Υπόθεση Cornell: Πώς μεγαλώνουμε αγόρια που δεν θα γίνουν μέρος του προβλήματος;
Τι σημαίνει να μεγαλώνεις ένα αγόρι που ξέρει να σέβεται τα όρια, να διαχειρίζεται τον θυμό του και να μη φοβάται να πει «όχι» στην παρέα.
Οι καταγγελίες για σεξουαλική επίθεση στο Πανεπιστήμιο Cornell είναι από εκείνες τις ειδήσεις που σε προβληματίζουν βαθιά. Δεν τη διαβάζεις και μετά συνεχίζεις τη μέρα σου σαν να μη συνέβη τίποτα. Σε βάζει να σκεφτείς το παιδί σου, τις παρέες του και κυρίως τι του μαθαίνουμε από μικρό για τον σεβασμό, τα όρια και το «όχι».
Μια φοιτήτρια κατήγγειλε ότι το 2024 δέχθηκε σεξουαλική επίθεση από περισσότερους από έναν άνδρες σε χώρο αδελφότητας του πανεπιστημίου. Η υπόθεση έχει πλέον επανέλθει στο επίκεντρο ποινικής έρευνας, ενώ ο τρόπος με τον οποίο είχε αρχικά αντιμετωπιστεί έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και πολλά ερωτήματα.
Υπόθεση Cornell 7: «Το τι θα γινόταν αν ήταν η κόρη μας», ηχεί στα αυτιά κάθε γονιού
Αν είσαι μαμά αγοριού, όμως, ίσως μαζί με την οργή και τον αποτροπιασμό έρχεται και μια άλλη σκέψη. Πολύ πιο προσωπική.
Κοιτάς το παιδί σου - αυτό το μικρό αγόρι με την αστείρευτη ενέργεια και τα συναισθήματα που ακόμη δεν ξέρει πώς να διαχειριστεί - και αναρωτιέσαι: πώς μεγαλώνεις έναν γιο που, όταν γίνει άνδρας, θα ξέρει να σέβεται τα όρια των άλλων, να διαχειρίζεται τον θυμό του και να μην παρασύρεται από την παρέα; Και τι μπορούμε να κάνουμε εμείς, πολύ πριν φτάσει εκείνη η ηλικία, για να του δώσουμε αυτά τα εφόδια;
Είναι ένα δύσκολο ερώτημα. Και δεν αφορά μόνο τις μαμάδες αγοριών. Αφορά όλους τους γονείς.
Γιατί η συζήτηση δεν μπορεί να ξεκινήσει όταν ένα παιδί γίνει 18 ή 20 ετών και βρεθεί για πρώτη φορά μόνο του σε μια παρέα. Ξεκινά πολύ νωρίτερα. Στον τρόπο με τον οποίο μαθαίνει να διαχειρίζεται τον θυμό του. Στο αν μπορεί να ακούσει ένα «όχι». Στο αν καταλαβαίνει ότι ο άλλος έχει δικαίωμα να μη θέλει αυτό που θέλει εκείνο. Στο αν ξέρει ότι, όταν όλοι γύρω του κάνουν κάτι που δεν του φαίνεται σωστό, έχει το δικαίωμα - και την υποχρέωση - να φύγει αλλά και να αντιδράσει.
Η στιγμή που αρχίζεις να αναρωτιέσαι
Αν έχεις μεγαλώσει αγόρι, πιθανότατα γνωρίζεις εκείνη την ηλικία όπου η ανάπτυξη του σώματος προηγείται της σκέψης. Σπρώχνει. Τραβάει. Παλεύει. Ορμάει πάνω στους άλλους όταν θυμώνει. Δυσκολεύεται να κρατήσει τα χέρια του μακριά από ό,τι του τραβά την προσοχή. Μπαίνει στον προσωπικό χώρο του άλλου χωρίς να αντιλαμβάνεται πάντα ότι τον παραβιάζει.
Έχει αυτή την παράξενη, παρορμητική ενέργεια που όταν είναι μικρό, μπορεί ακόμη και να σου φαίνεται διασκεδαστική. Μέχρι να το δεις να ρίχνει κάτω έναν συμμαθητή του επειδή ένιωσε ότι τον προσέβαλε.
Και τότε ίσως σου περάσει από το μυαλό μια σκέψη που θα σε κάνει να νιώσεις άβολα: τι σημαίνει αυτή η συμπεριφορά στα 5 για το παιδί σου όταν θα είναι 25;
Η απάντηση, φυσικά, δεν είναι ότι ένα πεντάχρονο παιδί που θυμώνει θα γίνει ένας βίαιος άνδρας. Τα παιδιά δεν είναι προκαθορισμένα. Η παιδική παρορμητικότητα δεν είναι προφητεία για το μέλλον.
Είναι όμως μια ευκαιρία για μάθηση. Για να του δείξεις ότι ο θυμός είναι ένα συναίσθημα, όχι άδεια να πληγώνει τους άλλους. Ότι μπορεί να θυμώσει χωρίς να χτυπήσει. Ότι μπορεί να διεκδικήσει χωρίς να επιβληθεί. Ότι μπορεί να ακούσει «όχι» χωρίς να το εκλάβει ως προσβολή.
Τα αγόρια δεν χρειάζονται να είναι πιο σκληρά
Υπάρχει πολύς θυμός γύρω μας. Και υπάρχει ένας ενδιαφέρων τρόπος με τον οποίο μαθαίνουμε να τον βλέπουμε διαφορετικά στα αγόρια και στα κορίτσια. Τα κορίτσια, για χρόνια, έμαθαν ότι ο θυμός δεν τους ταιριάζε γι΄αυτό και πάντα μάθαιναν να είναι ευγενικά, ήσυχα, γλυκά. Σήμερα, ευτυχώς, λέμε ότι έχουν το δικαίωμα να θυμώνουν, να αντιδρούν, να διεκδικούν, να υψώνουν τη φωνή τους όταν κάτι είναι άδικο.
Στα αγόρια, όμως, ο θυμός ήταν ανέκαθεν πιο εύκολα αποδεκτός.
Ένα αγόρι μπορεί να είναι «τσαμπουκάς». Μπορεί να είναι ανταγωνιστικό. Μπορεί να θυμώνει. Μπορεί να θέλει να κερδίζει. Μπορεί να μην κλαίει.
Αυτό που συχνά δεν του μαθαίνουμε με την ίδια επιμονή είναι ότι μπορεί να φοβάται. Να πληγώνεται. Να νιώθει ανασφάλεια. Να ζητά βοήθεια. Να λέει «δεν ξέρω». Να απογοητεύεται. Να είναι τρυφερό χωρίς να αισθάνεται ότι αυτό μειώνει την αξία του.
Κι όμως, ένα αγόρι που έχει μάθει να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του δεν είναι πιο αδύναμο. Είναι καλύτερα εξοπλισμένο για να τα διαχειριστεί. Γιατί ο στόχος δεν είναι να μεγαλώσουμε αγόρια που δεν θυμώνουν. Είναι να μεγαλώσουμε αγόρια που ξέρουν τι να κάνουν (με) τον θυμό τους.
Και μετά έρχεται η παρέα
Υπάρχει όμως ακόμη ένα μάθημα που συχνά υποτιμούμε: η ανάγκη να ανήκεις.
Από μικρά, τα παιδιά θέλουν να κάνουν ό,τι κάνουν οι άλλοι. Να πάνε εκεί που πηγαίνουν οι φίλοι τους. Να φορέσουν ό,τι φορά η παρέα. Να συμμετέχουν, ακόμη κι όταν δεν θέλουν πραγματικά.
Και εμείς, ως γονείς, πολλές φορές το ενισχύουμε χωρίς να το καταλαβαίνουμε.
«Πήγαινε στον χορό, αφού θα είναι όλοι εκεί.»
«Παίξε μπάσκετ, αφού είναι έξω τα παιδιά.»
«Πήγαινε να τους βρεις, μην κάθεσαι μόνος σου.»
Το κάνουμε επειδή θέλουμε τα παιδιά μας να έχουν φίλους. Να μην απομονώνονται. Να νιώθουν ότι ανήκουν. Όμως υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο «θέλω να ανήκω» και στο «κάνω ό,τι κάνουν οι άλλοι για να μη με αφήσουν έξω».
Η κλινική ψυχολόγος Becky Kennedy έχει επισημάνει ακριβώς αυτή την αντίφαση: δεν μπορούμε να μεγαλώνουμε ένα παιδί μαθαίνοντάς του ότι το σημαντικότερο είναι να ταιριάζει στην ομάδα και αργότερα να περιμένουμε ότι, όταν οι συνέπειες είναι πολύ μεγαλύτερες, θα έχει μαγικά τη δύναμη να αντισταθεί στην ομάδα.
Γι' αυτό χρειάζεται να του δίνουμε από μικρό την ευκαιρία να εξασκηθεί στο να θέλει κάτι και να μην το παίρνει. Να ακούει «όχι» και να το αντέχει. Να διαφωνεί. Να είναι ο μόνος που δεν κάνει κάτι. Να λέει «δεν θέλω» χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει να απολογηθεί.
Και, κυρίως, να ξέρει ότι η σιωπή δεν είναι συναίνεση.
Το πιο σημαντικό μάθημα ίσως είναι να μπορούν να σταθούν μόνοι τους
Κανένας γονιός δεν θέλει να πιστεύει ότι το παιδί του θα βρεθεί κάποτε σε μια κατάσταση όπου θα παρασυρθεί από μια παρέα και θα κάνει κάτι που γνωρίζει ότι είναι λάθος. Όμως το να μεγαλώνεις ένα παιδί με ηθική πυξίδα δεν σημαίνει απλώς να του λες τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται. Σημαίνει να του μαθαίνεις να σκέφτεται.
Να αναρωτιέται: «Είναι σωστό αυτό;»
Να μπορεί να αναγνωρίσει ότι κάποιος άλλος νιώθει άβολα.
Να μην αντιμετωπίζει την ευαλωτότητα ως αδυναμία.
Να καταλαβαίνει ότι η συναίνεση είναι απαραίτητη και ότι τα όρια του άλλου έχουν την ίδια αξία με τα δικά του.
Και, όταν χρειάζεται, να βρίσκει το θάρρος να πει στην παρέα του «όχι».
Δεν μπορούμε να ξέρουμε τι άνθρωπος θα γίνει το παιδί μας. Μπορούμε όμως να του δώσουμε τα εργαλεία και τα εφόδια με τα οποία θα μεγαλώσει
Να ζητούν βοήθεια. Να σέβονται τα όρια. Να αντέχουν την απόρριψη. Να αμφισβητούν την παρέα όταν κάτι δεν τους φαίνεται σωστό. Να καταλαβαίνουν ότι η δύναμη δεν βρίσκεται στο να επιβάλλεσαι στον άλλον.Και να κατανοήσουν ότι δεν χρειάζεται πάντα να κάνεις ό,τι κάνουν όλοι οι άλλοι.
Μερικές φορές μπορείς να πεις «όχι». Μπορείς να φύγεις. Μπορείς να διαφωνήσεις. Μπορείς να είσαι ο μόνος που δεν ακολουθεί την παρέα.
Μπορείς να επιλέξεις αυτό που ξέρεις μέσα σου ότι είναι σωστό — ακόμη κι όταν κανείς άλλος γύρω σου δεν το κάνει.
Ναι, το να ανήκεις κάπου είναι όμορφο, αλλά δεν αξίζει ποτέ περισσότερο από το να σέβεσαι τον εαυτό σου και τους ανθρώπους γύρω σου.
Bloggers
