Το 70% των μωρών κάτω των δύο ετών εκτίθενται σε οθόνες κι αυτό θα πρέπει να μας προβληματίσει

'Ολες γνωρίζουμε τις οδηγίες των παιδιάτρων κι όλες ξεκινάμε με τις καλύτερες προθέσεις: «Το δικό μου παιδί δεν θα αγγίξει οθόνη μέχρι τα δύο του». Μέχρι που η θεωρία έρχεται αντιμέτωπη με την καθημερινότητα και οι υποσχέσεις πάνε περίπατο.

Μια νέα μελέτη επιβεβαιώνει αυτό που πολλές μαμάδες παραδεχόμαστε μεταξύ μας: η απόσταση ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη είναι τεράστια και οι γονείς σήμερα έχουν ανάγκη από ουσιαστική στήριξη, όχι από περισσότερες ενοχές.

Νέα έρευνα δείχνει ότι οι επιπτώσεις των οθονών στα παιδιά μπορεί να είναι μη αναστρέψιμες

Τι έδειξε η μελέτη;

Η μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε από την επιστημονική ομάδα iADDICT (αποτελούμενη από ερευνητές τεσσάρων βρετανικών πανεπιστημίων), συνδύασε μια παγκόσμια ανασκόπηση χιλιάδων υφιστάμενων επιστημονικών εργασιών με μια μεγάλη έρευνα και focus groups στη Μεγάλη Βρετανία, στα οποία συμμετείχαν γονείς και φροντιστές παιδιών κάτω των δύο ετών.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά:

• πάνω από το 70% των βρεφών και νηπίων κάτω των δύο ετών εκτίθενται σε οθόνες.
• 1 στα 10 μωρά κοιμάται τακτικά έχοντας μπροστά του μια οθόνη.

Ορισμένα μωρά είναι εκτεθειμένα σε οθόνες για αρκετές ώρες την ημέρα, με μια μικρή μειοψηφία να φτάνει ακόμη και τις οκτώ ώρες καθημερινά.'Οπως αποδείχτηκε στην πράξη, η πλειοψηφία των οικογενειών παρότι γνωρίζει τις επίσημες οδηγίες υγείας οι οποίες συνιστούν μηδενική έκθεση σε οθόνες πριν από την ηλικία των δύο ετών, δεν τις τηρεί.

Η μελέτη συνδέει επίσης την αυξημένη χρήση οθονών με πιθανές επιπτώσεις στην ανάπτυξη των παιδιών, όπως προβλήματα στον ύπνο, καθυστέρηση στην ομιλία, δυσκολίες στη συμπεριφορά, μυωπία, παχυσαρκία, αλλά και προκλήσεις στις κοινωνικές τους σχέσεις αργότερα. Ωστόσο, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι πρόκειται για ενδείξεις συσχέτισης και όχι για αποδεδειγμένη άμεση αιτία.

Πάντως Andrea Leadsom, ιδρύτρια του ιδρύματος 1001 Critical Days Foundation, χαρακτηρίζει την έρευνα ως ένα «καμπανάκι αφύπνισης»: «Οι οθόνες προσφέρουν περιορισμένα οφέλη στα μωρά και κρύβουν σημαντικούς κινδύνους κατά τις πρώτες 1.001 ημέρες της ζωής τους, που είναι και η πιο σημαντική περίοδος της ανθρώπινης ανάπτυξης. Οι γονείς δεν πρέπει να κατηγορούνται για ένα πρόβλημα που δεν δημιούργησαν οι ίδιοι. Η ευθύνη δεν μπορεί να πέφτει μόνο στους ώμους τους».

Τρεις καθημερινές συνήθειες πριν τα 3 συνδέονται με λιγότερη χρήση οθονών από τα παιδιά στα 12

Γιατί οι γονείς καταφεύγουν στις οθόνες;

Οι λόγοι που οι περισσότεροι γονείς καταφεύγουν στις οθόνες είναι προφανείς και τους γνωρίζουμε καλά. Μάλιστα διαφέρουν ελάχιστα από αυτούς που αναδεικνύει η έρευνα: καθημερινές πιέσεις, εξάντληση και, κυρίως, την έλλειψη υποστήριξης. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά μια μαμά, η οθόνη στο σπίτι της είναι «δεξιότητα επιβίωσης». Ο Δρ. Matt Price, Κλινικός Ψυχολόγος και Διευθυντής Ερευνών του ιδρύματος, τονίζει ότι οι γονείς αξίζουν κατανόηση και όχι κριτική: «Οι γονείς κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν σε έναν κόσμο που αλλάζει πολύ πιο γρήγορα από την υποστήριξη που έχουν. Το άγχος της σύγχρονης ανατροφής, η πληθώρα ψηφιακού περιεχομένου που πλασάρεται ειδικά για μωρά και η έλλειψη εναλλακτικής βοήθειας είναι οι κύριοι λόγοι που οι οδηγίες δεν τηρούνται».

Οι μαμάδες ανησυχούν, αλλά κανείς δεν τις καθοδηγεί.

Η καθηγήτρια Carmen Clayton από την ερευνητική ομάδα iADDICT αναφέρει ότι οι περισσότεροι γονείς ανησυχούν, αλλά νιώθουν αβοήθητοι: «Σχεδόν τα δύο τρίτα των γονέων που συμμετείχαν εξέφρασαν ανησυχία για τη δική τους χρήση οθόνης, και πάνω από τους μισούς θεωρούν προβληματική τη χρήση οθόνης από το μωρό τους. Παρά τη σαφή αυτή ανησυχία, το 85% των γονέων δεν έλαβε καμία πληροφορία ή καθοδήγηση για το θέμα από επαγγελματίες υγείας, όπως μαίες, επισκέπτες υγείας, γιατρούς ή παιδαγωγούς».

Γίνεται αντιληπτό ότι υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα ανάμεσα στις επίσημες οδηγίες και την πραγματική ζωή. Οι ειδικοί ζητούν την πλήρη χρηματοδότηση τοπικών δομών στήριξης της οικογένειας, ώστε οι γονείς να έχουν πραγματικές επιλογές δια ζώσης βοήθειας και να μη μένουν μόνοι με ένα smartphone στο χέρι. Παράλληλα,καλούν τις εταιρείες τεχνολογίας να αναθεωρήσουν τις ηλικιακές σημάνσεις (όπως το "0+"), οι οποίες δίνουν στους γονείς μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας. Υπενθυμίζουμε ότι οι τρέχουσες οδηγίες συνιστούν στα παιδιά κάτω των δύο ετών να αποφεύγουν τις οθόνες όσο το δυνατόν περισσότερο, δίνοντας έμφαση στο παιχνίδι στον πραγματικό κόσμο, τη συζήτηση και την αλληλεπίδραση.

Είμαστε η 1η γενιά που μεγαλώνει παιδιά που γεννιούνται με οθόνες στα χέρια: τι λέει η νέα έρευνα

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι η οθόνη αντικαθιστά την πολύτιμη πρόσωπο με πρόσωπο επαφή με τους γονείς, η οποία βοηθά τη συναισθηματική και την κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Αν όμως η οθόνη είναι κάποιες στιγμές αναπόφευκτη, η έρευνα φέρνει και ένα καλό νέο που πρέπει να κρατήσουμε: το να βλέπουμε κάτι μαζί με το παιδί μας, σχολιάζοντας ή αλληλεπιδρώντας, μπορεί να μειώσει σημαντικά τις όποιες αρνητικές επιπτώσεις σε σχέση με το να το αφήνουμε μόνο του μπροστά σε μια συσκευή.