Αυτή η συνήθεια του παιδιού σου που σε εκνευρίζει, ίσως είναι δείγμα υψηλής νοημοσύνης

Σίγουρα θυμάσαι κι εσύ εκείνη την πρώτη φορά που κατάλαβες ότι το παιδί σου λέει ψέματα και δεν ήξερες πώς να αντιδράσεις. Είτε πρόκειται για τη σοκολάτα που «εξαφανίστηκε μόνη της» (ενώ το πρόσωπό του είναι γεμάτο κακάο), είτε για μια απίθανη ιστορία για το ποιος έσπασε το βάζο,αναρωτιέσαι ποιος είναι ο σωστός τρόπος αντίδρασης. Από τη μία θέλεις να βάλλεις τα γέλια με την εφευρετικότητά του αλλά από την άλλη προσπαθείς να κρατηθείς σοβαρή για να μην του περάσεις το λάθος μήνυμα.

Πριν αρχίσεις να ανησυχείς για την ηθική πυξίδα του παιδιού σου ή να κλείνεις ραντεβού σε αναπτυξιολόγους, σου έχουμε μερικά αναπάντεχα καλά νέα. Σύμφωνα με την ψυχολογία και τις τελευταίες επιστημονικές έρευνες, αυτή η συνήθεια του παιδιού σου δεν είναι σημάδι κακής διαγωγής αλλά υψηλής... νοημοσύνης.

5 «αθώα» ψέματα που λες στην κόρη σου για τα αγόρια (και πρέπει να σταματήσεις να το κάνεις)

Τι λένε οι αριθμοί (ναι, όλα τα παιδιά λένε ψέματα)

Αν νομίζεις ότι το δικό σου παιδί πρωτοτυπεί, ο Δρ. Kang Lee, καθηγητής Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας και Ανθρώπινης Ανάπτυξης στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, έρχεται να σε προσγειώσει στην πραγματικότητα παραθέτοντας μερικά πολύ απλά στατιστικά στοιχεία:

• Περίπου το 30% των παιδιών αρχίζει να λέει ψέματα ήδη από την ηλικία των 2 ετών.
• Μέχρι τα 3 έτη, το ποσοστό αυτό αγγίζει το 50%.
• Στα 4 τους χρόνια, το εντυπωσιακό 80% των παιδιών επιστρατεύει το ψέμα στην καθημερινότητά του.

Όπως εξηγεί ο ίδιος, αυτό δεν αποτελεί απαραίτητα λόγο ανησυχίας. Αντίθετα, μπορεί να δείχνει ότι το παιδί αναπτύσσει σημαντικές γνωστικές δεξιότητες.

Για να μπορέσει ένα παιδί να πει έστω και ένα απλό ψέμα, χρειάζεται δύο βασικές ικανότητες: πρώτον, αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «ικανότητα κατανόησης του νου του άλλου» (mind-reading ability), δηλαδή να αντιλαμβάνεται ότι οι άλλοι δεν γνωρίζουν ό,τι γνωρίζει το ίδιο. Και δεύτερον, αυτοέλεγχο - την ικανότητα να ρυθμίζει εκφράσεις, αντιδράσεις αλλά και τα λόγια ώστε να μην αποκαλυφθεί.

Αυτές οι δεξιότητες συνδέονται συχνά με υψηλότερη νοημοσύνη και μεγαλύτερη δημιουργικότητα.

Οι δύο υπερδυνάμεις πίσω από ένα παιδικό ψέμα

Για να καταφέρει ένα μικρό παιδί να επινοήσει και να υποστηρίξει ένα ψέμα, ο Δρ. Lee εξηγεί ότι πρέπει να διαθέτει δύο πολύ εξελιγμένες νοητικές ικανότητες τις οποίες δεν έχουν όλα τα παιδιά στην ίδια ηλικία:

Την ικανότητα να «διαβάζει» το μυαλό των άλλων: Το παιδί πρέπει να καταλάβει ότι το δικό του μυαλό είναι ξεχωριστό από το δικό σου. Πρέπει να συνειδητοποιήσει το εξής: «Εγώ ξέρω κάτι που εσύ δεν το ξέρεις». Αυτό είναι ένα τεράστιο άλμα για την παιδική αντίληψη.

Την επίδειξη αυτοέλεγχου: Για να γίνει πιστευτό το ψέμα, το μικρό σου πρέπει να ελέγξει ταυτόχρονα τα λόγια του, τις εκφράσεις του προσώπου του και τη γλώσσα του σώματός του.

Όσο πιο νωρίς ξεκινά ένα παιδί να λέει περίπλοκα ψέματα, τόσο πιο ανεπτυγμένη είναι η ευφυΐα, η δημιουργικότητα και η στρατηγική του σκέψη.

Μελέτη αποκαλύπτει πότε τα παιδιά λένε τα πρώτα τους ψέματα και η ηλικία θα σε ξαφνιάσει

Η φαντασία κερδίζει την πραγματικότητα

Είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι τα πολύ μικρά παιδιά δεν έχουν ακόμα ξεκάθαρη ηθική πυξίδα. Όπως εξηγεί ο παιδοψυχίατρος Δρ. Michael Brody, σε αυτές τις ηλικίες τα παιδιά συχνά δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν την αλήθεια από τη μυθοπλασία. Όταν λοιπόν το παιδί σου επιμένει ότι είναι πριγκίπισσα ή ένας δράκος που βγάζει φωτιές, ζει μέσα σε έναν κόσμο φαντασίας και εξερεύνησης. Για εκείνο, η «πραγματικότητα» των μεγάλων είναι απλώς πολύ πιο βαρετή. Τις περισσότερες φορές, το κίνητρό του δεν είναι η κακία αλλά η απλή επιθυμία να αποφύγει μια τιμωρία ή να κερδίζει κάτι που θέλει (όπως ένα γλυκό ή την προσοχή σου).

Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ενθαρρύνεις το παιδί σου να λέει ψέματα όσο μεγαλώνει. Η ειλικρίνεια παραμένει βασική αξία. Ωστόσο, τώρα που είναι ακόμα πολύ μικρό, μπορείς να χαλαρώσεις.

Γιατί δεν πρέπει να λέμε ψέματα στα παιδιά

Η αλήθεια είναι μία: Μέχρι την ηλικία των τεσσάρων ετών, η συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών λέει ψέματα. Αν και το ψέμα δεν είναι κάτι που θέλουμε να ενθαρρύνουμε στα παιδιά, είναι χρήσιμο να θυμάσαι ότι αποτελεί ένα απόλυτα φυσιολογικό κομμάτι της ψυχολογικής τους ανάπτυξης. Συνδέεται με πολλά θετικά χαρακτηριστικά, όπως η ευφυΐα, η δημιουργικότητα και η διαμόρφωση της δικής τους, ξεχωριστής προσωπικότητας.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα το πιάσεις στα πράσα να σου λέει μια απίστευτη δικαιολογία, μην τρελαίνεσαι. Μπορεί να δοκιμάζει την υπομονή σου αλλά στην πραγματικότητα δοκιμάζει τις δυνατότητες του μυαλού του ( συνειδητά ή όχι).