάζονται. Η έρευνα του Nested, ενός μη κερδοσκοπικού ινστιτούτου οικογενειακής ψυχικής υγείας, δείχνει ότι σχεδόν το 40% των γονέων που αντιμετωπίζουν PMADs δεν εξετάζονται ποτέ κατά τις μεταγεννητικές επισκέψεις και από εκείνους που εξετάζονται, σχεδόν οι μισοί δεν απαντούν ειλικρινά. Η μελέτη αναδεικνύει πόσο σημαντικό είναι να αλλάξει ο τρόπος που οι γονείς υποστηρίζονται στην περιγεννητική ψυχική τους υγεία.

Γιατί οι έλεγχοι για την περιγεννητική ψυχική υγεία αποτυγχάνουν

Η μελέτη δείχνει ότι πολλοί έλεγχοι για την περιγεννητική ψυχική υγεία παραλείπονται για διάφορους λόγους. Ο βασισκότερος είναι ...ιστορικός: στην ιατρική εκπαίδευση επικρατούσε η λογική «από τον λαιμό και κάτω». Αυτό σημαίνει ότι οι μαιευτήρες ή οι γενικοί γιατροί μπορεί να είναι εξαιρετικοί στη φυσική φροντίδα αλλά δεν έχουν συνήθως την εκπαίδευση ή την κατάρτιση για να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται θέματα ψυχικής υγείας.

Η έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης μπορεί επίσης να δημιουργήσει προβλήματα ευθύνης, ειδικά αν ο γιατρός δεν έχει τους πόρους να σε παραπέμψει σε κατάλληλη φροντίδα. Επιπλέον, η ασφάλιση αποτελεί συχνά εμπόδιο: η κάλυψη για υπηρεσίες ψυχικής υγείας είναι συχνά ξεχωριστή από την ιατρική και πολλοί γιατροί δεν μπορούν να τιμολογήσουν ολόκληρο τον χρόνο που αφιερώνουν σε συζήτηση για το άγχος ή την ψυχική σου κατάσταση. Ακόμα και οι παιδίατροι μπορούν να εντοπίσουν ενδείξεις δυσφορίας, αλλά επειδή δεν είναι ο ασθενής ο γονιός αλλά το παιδί, υπάρχουν φυσικοί περιορισμοί στο τι μπορούν να ελέγξουν και να καταγράψουν. Όλα αυτά σημαίνουν ότι, στην πράξη, πολλές φορές η ευθύνη για την αναγνώριση των συμπτωμάτων πέφτει σε σένα.

Πότε εμφανίζονται τα προβλήματα περιγεννητικής ψυχικής υγείας

Η περιγεννητική περίοδος περιλαμβάνει την εγκυμοσύνη και έως 18- 24 μήνες μετά τη γέννα. Αν και ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος τους πρώτους μήνες, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν οποιαδήποτε στιγμή μέσα σε αυτό το διάστημα.

Μεταβάσεις όπως το τέλος του θηλασμού, η επιστροφή στη δουλειά, η είσοδος του παιδιού στην προσχολική ηλικία ή η γέννηση άλλου παιδιού, μπορούν να πυροδοτήσουν συμπτώματα.

Στο ιδανικό σενάριο, θα έρχεσαι συχνά σε επαφή με τον γιατρό κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου - με έμφαση στον έλεγχο των έξι εβδομάδων μετά τη γέννα και στα παιδιατρικά ραντεβού των 1, 2, 4 και 6 μηνών. Ωστόσο, οι περισσότεροι από αυτούς τους ελέγχους αφορούν κυρίως το μωρό,επομένως η παρακολούθηση της περιγεννητικής ψυχικής υγείας είναι αποκλειστικά δική σου υπόθεση ( και ευθύνη).

Συμπτώματα περιγεννητικής ψυχικής υγείας που πρέπει να γνωρίζεις

Τα συμπτώματα της περιγεννητικής ψυχικής υγείας μπορεί να είναι εσωτερικά και δύσκολα ορατά. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι συχνά παρατηρούνται συμπεριφορές όπως υπερβολική ανησυχία για το μωρό ή συνεχής αναζήτηση πληροφοριών. Αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να κρύβουν παρεμβατικές σκέψεις που ίσως διστάζεις να εκφράσεις.

Ένα άλλο σημάδι που συνήθως εντοπίζουν οι επαγγελματίες είναι η «μη αντιστοιχία ύπνου-εγρήγορσης» - δηλαδή ενώ το μωρό κοιμάται, εσύ παραμένεις ξύπνια και ελέγχεις συνεχώς την κατάστασή του. Η παρατεταμένη έλλειψη ύπνου μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, τη συμπεριφορά και την όρεξή σου.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι σημαντικές αποκλίσεις από τη φυσιολογική σου συμπεριφορά - όπως αϋπνία πολλών ημερών, ξεσπάσματα θυμού ή αλλαγές στην όρεξη - είναι ενδείξεις που δεν πρέπει να αγνοήσεις.

Στην περίπτωση της μεταγεννητικής OCD (Obsessive-Compulsive Disorder μετά τον τοκετό), μπορεί να παρατηρήσεις άρνηση να αφήσεις άλλους να ταΐσουν ή να κρατήσουν το μωρό, ενώ παράλληλα φαίνεσαι «τελειομανής» με την περιποίηση του παιδιού αλλά δεν συνδέεσαι πραγματικά μαζί του. Δυσκολία στη σύνδεση με το μωρό αποτελεί επίσης σημαντικό καμπανάκι πυ δεν πρέπει να αγνοήσεις.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτά τα συμπτώματα δεν αφορούν μόνο τη μητέρα καθώς και ο μπαμπάς μπορεί να τα βιώσει κατά τη διάρκεια της περιγεννητικής περιόδου.

Πώς να ζητήσεις (υπο) στήριξη

1. Μίλα σε κάποιον που εμπιστεύεσαι: Μην προσπαθείς να τα αντιμετωπίσεις όλα μόνη/μόνος σου. Το πρώτο βήμα είναι να μιλήσεις σε κάποιον που νιώθεις ότι μπορείς να εμπιστευτείς. Μπορεί να είναι ο σύντροφός σου, μια φίλη, ένας φίλος ή ακόμα και ο γιατρός σου. Το να μοιραστείς όσα νιώθεις δεν είναι αδυναμία - είναι ουσιαστικό βήμα για να αναγνωρίσεις και να διαχειριστείς όσα περνάς.

2. Ενημέρωσε τη δουλειά σου: Αν επιστρέφεις στην εργασία με πρόβλημα περιγεννητικής ψυχικής υγείας, ίσως είναι προτιμότερο να ζητήσεις διευκολύνσεις (π.χ., μειωμένο ωράριο, τηλεργασία) χωρίς να αποκαλύψεις τη διάγνωση αν δεν το επιθυμείς.

3. Δέξου βοήθεια: Είναι σημαντικό να δεχτείς πρακτική υποστήριξη, όπως μαγείρεμα ή φύλαξη του μωρού, χωρίς ενοχές.

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι, ενώ το σύστημα υποστήριξης χρειάζεται βελτίωση, η ανοιχτή επικοινωνία και η αποδοχή βοήθειας μπορούν να κάνουν τεράστια διαφορά για τη φροντίδα και τη σύνδεση με το μωρό.