Η υγεία της νέας μαμάς σε πρώτο πλάνο: Τι συστήνει ο γυναικολόγος για την περίοδο μετά τη γέννα

Η περίοδος μετά τη γέννα είναι γεμάτη αλλαγές και νέες ευθύνες. Καθώς όλη η φροντίδα επικεντρώνεται στο νεογέννητο, συχνά η ίδια η μητέρα περνά σε δεύτερη μοίρα. Κι όμως, η υγεία της νέας μαμάς αποτελεί θεμέλιο για την ευεξία ολόκληρης της οικογένειας. Με αφορμή τη Γιορτή της Μητέρας, στρέφουμε το βλέμμα σε εκείνη - όχι μόνο ως φροντίστρια, αλλά ως γυναίκα που χρειάζεται υποστήριξη, παρακολούθηση και φροντίδα.

Ο μαιευτήρας – γυναικολόγος Μενέλαος Λυγνός αναδεικνύει όλα όσα πρέπει να γνωρίζει και να κάνει μια γυναίκα μετά τη γέννα, δίνοντας έμφαση σε πρακτικά και ουσιαστικά ζητήματα υγείας. Από τις απαραίτητες εξετάσεις και το πότε ενδείκνυται ένα τεστ ΠΑΠ, μέχρι τον έλεγχο του μαστού και τη συνολική αποκατάσταση του οργανισμού, η μεταγεννητική φροντίδα δεν είναι πολυτέλεια — είναι ανάγκη.

Γιατί μια υγιής μητέρα είναι η καλύτερη αρχή για ένα υγιές ξεκίνημα ζωής.

Τι πρέπει να τρως όταν επιστρέψεις στο σπίτι μετά τη γέννα

Ποια είναι η ιδανική διατροφή για τη γυναίκα, που μόλις γέννησε;

Φυσικά «ιδανική» θεωρείται η διατροφή, η οποία προσαρμόζεται στις μεταβολικές σας ανάγκες. Μετά τη γέννα όμως δια της διατροφής λαμβάνετε εσείς τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, ώστε το σώμα σας να βρει ξανά την ισορροπία του, αλλά και να μπορέσει να “υποστηρίξει” τη διαδικασία του θηλασμού, αν επιλέξετε να θηλάσετε…

Ας δούμε, ποια είναι τα βασικά θρεπτικά συστατικά, που χρειάζεστε και σε ποια τρόφιμα θα τα βρείτε:

● Σίδηρος

Ο σίδηρος είναι το βασικό στοιχείο της πρωτεΐνης του αίματος, που ονομάζεται αιμοσφαιρίνη και είναι “υπεύθυνη” για την μεταφορά του οξυγόνου, από τους πνεύμονες στους ιστούς. Χαμηλά επίπεδα αιμοσφαιρίνης στο αίμα συνδέονται με διαταραχή αυτής της διαδικασίας μεταφοράς του οξυγόνου και απαντώνται σε μία κατάσταση, που ονομάζεται αναιμία. Μπορούμε να διαπιστώσουμε την αναιμία δια αιματολογικών εξετάσεων, στις οποίες καταγράφεται χαμηλή αιμοσφαιρίνη, χαμηλός αιματοκρίτης και χαμηλή Φερριτίνη (πρόκειται για την πρωτεΐνη, που λειτουργεί ως “αποθήκη” σιδήρου). Η αναιμία είναι ιδιαίτερα συχνή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αφού τότε το αίμα φυσιολογικά “αραιώνει”. Για το λόγο αυτό η γυναίκα συχνά αναφέρει μεταξύ άλλων ταχυπαλμίες, αίσθημα κόπωσης και μειωμένη σωματική αντοχή. Η αναιμία εμμένει και μετά την γέννηση του μωρού και ο σίδηρος υποβοηθά στην αντιμετώπισή της. Φυσικές πηγές σιδήρου είναι κατά κύριο λόγο το κόκκινο κρέας και το συκώτι, ενώ σίδηρος ανευρίσκεται και σε φυτικές τροφές, όπως τα όσπρια και το σπανάκι. Θα πρέπει να σημειωθεί όμως, ότι η απορρόφηση σιδήρου από τις φυτικές πηγές είναι κατώτερη εν σχέσει με της ζωικές.

● Φυλλικό (ή Φολικό) Οξύ

Το Φυλλικό οξύ ανευρίσκεται σε “πλατύφυλλα” λαχανικά, όπως το σπανάκι, αλλά και σε λαχανικά, όπως τα Λαχανάκια Βρυξελλών και τα σπαράγγια, καθώς και σε διάφορα όσπρια, ενώ μπορεί κανείς να βρει και αλεύρι ενισχυμένο με Φυλλικό Οξύ. Το ιχνοστοιχείο αυτό ανήκει στο σύμπλεγμα βιταμινών Β. Συγκεκριμένα, πρόκειται για τη βιταμίνη Β9 και ενισχύει την απορρόφηση σιδήρου.

● Ασβέστιο

Ειδικά αν θηλάζετε, η πρόσληψη ασβεστίου είναι σημαντική, καθότι αυτό περιέχεται σε σημαντικές ποσότητες στο γάλα. Το ασβέστιο εξάλλου αποτελεί και σημαντικό συστατικό των οστών και των δοντιών. Στο σημείο αυτό, χρήσιμον είναι εξηγήσουμε, πως η σύσταση του γάλακτος, που οι μαστοί σας παράγουν, παραμένει λίγο έως πολύ σταθερή. Έτσι, αν δεν λαμβάνετε ικανοποιητικές ποσότητες ασβεστίου, τότε ο οργανισμός σας είναι “προγραμματισμένος”, προκειμένου να “εμπλουτισθεί” το γάλα των μαστών σας σε ασβέστιο και να καλυφθούν οι ανάγκες του μωρού, να “αντλήσει” ασβέστιο κατά κύριο λόγο από τα οστά σας, τα οποία και σε κάποιο βαθμό έτσι “αποδυναμώνονται”. Για το λόγο αυτόν συνιστάται να καταναλώνετε ικανές ποσότητες γάλακτος και γαλακτοκομικών, που είναι και οι βασικές διατροφικές πηγές ασβεστίου

● Βιταμίνη D3

Η Βιταμίνη D3 χορηγείται ταυτόχρονα με το ασβέστιο, αφού βελτιώνει την απορροφησιμότητά του. Διατροφικές πηγές ασβεστίου είναι το γάλα και τα γαλακτοκομικά.

● Συμπληρώματα διατροφής

Συχνά, ανάλογα και με τις ανάγκες σας, ο ιατρός σας θα σας συστήσει να λάβετε συμπληρώματα διατροφής, που περιέχουν τα παραπάνω ιχνοστοιχεία. Θα πρέπει στο σημείο αυτό να υπογραμμισθεί, ότι η διατροφή προσαρμόζεται και ανάλογα με τον προγραμματισμό απώλειας των όποιων περιττών κιλών πήρατε κατά την εγκυμοσύνη.

Πόσος χρόνος πρέπει να μεσολαβεί από τη γέννα ως τη νέα σύλληψη;

Πώς περιποιούμαι τον μαστό, αν θηλάζω;

Αν οι μαστοί δεν κενώνονται κατά το θηλασμό και ποσότητα γάλακτος παραμένει μέσα σε αυτούς, τότε αυξάνονται οι πιθανότητες να προκληθεί απόφραξη των γαλακτοφόρων πόρων, η οποία συχνά οδηγεί σε φλεγμονή του μαστού, που ονομάζεται μαστίτιδα. Προκειμένου να προλάβετε τη μαστίτιδα συνιστάται αφενός να επιτρέπετε στο νεογνό να θηλάσει πότε από τον έναν μαστό, πότε από τον άλλο και αν αισθανθείτε, πως έχει μείνει γάλα μέσα στον μαστό, καλό θα ήταν να το αφαιρέστε είτε δια μαλάξεων, είτε δια της χρήσης θηλάστρου. Στη δεύτερη μάλιστα περίπτωση, σε συνεννόηση και με τον παιδίατρο, μπορείτε να διατηρήσετε το γάλα στο ψυγείο.

Υπάρχουν κάποιες εξετάσεις του μαστού, που θα πρέπει να γίνουν;

Οι βασικές εξετάσεις, δια των οποίων παρακολουθείται η κατάσταση του μαστού είναι:

• η ψηλάφηση

• το υπερηχογράφημα

• η μαστογραφία

Η ψηλάφηση του μαστού είναι μία χρήσιμη εξέταση κατά τη διάρκεια του θηλασμού, αφού δια αυτής αφενός διαπιστώνεται κατά πόσον οι μαστοί έχουν “αδειάσει”, αλλά και κατά πόσον έχει εκδηλωθεί μαστίτιδα.

Το υπερηχογράφημα μαστών κατά κανόνα συνιστάται, όταν υφίσταται κάποιο σύμπτωμα από το μαστό (π.χ. πόνος) ή εύρημα κατά την ψηλάφηση (π.χ. εντοπίζεται κάποιο μόρφωμα).

Η μαστογραφία είναι και ο “βασιλιάς” της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του μαστού και κατά κανόνα γίνεται σε ετήσια βάση, αφού η γυναίκα συμπληρώσει την ηλικία των 40 ετών. Αν έχετε γεννήσει, θηλάζετε και η ηλικία σας είναι μεγαλύτερη των 40 ετών, ενδεχομένως να χρειαστεί να υποβληθείτε σε μαστογραφία, η οποία θεωρείται ασφαλής κατά το θηλασμό. Εντούτοις, καλό θα ήταν πριν ληφθούν οι ακτινογραφίες να έχουν κενωθεί οι μαστοί είτε δια του θηλασμού είτε με θήλαστρο, προκειμένου η εικόνα να είναι πιο καθαρή, αλλά και η όλη διαδικασία πιο άνετη, αφού η λήψη της μαστογραφίας προϋποθέτει την άσκηση πίεσης στους μαστούς.

Αν πάλι δεν έχετε φθάσει ακόμα τα 40 έτη και από το ιστορικό σας δεν προκύπτουν κάποιοι παράγοντες, που αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο του μαστού, μπορείτε – σε συνεννόηση με τον ιατρό σας – να περιμένετε μέχρι να τελειώσει ο θηλασμός.

Σεξ μετά τη γέννα: «Πότε και πώς μπορώ να ξαναρχίσω να έχω ενεργή σεξουαλική ζωή;»

Υπάρχουν κάποιες εξετάσεις, που καλό θα ήταν να γίνουν μετά τη γέννα;

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης καταγράφεται στις περισσότερες γυναίκες πτώση της συγκέντρωσης της αιμοσφαιρίνης στο αίμα και ανάλογη πτώση του αιματοκρίτη. Για το λόγο αυτό περιγράφουμε μία “φυσιολογική” αναιμία κατά την κύηση. Σε κάποιες μάλιστα περιπτώσεις η αναιμία αυτή κάνει την παρουσία της έντονη. Για τον λόγο αυτό σκόπιμο θα ήταν κάποια στιγμή μετά τη γέννα να κάνετε μια εξέταση αίματος προκειμένου να διαπιστωθεί, αν οι δείκτες αναιμίας έχουν επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα. Επίσης, συχνό φαινόμενο μετά τον τοκετό είναι η εκδήλωση φλεγμονής του θυρεοειδούς αδένα, η οποία ονομάζεται θυρεοειδίτιδα. Η κατάσταση αυτή δεν προκαλεί ουσιαστική ανησυχία, αφού εύκολα αντιμετωπίζεται με τη χορήγηση απλής φαρμακευτικής αγωγής. Προκειμένου όμως να διαπιστωθεί, αν και σε εσάς έχει εκδηλωθεί θυρεοειδίτιδα καλό θα ήταν με μία απλή εξέταση αίματος να μετρηθούν τα επίπεδα των ορμονών του θυρεοειδούς.

Πότε να ξεκινήσω ξανά το test Παπανικολάου;

Σε γενικές γραμμές λέμε, πως το γεννητικό σύστημα της γυναίκας (οι ωοθήκες, η μήτρα και ο τράχηλος) επανέρχονται στην προηγούμενη κατάσταση περίπου 40 ημέρες μετά τον τοκετό. Με το test Παπανικολάου ελέγχομε την πιθανότητα εκδήλωσης προκαρκινικών αλλοιώσεων (δηλαδή βλαβών, που θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε καρκίνο) στον τράχηλο της μήτρας. Ο τράχηλος σε κάποιες περιπτώσεις εμφανίζει ήπια φλεγμονή για αρκετό καιρό μετά τον τοκετό, η οποία θα μπορούσε να “θολώσει” την εικόνα του test Παπανικολάου. Για τον λόγο αυτό συχνά συνιστάται να περιμένετε κάποιο χρονικό διάστημα μετά τον τοκετό, πριν υποβληθείτε στην εξέταση αυτή.

Ο Δρ Μενέλαος Κων.Λυγνός MSc, PhD, είναι μαιευτήρας-χειρούργος- γυναικολόγος, Διδάκτωρ Μαιευτικής Γυναικολογίας, με παρουσία στο Instagram, YouTube και στο www.eleftheia.gr

Διάβασε όλο το αφιέρωμα εδώ