Τι να κάνεις όταν το «διάβασε!» απλά δεν πιάνει στο παιδί σου

Έχεις οργανώσει το γραφείο του στην εντέλεια, έχεις αγοράσει τα πιο όμορφα σχολικά, αλλά κάθε φορά που προφέρεις τη λέξη «διάβασε», η ατμόσφαιρα στο σπίτι ηλεκτρίζεται. Κλάματα, δικαιολογίες, εκνευρισμός ή απλά μια άρνηση.

Αν νιώθεις ότι έχεις φτάσει σε αδιέξοδο, πάρε μια βαθιά ανάσα: δεν κάνεις κάτι λάθος εσύ.

Η παραδοσιακή προσέγγιση του «κάθισε να διαβάσεις, περνάει η ώρα» συχνά φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα. Τι συμβαίνει όμως πραγματικά στον εγκέφαλο του παιδιού και τι προτείνουν οι ειδικοί;

Ας δούμε τι λέει η επιστήμη. Σύμφωνα με το National Institute of Child Health and Human Development (NICHD) των ΗΠΑ, ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν είναι βιολογικά προγραμματισμένος να διαβάζει με τον τρόπο που είναι προγραμματισμένος να μιλάει. Η ανάγνωση είναι μια τεχνητή δεξιότητα που απαιτεί από τον εγκέφαλο να επαναδικτυωθεί για να συνδέσει τα οπτικά σύμβολα (γράμματα) με τους ήχους.

Back to school χωρίς δράματα: Πώς θα βοηθήσεις το παιδί σου να προσαρμοστεί ομαλά

Επιπλέον, σύμφωνα με το Child Mind Institute, τα σχολικά βιβλία έχουν διαφορετική δομή από οποιοδήποτε άλλο κείμενο. Περιέχουν πυκνές πληροφορίες, άγνωστο λεξιλόγιο και αφηρημένες έννοιες. Όταν ένα παιδί αντιμετωπίζει έστω και ήπια δυσκολία στην επεξεργασία του γραπτού λόγου, η προσπάθεια να διαβάσει μια σελίδα Ιστορίας ή Φυσικής προκαλεί αυτό που η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία (APA) ορίζει ως γνωστική υπερφόρτωση (cognitive overload). Το παιδί εξαντλεί όλη του την ενέργεια στην αποκωδικοποίηση των λέξεων και δεν του περισσεύει επεξεργαστική ισχύς για να κατανοήσει το νόημα.

Αντί να επιμένεις στον παραδοσιακό τρόπο - «πήγαινε να διαβάσεις», «ακόμα δεν διάβασες;», πότε θα διαβάσεις;» - , μπορείς να δοκιμάσεις μεθόδους που μειώνουν το άγχος και επανασυνδέουν το βιβλίο με κάτι θετικό. Ο οργανισμός National Center for Learning Disabilities (NCLD) επισημαίνει ότι μια ολόκληρη σελίδα πυκνογραμμένου σχολικού βιβλίου φαίνεται βουνό στα μάτια ενός παιδιού γι΄αυτό και συνιστά να χρησιμοποιήσεις τη μέθοδο της κατάτμησης: κάλυψε το υπόλοιπο κείμενο με ένα λευκό χαρτί και ζήτα από το παιδί να διαβάσει μόνο μία παράγραφο ή ακόμα και 2-3 προτάσεις. Μόλις τελειώσει, κάντε ένα διάλειμμα 30 δευτερολέπτων πριν προχωρήσετε.

Αν εξακολουθεί να δυσκολεύεται στο μάθημα, μη διστάσεις να του το διαβάσεις εσύ ή να χρησιμοποιήσεις εφαρμογές μετατροπής κειμένου σε ομιλία. Μελέτη του Πανεπιστημίου Harvard υπογραμμίζει ότι η πρόσληψη της σχολικής ύλης μέσω της ακοής επιτρέπει στο παιδί να κατανοήσει τις έννοιες του μαθήματος (π.χ. στην Ιστορία ή τη Μελέτη Περιβάλλοντος) χωρίς να μπλοκάρει από τη δυσκολία της ανάγνωσης. 'Ενας άλλος τρόπος - σύμφωνα με το Center on Teaching and Learning του Πανεπιστημίου του Όρεγκον, είναι οι οπτικοί οργανωτές που αυξάνουν θεαματικά την κατανόηση των σχολικών μαθημάτων. Αντί να διαβάζει ξανά και ξανά το κείμενο, βοήθησέ το να σχεδιάσει ένα σχεδιάγραμμα: κουτάκια με τις κύριες ιδέες, βέλη, σχεδιάκια ή λέξεις-κλειδιά.

Οι ερευνητές γνωστικής ψυχολογίας από τον εκπαιδευτικό οργανισμό Edutopia συνιστούν επίσης την τεχνική της ενεργητικής ανάκλησης. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μπορείς να ζητήσεις από το παιδί να διαβάσει μόνο τις πρώτες τρεις σειρές, να κλείσει στη συνέχεια το βιβλίο και να σου εξηγήσει, σαν να είσαι εσύ ο μαθητής, τι ακριβώς κατάλαβε. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται το άγχος της «παπαγαλίας» και η προσοχή εστιάζεται στην ουσιαστική κατανόηση.

Τέλος, ο εκπαιδευτικός οργανισμός Reading Rockets προτείνει τη στρατηγική της «προ-ανάγνωσης». Σύμφωνα με τους ειδικούς του οργανισμού, πριν ξεκινήσει η αναλυτική ανάγνωση του κειμένου, είναι πολύ χρήσιμο να αφιερώνονται μόλις δύο λεπτά ώστε να παρατηρείτε μαζί μόνο τις εικόνες, τους τίτλους, τους υπότιτλους και τα έντονα γράμματα. Η διαδικασία αυτή προετοιμάζει κατάλληλα τον εγκέφαλο, δημιουργώντας ένα «νοητικό πλαίσιο» μέσα στο οποίο τοποθετούνται στη συνέχεια οι λεπτομέρειες του μαθήματος - κάνοντας το κείμενο να φαίνεται πολύ πιο οικείο και προσβάσιμο από την πρώτη κιόλας ματιά.

Σχολάει το παιδί και ξεκινά ο μαραθώνιος; Το μικρό μυστικό για πιο εύκολα απογεύματα

Τι δείχνει η εμπειρία; 'Οτι η καθημερινή άρνηση για το διάβασμα μπορεί να εξαντλήσει ακόμα και τον πιο ψύχραιμο γονιό. Ο στόχος της μελέτης στο σπίτι δεν είναι να βγει η ύλη με κάθε κόστος, ούτε να γίνουν όλα τέλεια, αλλά να κατανοήσει το παιδί την ουσία χωρίς να διαλυθείτε ψυχικά και οι δύο.

Γι' αυτό, το πρώτο βήμα είναι να οπλιστείς με υπομονή - οι αλλαγές δεν συμβαίνουν από τη μια μέρα στην άλλη. Όταν αφήσεις τον ρόλο του «ελεγκτή», δοκιμάσεις εναλλακτικές στρατηγικές και σταθείς δίπλα του ως σύμμαχος, το διάβασμα δεν θα μεταμορφωθεί μαγικά στην αγαπημένη του συνήθεια όμως ίσως γίνει μια διαδικασία πολύ πιο διαχειρίσιμη, βάζοντας τέλος στις καθημερινές εντάσεις που σας φτάνουν στα όριά σας ( και τους δύο, αν όχι όλη την οικογένεια).