Βενεζουέλα: Τι είναι το σπάνιο φαινόμενο του «σεισμικού διδύμου» που προκάλεσε την καταστροφή

Δύο ισχυροί σεισμοί μέσα σε μόλις 39 δευτερόλεπτα συγκλόνισαν το βόρειο τμήμα της Βενεζουέλας το απόγευμα της Τετάρτης, προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές, καταρρεύσεις κτιρίων και πανικό στους κατοίκους. Οι δονήσεις έγιναν αισθητές σε μεγάλη ακτίνα, ακόμη και στην πρωτεύουσα, το Καράκας, ενώ η χώρα έχει κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και τα σωστικά συνεργεία συνεχίζουν να αναζητούν εγκλωβισμένους κάτω από τα ερείπια.

Τα 5,2 Ρίχτερ «ξύπνησαν» μνήμες του ‘99 και το ποστ της Ράντου τις ατάκες του «Κων/νου και Ελένης»

Οι δύο σεισμοί καταγράφηκαν με μεγέθη 7,2 και 7,5, με το Αμερικανικό Γεωλογικό Ινστιτούτο (USGS) να τους χαρακτηρίζει «σεισμικό δίδυμο» (earthquake doublet), ένα σχετικά σπάνιο σεισμολογικό φαινόμενο.

Μέχρι στιγμής, τουλάχιστον 32 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους και περισσότεροι από 700 έχουν τραυματιστεί, ενώ οι Αρχές εκφράζουν φόβους ότι ο αριθμός των θυμάτων θα αυξηθεί όσο προχωρούν οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.

Τι σημαίνει το «σεισμικό δίδυμο»;

Συνήθως, μετά από έναν μεγάλο σεισμό ακολουθεί μια ακολουθία αισθητά μικρότερων μετασεισμών. Στην περίπτωση ενός σεισμικού διδύμου, όμως, δύο σχεδόν ισοδύναμοι σεισμοί εκδηλώνονται μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα και σε πολύ μικρή απόσταση μεταξύ τους, αποτελώντας δύο ξεχωριστά σεισμικά γεγονότα.

Στη Βενεζουέλα, ο πρώτος σεισμός σημειώθηκε κοντά στο Σαν Φελίπε και μόλις 39 δευτερόλεπτα αργότερα, ακολούθησε ένας ακόμη ισχυρότερος κοντά στην περιοχή Γιουμάρε.

Παρότι τα επίκεντρά τους απείχαν μόλις λίγα χιλιόμετρα, τα σεισμολογικά δεδομένα δείχνουν ότι πιθανότατα προήλθαν από διαφορετικά ρήγματα και όχι από την ίδια διάρρηξη του φλοιού της Γης.

Ο σεισμός 8,8 στη χερσόνησο Kamchatsky της Ρωσίας προκάλεσε παγκόσμιο συναγερμό για τσουνάμι

Πώς δημιουργείται ένα σεισμικό δίδυμο;

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο πρώτος σεισμός αύξησε τις τάσεις σε ένα γειτονικό ενεργό ρήγμα, προκαλώντας σχεδόν αμέσως τη θραύση του. Παράλληλα, τα σεισμικά κύματα της πρώτης δόνησης ενδέχεται να λειτούργησαν ως «σκανδάλη», ενεργοποιώντας ένα δεύτερο ρήγμα που βρισκόταν ήδη πολύ κοντά στο όριο θραύσης.

Το φαινόμενο είναι σπάνιο, αλλά όχι πρωτοφανές. Το 2023, για παράδειγμα, η Τουρκία και η Συρία επλήγησαν από δύο καταστροφικούς σεισμούς μεγέθους 7,8 και 7,7, με διαφορά περίπου εννέα ωρών. Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1988, στην Αυστραλία καταγράφηκε ακόμη και ένα «σεισμικό τρίδυμο», δηλαδή τρεις ισχυροί σεισμοί μέσα σε μόλις μισή ώρα.

Γιατί η Βενεζουέλα είναι τόσο σεισμογενής;

Η βόρεια Βενεζουέλα βρίσκεται στο όριο μεταξύ της τεκτονικής πλάκας της Καραϊβικής και της Νοτιοαμερικανικής πλάκας, οι οποίες κινούνται οριζόντια η μία σε σχέση με την άλλη με ταχύτητα περίπου 20 χιλιοστών τον χρόνο.

Η συνεχής αυτή κίνηση δημιουργεί μεγάλα ενεργά ρήγματα, όπως τα Boconó, San Sebastián και El Pilar, τα οποία ευθύνονται για τους συχνούς επιφανειακούς σεισμούς της περιοχής, αρκετοί από τους οποίους μπορεί να είναι ιδιαίτερα ισχυροί.

Η χώρα έχει μακρά σεισμική ιστορία, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τον μεγάλο σεισμό του 1812, που κατέστρεψε μεγάλο μέρος του Καράκας, αλλά και εκείνον του 1967, ο οποίος προκάλεσε σοβαρές ζημιές στην πρωτεύουσα.

Είναι ασφαλές να ταξιδέψεις στην Κρήτη μετά τον σεισμό και το μήνυμα για τσουνάμι;

Οι καταστροφές

Οι δύο ισχυρές δονήσεις προκάλεσαν καταρρεύσεις κτιρίων, σοβαρές ζημιές σε υποδομές και κατολισθήσεις, ενώ η γεωλογία της περιοχής φαίνεται ότι ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τις επιπτώσεις του σεισμού. Στο Καράκας, τα εδάφη πάνω στα οποία είναι χτισμένα τμήματα της πόλης ενισχύουν τα σεισμικά κύματα, αυξάνοντας την ένταση της δόνησης και τον κίνδυνο εκτεταμένων ζημιών.

Οι επιχειρήσεις διάσωσης βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, ενώ οι Αρχές προειδοποιούν ότι είναι πιθανό να ακολουθήσουν ισχυροί μετασεισμοί, καλώντας τους κατοίκους να παραμείνουν σε εγρήγορση.

Σημείωση: Τα στοιχεία για τους νεκρούς και τους τραυματίες βασίζονται στον μέχρι στιγμής επίσημο απολογισμό και ενδέχεται να αναθεωρηθούν». Είναι μια μικρή λεπτομέρεια που δείχνει δημοσιογραφική προσοχή.