5 άβολες συζητήσεις που πρέπει να κάνεις με το παιδί σου ώστε να επικοινωνεί σωστά με τους γύρω του

Αν έχεις παιδί στην εφηβεία ή στην προεφηβεία η εικόνα σου είναι γνώριμη: ένα σώμα βυθισμένο στον καναπέ, δύο αντίχειρες που κινούνται με ταχύτητα φωτός και μια φωτισμένη οθόνη που κρύβει κάθε συναίσθημα. Για γενιές ολόκληρες, εμείς οι γονείς θεωρούσαμε τις κοινωνικές δεξιότητες δεδομένες. Πιστεύαμε ότι επειδή τα παιδιά πάνε σχολείο, παίζουν στις πλατείες ή έρχονται σε επαφή με θείους και γιαγιάδες, θα μάθαιναν αυτόματα πώς να επικοινωνούν, πώς να δείχνουν ενσυναίσθηση και πώς να λύνουν τις παρεξηγήσεις τους.

Μετά, όμως, ήρθε η ψηφιακή εποχή. Και όλα άλλαξαν.

Σήμερα, η Gen Ζ και η Gen Alpha μεγαλώνουν προστατευμένες πίσω από μια ψηφιακή ασπίδα. Η τεχνολογία, αντί να γίνει γέφυρα, έγινε το τέλειο κρησφύγετο. Είναι τρομερά δελεαστικό για ένα παιδί – αλλά και για εμάς τους ίδιους, ας είμαστε ειλικρινείς– να κρυφτεί πίσω από ένα μήνυμα. Εκεί μπορείς να φιλτράρεις τα πάντα, να σβήσεις, να ξαναγράψεις, ή απλώς να μην απαντήσεις ποτέ.

Η Randi Crawford, life coach και ειδικός σε θέματα γονεϊκότητας, επισημαίνει κάτι που πρέπει να μας προβληματίσει: οι συσκευές αντικατέστησαν την πρακτική εξάσκηση της πραγματικής ζωής. Κάποτε, τα παιδιά μάθαιναν να «διαβάζουν το δωμάτιο» σε πραγματικό χρόνο. Έκαναν λάθη, ένιωθαν αμήχανα, διορθώναν την κουβέντα τους και προχωρούσαν. Η τεχνολογία πλέον «έχει στερήσει αμέτρητες καθημερινές ευκαιρίες για να εξασκήσουν τα παιδιά τη γενναιότητά τους στην πραγματική ζωή».

Αυτό περιλαμβάνει βασικές δεξιότητες, όπως το να κοιτάζεις τον άλλον στα μάτια, να διαχειρίζεσαι μια αμήχανη στιγμή, να λύνεις μια παρεξήγηση ή να εκφράζεις face-to-face κάτι που σε κάνει να νιώθεις ευάλωτος. Αντί, λοιπόν, να επιδιώκουν μια υγιή επίλυση συγκρούσεων, τα παιδιά στο διαδίκτυο καταφεύγουν στην παθητική επιθετικότητα, το ghosting και το κράξιμο στα social.

Όμως, η κοινωνική ανάπτυξη συμβαίνει μέσα στην άβολη κατάσταση. Όπως λέει χαρακτηριστικά η life coach «oι κοινωνικές δεξιότητες χτίζονται μέσα στην αμηχανία. Δεν είναι διασκεδαστικό, αλλά έτσι μαθαίνουμε».

Εδώ, λοιπόν, κρύβεται η ουσία. Αντί να αφήνουμε τα πράγματα στην τύχη τους, η κλινική ψυχολόγος Kelly Gonderman μας προτείνει να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας, ανοίγοντας πέντε συγκεκριμένες, ελαφρώς άβολες συζητήσεις μέσα στο σπίτι. Αυτές οι κουβέντες όσο αμήχανες κι αν σου φαίνονται στην πράξη θα βοηθήσουν το παιδί σου να μάθει να επικοινωνεί σωστά.

Τα παιδιά μπήκαν στην εφηβεία: Πώς θα τα βγάλεις πέρα αν είσαι γονιός

Πώς να τερματίζει μια συζήτηση (χωρίς να κάνει ghosting)

Σου φαίνεται αυτονόητο; Για ένα παιδί που μεγάλωσε με το chat, δεν είναι. Στον ψηφιακό κόσμο, όταν βαριέσαι ή δεν θέλεις να μιλήσεις άλλο, απλώς σταματάς να απαντάς, όμως όταν μεταφέρεις αυτή τη συνήθεια στην πραγματική ζωή, δείχνει αγένεια και περιφρόνηση. Το να ξέρεις να κλείνεις σωστά μια κουβέντα με φυσικό τρόπο μετράει γιατί δείχνει ότι σέβεσαι τον χρόνο του άλλου, ενώ παράλληλα μειώνει το κοινωνικό άγχος, αφού το παιδί μαθαίνει πώς να απεγκλωβίζεται χωρίς ενοχές και δεν νιώθει παγιδευμένο σε μια συζήτηση που δεν θέλει. Για να το κάνεις πράξη, ζήτα από το ίδιο το παιδί να κλείσει την κουβέντα όταν είστε όλοι μαζί σ΄ένα τραπέζι με μια απλή, καθημερινή ατάκα, όπως: «Ήταν πολύ ωραία που τα είπαμε, αλλά πρέπει να πάω να διαβάσω τώρα». Ακούγεται απλό πιθανόν και ανόητο αλλά αν μάθει να το λέει σε ένα ασφαλές περιβάλλον θα του είναι πιο εύκολο να το επαναλάβει και δημόσια.

Πώς να διαφωνεί χωρίς «κοινό»

Τα social media σήμερα «τρέφονται» από το δράμα και τις δημόσιες καταγγελίες. Τα παιδιά έχουν μάθει να λύνουν τις διαφορές τους κάτω από τις αναρτήσεις, στήνοντας ψηφιακούς καβγάδες με μοναδικό σκοπό να μαζέψουν likes. Όμως οι αληθινές, γερές σχέσεις στη ζωή απαιτούν το ακριβώς αντίθετο: να έχεις το θάρρος να πεις στον άλλον κατ' ιδίαν τι σε ενόχλησε, χωρίς να αναζητάς την επιβεβαίωση ή να φοβάσαι την απόρριψη. Για να μάθει όμως το παιδί σου αυτή τη δεξιότητα, πρέπει πρώτα να τη δει από εσένα. Μην κρύβεις τις δικές σου διαφωνίες με τον σύντροφό σου ή τους φίλους σου, αλλά δείξε του στην πράξη πώς συζητάτε και πώς λύνετε ένα πρόβλημα πρόσωπο με πρόσωπο.

Πώς να στέκεται δίπλα σε κάποιον που υποφέρει (χωρίς να κάνει τον «ξερόλα»)

Ποια είναι η πρώτη σου αντίδραση όταν βλέπεις τη φίλη σου να κλαίει ή το παιδί σου να γυρίζει από το σχολείο με κατεβασμένα τα μούτρα; Σχεδόν αυτόματα, θέλεις να ανοίξεις την αγκαλιά σου, να πεις ένα αστείο για να ελαφρύνεις το κλίμα ή να αραδιάσεις αμέσως δέκα λύσεις για να εξαφανίσεις το πρόβλημα. Κι όμως, αντί να προσπαθήσεις να τους αλλάξεις τη διάθεση με το ζόρι, δοκίμασε απλώς να καθίσεις δίπλα τους. Χωρίς έτοιμες συμβουλές, χωρίς κλισέ τύπου «δεν πειράζει, θα περάσει» και χωρίς να υποτιμάς αυτό που νιώθουν. Το να λες στον άλλον με την παρουσία σου «είμαι εδώ, σε ακούω και δεν με τρομάζει το γεγονός ότι πονάς» είναι η απόλυτη μορφή αγάπης και ενσυναίσθησης. Κι αυτό είναι κάτι που πρέπει να μάθει να κάνει και το παιδί σου.

Πώς να είναι σωστός μάρτυρας όταν κάτι πάει στραβά

Το «σύνδρομο του παθητικού θεατή» αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στα σχολεία σήμερα. Όταν ένα παιδί γίνεται μάρτυρας ενός περιστατικού bullying, η συνηθέστερη αντίδραση είναι να μείνει αμέτοχο ή στη χειρότερη να το καταγράψει με το κινητό χωρίς να παρέμβει. Αυτό δεν συμβαίνει επειδή τα παιδιά στερούνται καλοσύνης αλλά επειδή συχνά φοβούνται μήπως στοχοποιηθούν και τα ίδια. Το να μάθει, λοιπόν, να μην κλείνει τα μάτια είναι καθοριστικό. Του δίνει αυτοπεποίθηση και το βοηθάει να καταλάβει ποιος πραγματικά είναι και τι ανέχεται. Μαθαίνει να μην είναι ο τύπος που απλώς κοιτάζει την αδικία να συμβαίνει αλλά ένας άνθρωπος που μπορεί να αντιδράσει, αν χρειαστεί. Για να το βοηθήσεις, άφησε στην άκρη τα κηρύγματα και τα μεγάλα λόγια. Πιάστε την κουβέντα για το τι γίνεται κάθε μέρα στο σχολείο ή στις παρέες. Συζητήστε απλά και πρακτικά: Αν γίνει κάτι μπροστά του, τι εναλλακτικές έχει; Τι μπορεί να πει εκείνη τη στιγμή; Πώς μπορεί να στηρίξει το άλλο παιδί χωρίς να μπλέξει σε καβγά και με ποιον τρόπο θα ειδοποιήσει έναν καθηγητή χωρίς να φανεί ότι «καρφώνει»;

Eφηβεία: Πώς να διαχειριστείτε το παιδί σας και να μειώσετε τις εντάσεις

Πώς να χάνει χωρίς να καταστρέφεται ο κόσμος

Ζούμε στην εποχή που όλα τα παιδιά παίρνουν ένα μετάλλιο απλώς και μόνο επειδή εμφανίστηκαν σε έναν αγώνα, για να μην στεναχωρηθούν. Όμως, η ζωή εκεί έξω είναι γεμάτη απορρίψεις και «όχι», και ένα παιδί που γίνεται ράκος ή βάζει τις φωνές κάθε φορά που χάνει, θα ζοριστεί απίστευτα αργότερα. Το να ξέρει λοιπόν να χάνει και κυρίως να μαθαίνει από τα λάθη του, ναι είναι ακόμα μια πολύτιμη δεξιότητα. Πώς θα το βοηθήσεις; Σταμάτα να το αφήνεις να κερδίζει επίτηδες όταν παίζετε επιτραπέζια ή χαρτιά στο σπίτι. Πρέπει να μάθει ότι υπάρχει και ο νικητής και ο χαμένος. Κι όταν χάσει και του κακοφανεί, μην τρέξεις αμέσως να το σώσεις με το κλασικό «δεν πειράζει, την επόμενη φορά». Όταν ηρεμήσει, συζητήστε απλά τι δεν πήγε καλά στο παιχνίδι. Έτσι, η ήττα σταματά να μοιάζει με καταστροφή και γίνεται απλώς μέρος του παιχνιδιού.