Η Αθηνά Πολίνα Ντόβα συνδυάζει το gaming με τα soft skills & μας κάνει να βρούμε την τέλεια δουλειά

Αρχικά πες μας τι είναι και τι κάνει η OWIWI

Η OWIWI είναι μια πλατφόρμα που βοηθά τις εταιρείες να δουν πίσω από την επιφάνεια, να κατανοήσουν, με δομημένο, επιστημονικό και μετρήσιμο τρόπο, πώς σκέφτεται, πώς παίρνει αποφάσεις και πώς συμπεριφέρεται πραγματικά ένας άνθρωπος σε συνθήκες που προσομοιάζουν την πραγματική εργασία. Στον πυρήνα της, η OWIWI βασίζεται σε ψυχομετρικά μοντέλα. Τα ψυχομετρικά εργαλεία δεν είναι απλά «τεστ», είναι επιστημονικά σχεδιασμένες μέθοδοι που επιχειρούν να αποτυπώσουν πιο βαθιά μοτίβα όπως πχ: γνωστικές διεργασίες, τρόπους λήψης αποφάσεων, αξιακά φίλτρα, συμπεριφορά υπό πίεση. Το πρόβλημα είναι ότι παραδοσιακά αυτά τα εργαλεία βασίζονται σε αυτοαναφορές. Και εκεί παρεμβαίνει κάτι πολύ ανθρώπινο: η επιθυμία μας να παρουσιαστούμε όπως θα θέλαμε να είμαστε. Άρα, συχνά μετράμε την πρόθεση, όχι τη συμπεριφορά. Εδώ έρχεται το gamified στοιχείο, ως μεθοδολογική επιλογή.

Μετατρέπουμε την αξιολόγηση σε ένα διαδραστικό περιβάλλον παιχνιδιού όπου ο χρήστης καλείται να πάρει αποφάσεις μέσα σε πλαίσιο, με περιορισμούς και συνέπειες. Και εκεί αρχίζει να φαίνεται κάτι πιο ουσιαστικό: όχι τι δηλώνει κάποιος, αλλά πώς λειτουργεί όταν δεν έχει χρόνο να κατασκευάσει την απάντηση. Πίσω από αυτό δεν υπάρχει απλά μια ιδέα, υπάρχει μια ομάδα επιστημόνων με πολυετή εμπειρία στην ψυχομετρία, τη συμπεριφορική ανάλυση και τον σχεδιασμό αξιολογητικών εργαλείων, που διασφαλίζει ότι αυτό που μετράμε είναι έγκυρο, αξιόπιστο και ερμηνεύσιμο.

Ποια ήταν η στιγμή ή το πρόβλημα που σε έκανε να πεις «αυτό πρέπει να λυθεί» και έτσι γεννήθηκε η OWIWI;

Δεν ήταν μία στιγμή. Ήταν μια επαναλαμβανόμενη παρατήρηση, σχεδόν υπαρξιακή, όταν έκανα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές και άρχισα να στέλνω βιογραφικά σε εταιρίες για να βρω δουλειά. Έβλεπα ανθρώπους να απορρίπτονται όχι γιατί δεν είχαν ικανότητες, αλλά γιατί δεν μπορούσαν να τις «αφηγηθούν» σωστά. Και άλλους να προχωρούν επειδή είχαν μάθει να δίνουν τις κοινωνικά επιθυμητές απαντήσεις. Και εκεί αρχίζεις να αναρωτιέσαι: αξιολογούμε ανθρώπους ή αξιολογούμε την ικανότητά τους να αυτοπαρουσιάζονται; Και αυτό στη τελική όμως δεν είναι μια δεξιότητα; Για μένα, το σημείο καμπής ήταν όταν συνειδητοποίησα ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη ταλέντου. Είναι η στρέβλωση στον τρόπο που το αντιλαμβανόμαστε, το διαχειριζόμαστε και το αποτυπώνουμε. Και αυτή η στρέβλωση έχει συνέπειες, όχι μόνο για τις εταιρείες, αλλά και για την πορεία των ανθρώπων.

Τι σε οδήγησε στο να συνδυάσεις gaming με την αξιολόγηση soft skills, κάτι που δεν είναι καθόλου προφανές;

Το παιχνίδι είναι ένα από τα λίγα περιβάλλοντα όπου μειώνεται δραστικά η «αυτολογοκρισία». Στην καθημερινότητα, όλοι λειτουργούμε μέσα από ρόλους. Στις συνεντεύξεις, αυτοί οι ρόλοι ενισχύονται. Στο παιχνίδι όμως, η αντίδραση προηγείται της αφήγησης. Δεν έχεις τον χρόνο να κατασκευάσεις ποιος θα ήθελες να είσαι. Και αυτή η επιλογή, υπό συνθήκες, είναι δεδομένο. Αλλά αυτή η οπτική δεν ήρθε θεωρητικά. Ήρθε πρακτικά μέσα από τον συνέταιρό μου, Ηλία Βαρθολομαίο, ο οποίος ήταν φανατικός gamer. Μέσα από εκείνον γνώρισα αυτόν τον κόσμο όχι ως διασκέδαση, αλλά ως ένα περιβάλλον μάθησης και ανάπτυξης. Έβλεπα στην πράξη τι του είχε δώσει το gaming: στρατηγική σκέψη, ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων, επιμονή απέναντι στην αποτυχία, συνεργασία σε δυναμικά περιβάλλοντα Και συνειδητοποίησα ότι αυτός ο κόσμος ήδη αποκαλύπτει και καλλιεργεί δεξιότητες απλά δεν τον είχαμε μεταφράσει σε γλώσσα εργασίας. Και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Το gaming μας δίνει κάτι που δεν μπορούν να δώσουν τα παραδοσιακά εργαλεία: πλαίσιο, πίεση, επιλογή. Δηλαδή, δημιουργεί συνθήκες όπου η συμπεριφορά δεν δηλώνεται αλλά εκδηλώνεται. Και για μένα, αυτό είναι το πιο ουσιαστικό: η μετάβαση από το «πες μου ποιος είσαι» στο «δείξε μου πώς λειτουργείς».

Πιστεύεις ότι η δημιουργικότητα μπορεί πραγματικά να μετρηθεί; Και αν ναι, τι σημαίνει αυτό πρακτικά μέσα από την πλατφόρμα σας;

Η δημιουργικότητα είναι ίσως από τα πιο παρεξηγημένα χαρακτηριστικά.
Δεν είναι ένα στατικό «ταλέντο», είναι ένας τρόπος σκέψης. Υπάρχει ένας αρκετά αποδεκτός ορισμός: η δημιουργικότητα είναι η ικανότητα να παράγεις κάτι που είναι ταυτόχρονα νέο και χρήσιμο. Και αυτό είναι κρίσιμο γιατί ξεχωρίζει τη δημιουργικότητα από την απλή πρωτοτυπία. Δεν αρκεί να είναι κάτι διαφορετικό. Πρέπει να έχει και αξία. Αλλά στην πράξη, η δημιουργικότητα δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα. Είναι ο τρόπος που αντιλαμβάνεσαι ένα πρόβλημα, η ικανότητα να “σπας” δεδομένα σχήματα σκέψης, η άνεση με την αβεβαιότητα, η διάθεση να πάρεις γνωστικό ρίσκο. Και εδώ έρχεται κάτι που ο κόσμος συχνά δεν γνωρίζει:
η δημιουργικότητα συνδέεται άμεσα με αυτό που ονομάζουμε «Lateral Thinking».

Το lateral thinking είναι η ικανότητα να προσεγγίζεις ένα πρόβλημα όχι γραμμικά, αλλά από διαφορετικές οπτικές γωνίες , να ξεφεύγεις από το προφανές και να εξερευνάς εναλλακτικές διαδρομές, ειδικά όταν δεν υπάρχει μία “σωστή” απάντηση. Άρα ναι, η δημιουργικότητα μπορεί να αποτυπωθεί. Όχι ως αποτέλεσμα μέτρησης όμως, αλλά ως διαδικασία σκέψης. Στην OWIWI δεν προσπαθούμε να δούμε αν κάποιος είναι «δημιουργικός» με την παραδοσιακή έννοια. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι πώς προσεγγίζει ένα ανοιχτό πρόβλημα, αν εξερευνά εναλλακτικές, πώς διαχειρίζεται την αβεβαιότητα, αν παίρνει ρίσκο ή όχι και τι είδους. Ουσιαστικά, δεν μετράμε τη δημιουργικότητα ως «ιδέα», την αντιλαμβανόμαστε ως συνδυασμό παραγόντων σχετικά με την συμπεριφορά υπό καθεστώς αβεβαιότητας. Η δημιουργικότητα δεν είναι αυτό που παράγεις. Είναι το πώς σκέφτεσαι όταν δεν υπάρχει προφανής απάντηση.

Τι σε έχουν «διδάξει» τα δεδομένα της OWIWI για τον τρόπο που σκέφτονται και λειτουργούν οι άνθρωποι; Υπήρξε κάτι που σε εξέπληξε;

Αν υπάρχει ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται, είναι ότι οι άνθρωποι είναι πολύ πιο προβλέψιμοι από όσο νομίζουν αλλά όχι με τον τρόπο που περιμένουμε. Αυτό που μας έχουν δείξει τα δεδομένα είναι ότι οι αποφάσεις δεν είναι τόσο ορθολογικές όσο πιστεύουμε, αλλά ούτε και τυχαίες. Είναι βαθιά επηρεασμένες από αξίες, φόβους, προηγούμενες εμπειρίες Και αυτά εμφανίζονται με συνέπεια, ακόμα και όταν αλλάζει το πλαίσιο. Αυτό που με εξέπληξε περισσότερο είναι πόσο γρήγορα «πέφτει η μάσκα». Ακόμα και σε ένα ψηφιακό περιβάλλον, μέσα σε λίγες αποφάσεις, αρχίζουν να εμφανίζονται σταθερά μοτίβα.

Ποια ήταν η πιο δύσκολη φάση στο χτίσιμο της OWIWI;

Η πιο δύσκολη φάση δεν ήταν τεχνική. Ήταν εννοιολογική. Έπρεπε να γεφυρώσουμε τρεις κόσμους που δεν «μιλάνε» εύκολα μεταξύ τους: επιστήμη της ψυχομετρίας, τη τεχνολογία και την εμπειρία χρήστη (gaming). Χωρίς καμία προηγούμενη εμπειρία η τεχνικές γνώσεις. Όντας 26 χρονών. Έπρεπε να δημιουργήσουμε κάτι που να είναι ταυτόχρονα: επιστημονικά έγκυρο, εμπορικά αξιοποιήσιμο και στην πράξη ενδιαφέρον. Αυτό σημαίνει συνεχείς συμβιβασμούς και ταυτόχρονα, καμία έκπτωση στην ποιότητα. Υπήρχαν στιγμές που έπρεπε να επιλέξουμε: θα κάνουμε κάτι πιο «εύκολο» ή κάτι πιο «σωστό»; Και σχεδόν πάντα, το σωστό ήταν πιο δύσκολο.

Πώς ήταν η μετάβαση από μια ιδέα σε Ελλάδα σε ένα προϊόν με διεθνή παρουσία; Τι αλλάζει όταν «βγαίνεις έξω»;

Η μεγαλύτερη αλλαγή είναι ότι παύεις να είσαι «τοπικός παίκτης» και μπαίνεις σε ένα περιβάλλον όπου συγκρίνεσαι σε όλα τα επίπεδα με άλλα μέτρα και σταθμά. Αλλάζει η ταχύτητα. Αλλάζει το επίπεδο των προσδοκιών. Αλλάζει το πόσο ξεκάθαρη πρέπει να είναι η αξία σου. Και κάτι ακόμα: χάνεις το πλεονέκτημα της οικειότητας. Κανείς δεν σε ξέρει. Άρα, κάθε διάδραση είναι από την αρχή. Για εμάς, υπήρξαν και εκπλήξεις.
Η αγορά της Τουρκίας, όπου έχουμε παρουσία εδώ και 7 χρόνια, ήταν ένα στοίχημα που εξελίχθηκε πολύ πιο δυναμικά από όσο αρχικά περιμέναμε. Και η Λατινική Αμερική ήταν ένα μεγάλο σχολείο. Ένα περιβάλλον που σε μαθαίνει να προσαρμόζεσαι γρήγορα, να ακούς πιο προσεκτικά και να επαναπροσδιορίζεις τον τρόπο που επικοινωνείς σε επίπεδο κουλτούρας.

Σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τα πάντα, πώς βλέπεις να εξελίσσεται ο ρόλος των ανθρώπινων δεξιοτήτων;

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν έρχεται να αντικαταστήσει τον άνθρωπο. Προς το παρόν J Έρχεται να ξεκαθαρίσει κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Όσο τα συστήματα γίνονται καλύτερα, τόσο η αξία μετατοπίζεται σε αυτό που δεν είναι τυπικό: κρίση, ηθική απόφαση, προσαρμοστικότητα,συνεργασία. Δηλαδή, στα λεγόμενα «soft skills» που στην πραγματικότητα είναι οι πιο σκληρές δεξιότητες που έχουμε, κάτι που υποστηρίζουμε πολλά χρόνια-πριν καν γίνει της μόδας. Το παράδοξο είναι ότι για χρόνια τις θεωρούσαμε δευτερεύουσες, επειδή δεν μπορούσαμε να τις μετρήσουμε σωστά. Τώρα που μπορούμε, αρχίζουν να γίνονται κεντρικές. Και ίσως το πιο σημαντικό να είναι το εξής: σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία είναι άφθονη, αυτό που διαφοροποιεί δεν είναι τι ξέρεις, είναι πώς αξιοποιείς αυτό που ξέρεις.

Υπήρξε στιγμή που αμφισβήτησες τον εαυτό σου ως founder; Και τι σε βοήθησε να συνεχίσεις;

Δεν ήταν μία στιγμή. Είναι πολλές και επαναλαμβανόμενες. Είναι μια διαρκής προσωπική μάχη. Υπάρχει μια σιωπηλή πλευρά στο να είσαι founder που δεν φαίνεται προς τα έξω: η αμφιβολία αφενός είναι συνεχής και αφετέρου δεν έρχεται όταν τα πράγματα πάνε λάθος. Έρχεται κάθε μέρα, όταν πρέπει να πάρεις αποφάσεις χωρίς πλήρη δεδομένα και να πορευτείς με τις συνέπειες. Αυτό που με βοήθησε δεν ήταν η “βεβαιότητα”. Ήταν η συνέπεια. Η ικανότητα να εμπιστεύεσαι τη διαδικασία και να συνεχίζεις χωρίς εγγυήσεις. Και να θυμάσαι γιατί ξεκίνησες , όχι ως αφήγηση, αλλά ως ανάγκη.

Ποια είναι μια απόφαση που πήρες για την OWIWI και στην αρχή φαινόταν «ρίσκο», αλλά τελικά αποδείχθηκε σωστή;

Η αγορά συχνά σε σπρώχνει προς πιο γρήγορες λύσεις, πιο εύκολα κατανοητές, λιγότερο απαιτητικές, με έμφαση στο περιτύλιγμα. Το να επενδύσεις στην ποιότητα, τη ψυχομετρική εγκυρότητα και σε δυνατή επιστημονική ομάδα είναι πιο κοστοβόρο, πολύ πιο δύσκολο και λιγότερο «φανταχτερό». Επίσης αποδίδει πιο αργά σε όλα τα επίπεδα. Αλλά ήταν μια συνειδητή επιλογή. Γιατί αν θέλεις να επηρεάσεις πραγματικές αποφάσεις για ανθρώπους, δεν μπορείς να βασίζεσαι σε κάτι επιφανειακό. Στην πορεία, αυτό έγινε το ανταγωνιστικό μας πλεονέκτημα. Γιατί η αγορά ωριμάζει, και όταν ωριμάζει, αρχίζει να ξεχωρίζει το “ενδιαφέρον” από το «έγκυρο». Και εκεί θέλαμε να ανήκουμε από την αρχή.

Αν έπρεπε να περιγράψεις τη διαδρομή σου μέχρι σήμερα με μία φράση ή ένα μάθημα, ποιο θα ήταν;

Φρόντισε να σου ανήκει η ιστορία σου. Η αλλιώς όπως το λένε οι Αμερικάνοι: «οwn your story». Για μένα, αυτό δεν είναι απλώς μια φράση. Είναι στάση ζωής. Σημαίνει να σταματήσεις να βλέπεις τη ζωή σου σαν κάτι που σου συμβαίνει και να αρχίσεις να τη βλέπεις σαν κάτι που διαμορφώνεις. Σημαίνει να αναλαμβάνεις την ευθύνη, ακόμα και για όσα δεν πήγαν όπως ήθελες, να μην κρύβεσαι πίσω από συνθήκες και να μην αφήνεις άλλους να ερμηνεύουν ποια είσαι και τι κάνεις. Αλλά και κάτι πιο βαθύ:να συμφιλιώνεσαι με όλα τα κομμάτια της διαδρομής σου. Γιατί τελικά, η δύναμη δεν είναι στο να έχεις μια άψογη ιστορία. Είναι στο να μπορείς να την αφηγείσαι περήφανα.

Σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα Δημιουργικότητας και Καινοτομίας. Τι μήνυμα θες να στείλεις σε κάθε κορίτσι εκεί έξω που έχει στο μυαλό του «μια ιδέα που δεν ξέρει πώς να την κάνει πράξη»;

Η ιδέα σου δεν είναι τυχαία. Σε διάλεξε για κάποιο λόγο. Το πιο επικίνδυνο πράγμα που μπορείς να κάνεις είναι να περιμένεις να νιώσεις έτοιμη η να περιμένεις να έχεις όλες τις απαντήσεις για να ξεκινήσεις. Γιατί η ετοιμότητα είναι ένας πολύ κομψός τρόπος να αναβάλλεις τα πράγματα. Ζούμε σε μια εποχή όπου, ίσως για πρώτη φορά, υπάρχουν παρά μα παρά πολλές ευκαιρίες για νέες ιδέες. Υπάρχουν προγράμματα, διαγωνισμοί, incubators, κοινότητες. Και, το πιο σημαντικό, υπάρχουν άνθρωποι, πολλά αυτιά, που είναι έτοιμα να ακούσουν. Δεν χρειάζεται να βρεις τις απαντήσεις μόνη σου. Χρειάζεται να εκτεθείς, να δοκιμάσεις, να ακούσεις και να μιλήσεις για αυτα που σκέφτεσαι. Οπότε, αν έχεις κάτι μέσα σου που δεν σε αφήνει ήσυχη…μην περιμένεις. Εμπλέξου με την καινοτομία, κινήσου γύρω από την επιχειρηματικότητα,γνώρισε ανθρώπους που δημιουργούν κι αλλάζουν τον κόσμο όπως τον ξέρουμε. Η κίνηση, φέρνει κίνηση.