Γιατί η ηλικία από 6 έως 9 ετών είναι η πιο καθοριστική για το παιδί σου (κι ας μην φαίνεται)

Πιθανότατα είσαι ήδη υποψιασμένη και προετοιμασμένη για τις δύσκολες φάσεις που έχουν τα νήπια ή για το «δράμα» που ξέρεις ότι φέρνει μαζί της η εφηβεία. Ανάμεσα σε αυτά τα δύο στάδια, όμως, υπάρχει μια ολόκληρη ηλικιακή περίοδος που μπορεί εύκολα να περάσει απαρατήρητη.

Αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «μέση παιδική ηλικία» αφορά τα παιδιά από έξι έως εννέα ετών. Και εδώ κρύβεται η παγίδα: επειδή σε αυτά τα χρόνια το μικρό σου δείχνει πιο ανεξάρτητο, λιγότερο απαιτητικό και η καθημερινότητά σου μαζί του μοιάζει πιο ήσυχη, είναι εύκολο να παρασυρθείς και να κάνεις ένα βήμα πίσω. Οι ψυχολόγοι όμως προειδοποιούν ότι αυτή η ηρεμία είναι παραπλανητική. Κάτω από την επιφάνεια, ο συναισθηματικός και κοινωνικός κόσμος του παιδιού σου περνάει την πιο κρίσιμη φάση διαμόρφωσης.

18 πράγματα που πρέπει να κάνουν τα νήπια μέχρι την ηλικία των 2,5 ετών, σύμφωνα με εργοθεραπεύτρια

Η παγίδα της σύγκρισης και οι αόρατες προκλήσεις

Μεταξύ 6 και 9 ετών συμβαίνει μια τεράστια εσωτερική αλλαγή: το παιδί δειλά δειλά αποκτά έντονη συναισθηματική επίγνωση και συγκρίνει τον εαυτό του με τους άλλους πολύ πιο συχνά. Αρχίζει να παρατηρεί τα αδέρφια και τους συμμαθητές του, να καταλαβαίνει ποιος είναι καλός στα μαθήματα, ποιος είναι δημοφιλής, ποιος είναι καλός στα αθλήματα και ποιος μπαίνει σε μπελάδες. Μέσα από αυτή τη διαδικασία προσπαθεί να καταλάβει πού ακριβώς στέκεται και ποια είναι η δική του αξία. Αν αυτή η φάση δεν στηριχτεί σωστά από την οικογένεια, μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε βαθιά συναισθήματα ντροπής, ανασφάλειας ή αποτυχίας, επισημαίνουν οι ειδικοί.

Παράλληλα, ο κοινωνικός του κόσμος γίνεται πολύ πιο περίπλοκος. Οι φιλίες αποκτούν άλλο νόημα που το παιδί δεν ξέρει ακόμα πώς να διαχειριστεί. Το να νιώθει αποκλεισμένο, να μένει έξω από παρέες ή να δέχεται κακές συμπεριφορές και σκληρά λόγια από φίλους είναι καθημερινό φαινόμενο σε αυτές τις ηλικίες. Μέχρι την τετάρτη ή την πέμπτη δημοτικού, αυτές οι διαφορές στην αυτοπεποίθηση και την κοινωνική θέση γίνονται πλέον ορατές. Τα παιδιά που νιώθουν ότι δεν ταιριάζουν πουθενά, αρχίζουν να αποσύρονται και να αποφεύγουν να συμμετέχουν ακόμα και μέσα στην τάξη.

Το πρόβλημα είναι ότι τα σημάδια αυτής της εσωτερικής πάλης δεν είναι πάντα προφανή. Η δυσκολία ενός παιδιού δεν μοιάζει πάντα με θλίψη ή κλάμα. Πολλές φορές, το άγχος, η μοναξιά και η χαμηλή αυτοπεποίθηση κρύβονται πίσω από ξεσπάσματα θυμού, μια τάση να είναι υπερβολικά υπάκουο και αρεστό στους άλλους (people pleasing) ή μια ξαφνική αποστασιοποίηση. Ακόμα και σωματικά συμπτώματα, όπως συχνοί στομαχόπονοι ή πονοκέφαλοι πριν από το σχολείο, η διαταραχή στον ύπνο ή η ξαφνική απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες και φίλους, είναι ξεκάθαρα καμπανάκια που δεν πρέπει να αγνοήσεις.

01

04

Πέντε τρόποι να καλλιεργήσεις την αυτονομία του παιδιού σου από μικρή ηλικία

Πώς να το στηρίξεις: Σύνδεση και όχι έτοιμες λύσεις

Ο τρόπος που θα αντιδράσεις και θα στηρίξεις το παιδί σου σε αυτή τη φάση θα έχει μακροχρόνιες συνέπειες στην ενήλικη ζωή του. Η έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι η υποστήριξη της οικογένειας και η ποιότητα των φιλιών σε αυτή την ηλικία συνδέονται άμεσα με την ψυχική υγεία κατά την εφηβεία. Όταν ένας γονιός είναι εκεί, το παιδί μπαίνει στην εφηβεία νιώθοντας σίγουρο για τον εαυτό του, έχοντας ταυτότητα και χωρίς την ανάγκη να ικανοποιεί τυφλά τους άλλους απλώς και μόνο για να γίνει αποδεκτό.

Το μυστικό δεν είναι να τρέχεις να του λύσεις κάθε πρόβλημα αλλά να ενισχύσεις τη σύνδεση μαζί του. Αυτό σημαίνει να το ακούς χωρίς να προσφέρεις αμέσως έτοιμες λύσεις, βοηθώντας το να αναπτύξει τις δικές του ικανότητες επίλυσης προβλημάτων.

Όπως υπογραμμίζει το Newsweek, για να καταφέρεις να ξεκλειδώσεις το παιδί σου, πρέπει να δημιουργήσεις καθημερινές, εντελώς χαλαρές αφορμές για συζήτηση, μιας και σε αυτή τη φάση τα παιδιά τείνουν να κλείνονται στον εαυτό τους. Μια απλή βόλτα με το αυτοκίνητο ή η ώρα που κάθεστε μαζί στο τραπέζι είναι οι ιδανικές «κρυφές» ευκαιρίες για να...ανοιχτεί. Εξίσου σημαντικό είναι να προστατεύσεις τον ελεύθερο χρόνο του: το παιδί σου έχει απόλυτη ανάγκη από ποιοτική ξεκούραση και αυθόρμητο, ελεύθερο παιχνίδι χωρίς κανόνες, ειδικά τώρα που οι σχολικές και κοινωνικές απαιτήσεις αρχίζουν να το πιέζουν.

Η κλινική ψυχολόγος Δρ Martha Deiros Collado εξηγεί χαρακτηριστικά: «Σκέφτομαι αυτά τα χρόνια ως τα «ξεχασμένα χρόνια» επειδή βρίσκονται στριμωγμένα ανάμεσα στην ένταση των νηπίων και το δράμα της εφηβείας. Τα παιδιά φαίνεται να χρειάζονται λιγότερο τον χρόνο σου ως γονέα, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι χρειάζονται μια διαφορετική εστίαση. Η προσοχή δεν πρέπει να είναι πια στο πώς θα χτίσουν ορατές, καθημερινές δεξιότητες, αλλά στο πώς θα αναπτύξουν τις λεπτές κοινωνικές, συναισθηματικές και επικοινωνιακές δεξιότητες που θα τα θωρακίσουν πριν μπουν στα καταιγιστικά χρόνια της εφηβείας».

Πέντε τρόποι να καλλιεργήσεις την αυτονομία του παιδιού σου από μικρή ηλικία

Και εδώ ακριβώς κρύβεται η παγίδα, αφού, όπως επισημαίνει ο σχολικός ψυχολόγος Alex Anderson-Kahla, αυτά τα «καμπανάκια» δεν πρόκειται να στα δείξει καθαρά. Το να ζορίζεται ένα παιδί σε αυτή την ηλικία δεν φαίνεται πάντα στην επιφάνεια. Το άγχος και η χαμηλή αυτοπεποίθηση συχνά μεταμφιέζονται σε νεύρα, ξεσπάσματα θυμού ή σε μια τάση να είναι το παιδί υπερβολικά απόμακρο και κλεισμένο στον εαυτό του. «Αν όμως καταφέρεις να είσαι εκεί και να το στηρίξεις τώρα, το βοηθάς να μπει στην εφηβεία με αρκετή εσωτερική ασφάλεια ώστε να μην παρασύρεται εύκολα από τους γύρω του, απλώς και μόνο για να γίνει αποδεκτό», καταλήγει.