Το σχολικό διάλειμμα δεν είναι πολυτέλεια - γιατί το παιδί σου το χρειάζεται περισσότερο από ποτέ

Αν κλείσεις τα μάτια και θυμηθείς τα δικά σου σχολικά χρόνια, η πιο έντονη ανάμνηση δεν είναι κάποιο δύσκολο τεστ φυσικής( εντάξει μπορεί κι αυτό) αλλά η στιγμή που χτυπούσε το κουδούνι και έτρεχες στην αυλή. Κι όμως, όσο κι αν σου φαίνεται απίστευτο, αυτός ο πολύτιμος χρόνος «ελευθερίας» των παιδιών ...απειλείται.

Σύμφωνα με την πρόσφατη δήλωση πολιτικής της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής (AAP) στις αρχές Μαϊου - η πρώτη επίσημη ενημέρωση εδώ και 13 χρόνια – το διάλειμμα δεν είναι ένας «επιπόλαιος χρόνος» που κλέβει λεπτά από τα μαθηματικά ή την ανάγνωση. Αντίθετα, παίζει κρίσιμο ρόλο στη σχολική επιτυχία.

7 πράγματα που μαθαίνει το παιδί στο σπίτι που κανένα σχολείο δεν μπορεί να τα διδάξει

«Το διάλειμμα είναι ανάγκη, όχι πολυτέλεια»

Όπως επισημαίνει ο Zishan Khan, MD, ψυχίατρος στο Mindpath Health, η νοοτροπία μας πρέπει να αλλάξει ριζικά: «Το μήνυμα μετατοπίστηκε από «το διάλειμμα είναι καλό» στο «το διάλειμμα είναι απαραίτητο και πρέπει να προστατεύεται».Δεν είναι μια επιβράβευση που δίνουμε στο παιδί αν είναι φρόνιμο, αλλά ένα ουσιαστικό μέρος της ανάπτυξής του».

Ενώ στις ΗΠΑ ο χρόνος του διαλείμματος συρρικνώνεται (σε μερικά σχολεία δεν ξεπερνά τα 10 λεπτά!), η έκθεση της AAP μας δείχνει έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο που ακολουθούν άλλες χώρες. Σε χώρες όπως η Φινλανδία, η Ιαπωνία, η Δανία, η Αυστραλία, η Τουρκία, η Ουγκάντα και το Ηνωμένο Βασίλειο, η φιλοσοφία είναι απλή : πολλαπλά διαλείμματα μέσα στην ημέρα. Εκεί, οι μαθητές έχουν χρόνο για παιχνίδι το πρωί, το μεσημέρι και το απόγευμα, συνήθως μετά από κάθε 45 έως 50 λεπτά διδασκαλίας.

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα;

Αν αναρωτιέσαι πού βρισκόμαστε εμείς, η Ελλάδα παραδοσιακά ακολουθεί ένα μοντέλο που ευνοεί τα συχνά διαλείμματα, πλησιάζοντας περισσότερο στο ευρωπαϊκό πρότυπο παρά στο αμερικανικό: Στα ελληνικά δημόσια σχολεία, το διάλειμμα έρχεται σχεδόν μετά από κάθε διδακτική ώρα (ή ανά δίωρο), προσφέροντας στα παιδιά την ευκαιρία για αποφόρτιση. Στο Δημοτικό τα διαλείμματα διαφέρουν από σχολείο σε σχολείο και ανάλογα με το ολοήμερο πρόγραμμα, αλλά συνήθως κυμαίνονται περίπου μεταξύ 40 και 60 λεπτών συνολικά μέσα στη μέρα ενώ σε μια τυπική σχολική μέρα είναι περίπου 45 λεπτά για Γυμνάσιο και Λύκειο.

Το «αλλά» της υπόθεσης: Παρά τον ικανοποιητικό χρόνο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι στην Ελλάδα το διάλειμμα συχνά στερείται δομής και ασφάλειας (π.χ. έλλειψη εξοπλισμού στις αυλές ή επαρκούς επίβλεψης για οργανωμένο παιχνίδι), ενώ στα Γυμνάσια και τα Λύκεια ο χρόνος αυτός μειώνεται δραματικά, ακριβώς στην ηλικία που η ανάγκη για κίνηση και κοινωνικοποίηση είναι στα ύψη.

Μήπως τα μαθήματα ξεκινούν πολύ νωρίς το πρωί; Τι δείχνει μελέτη και γιατί οι μαθητές θα χαρούν

Γιατί η σύγκριση μας αφορά;

Η Δρ Amanda Furr, επικεφαλής ιατρική σύμβουλος στο Zarminali Pediatrics, επισημαίνει ότι η μείωση του διαλείμματος δεν είναι απλώς ένα στατιστικό στοιχείο, αλλά ένας κίνδυνος για την ψυχική υγεία. Όταν βλέπουμε χώρες με κορυφαία εκπαιδευτικά συστήματα (όπως η Φινλανδία) να επενδύουν στο παιχνίδι κάθε 45 λεπτά, καταλαβαίνουμε ότι το διάλειμμα δεν κλέβει χρόνο από τη μάθηση... είναι η μάθηση.

Γιατί ο εγκέφαλος του παιδιού σου χρειάζεται το «reset»;

Η έκθεση της AAP είναι ξεκάθαρη: Οι μαθητές χρειάζονται πολλαπλά διαλείμματα καθημερινά, με τουλάχιστον 20 λεπτά αδόμητου χρόνου, για να αποκομίσουν τα οφέλη. Η Tanya Dansky, MD παιδίατρος εξηγεί γιατί αυτό το εικοσάλεπτο είναι «χρυσός»: Σε μια εποχή που 1 στα 5 παιδιά αντιμετωπίζει παχυσαρκία, η κίνηση είναι το καλύτερο φάρμακο. Χτίζει μυϊκή δύναμη, γερά οστά και υγιείς συνήθειες για μια ζωή. Επίσης, το παιχνίδι μειώνει το στρες και παρέχει μια διέξοδο για συναισθηματική αποφόρτιση, ειδικά μετά τις δυσκολίες της πανδημίας. Παράλληλα, χωρίς την επίβλεψη ενός αυστηρού προγράμματος, το παιδί μαθαίνει να διαπραγματεύεται κανόνες, να διαχειρίζεται συγκρούσεις και να ανακάμπτει από την απογοήτευση κι επιπλέον, η κίνηση βελτιώνει την προσοχή και τη συγκράτηση πληροφοριών. Χωρίς αυτήν, η ανησυχία και η δυσλειτουργία στην τάξη αυξάνονται.

Προσοχή στη λεπτομέρεια: Πολλοί εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν την αφαίρεση του διαλείμματος ως τιμωρία. 'Ομως, αυτό συχνά γυρνάει «μπούμερανγκ», ειδικά για παιδιά με ΔΕΠΥ ή άγχος.

Την επόμενη φορά που θα δεις το παιδί σου να γυρνάει από το σχολείο με λερωμένα γόνατα ή ανακατεμένα μαλλιά, μην γκρινιάξεις. Είναι το σημάδι ότι ο εγκέφαλός του έκανε το απαραίτητο "update" για να μπορέσει να διαβάσει το απόγευμα!