Μήπως ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να κρύβουμε την περίοδό μας; Το στίγμα, οι μύθοι και η αλήθεια
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υγιεινής της Έμμηνου Ρύσεως, σπάμε τον κύκλο της σιωπής, καταρρίπτουμε τις προκαταλήψεις του χθες και διεκδικούμε ένα μέλλον χωρίς ενοχές.
Ας είμαστε ειλικρινείς: πόσες φορές έχεις νιώσει την ανάγκη να κρύψεις μια σερβιέτα στο μανίκι σου πηγαίνοντας προς την τουαλέτα; Πόσες φορές υπέφερες από έντονους πόνους στη δουλειά ή στο σχολείο, αλλά προτίμησες να πεις ότι έχεις «στομαχικές διαταραχές» ή απλώς «πονοκέφαλο»;
Ακόμα και σήμερα, στην εποχή της τεχνολογίας και της προηγμένης ιατρικής, η έμμηνος ρύση –μια απόλυτα φυσιολογική βιολογική διαδικασία, συνδεδεμένη με την ίδια την ύπαρξη της ανθρώπινης ζωής– παραμένει τυλιγμένη σε μια αδικαιολόγητη ντροπή. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υγιεινής της Έμμηνου Ρύσεως που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 28 Μαΐου, ήρθε η ώρα να κοιτάξουμε την ιστορία κατάματα για να καταλάβουμε από πού πηγάζει αυτό το στίγμα και - κυρίως - γιατί ήρθε η ώρα να το εξαφανίσουμε μια για πάντα.
«Ντρεπόμουν να πάω σχολείο»: Πώς το period shaming επηρέασε τα σχολικά μου χρόνια
Μύθοι, «τρέλα» και η ιστορία της ντροπής
Η προκατάληψη απέναντι στην περίοδο δεν είναι τωρινό φαινόμενο - μετράει αιώνες. Στην αρχαιότητα, η έλλειψη επιστημονικής γνώσης γέννησε τις πιο άγριες δοξασίες. Αν διαβάσεις τον Ρωμαίο συγγραφέα Πλίνιο τον Πρεσβύτερο, θα δεις ότι ισχυριζόταν με σοβαρότητα πως το αίμα της περιόδου μπορούσε να χαλάσει το κρασί, να προκαλέσει καταιγίδες, ακόμα και να τρελάνει τα σκυλιά!
Τη σκυτάλη πήρε η θρησκεία και η κοινωνική ηθική. Στο μεσαιωνικό βιβλικό κείμενο του Λευιτικού, οι γυναίκες σε έμμηνο ρύση χαρακτηρίζονταν «ακάθαρτες», ενώ σε ορισμένες ινδουιστικές κουλτούρες απομονώνονταν σε απομακρυσμένες καλύβες – μια πρακτική που δυστυχώς επιβίωσε μέχρι πολύ πρόσφατα σε κάποιες περιοχές. Ακόμα και στη θεωρητικά «διαφωτισμένη» Βικτοριανή εποχή, η λέξη «εμμηνόρροια» ήταν απαγορευμένη. Οι άνθρωποι αναφέρονταν σε αυτήν με ευφημισμούς όπως «μηνιαία αδιαθεσία», αναγκάζοντάς σε να κλείνεσαι στον εαυτό σου και να βιώνεις τη φύση σου με ενοχή.
Η εφευρετικότητα της επιβίωσης
Παρά την καταπίεση και την κοινωνική αποδοκιμασία ωστόσο, οι γυναίκες έβρισκαν πάντα τρόπους να διαχειριστούν το σώμα τους, επιδεικνύοντας τρομερή εφευρετικότητα ανά τους αιώνες.
Στην αρχαία Αίγυπτο χρησιμοποιούσαν επαναχρησιμοποιούμενα υφάσματα και αυτοσχέδια ταμπόν φτιαγμένα από πάπυρο και γρασίδι, ενώ στην αρχαία Ελλάδα τύλιγαν λινό γύρω από μικρά κομμάτια ξύλου ή έφτιαχναν πάνες από κουρέλια.
Αιώνες αργότερα, στη Βικτοριανή εποχή, οι συνθήκες παρέμεναν εξαιρετικά δύσκολες. Οι εργάτριες στα εργοστάσια, μην έχοντας καμία άλλη επιλογή, συχνά αναγκάζονταν να αφήνουν το αίμα να ρέει ελεύθερα σε πατώματα που ήταν στρωμένα με άχυρα ή πριονίδι για να απορροφούν τα υγρά.
Χρειάστηκε τελικά να φτάσουμε στις αρχές του 20ού αιώνα για να εμφανιστούν οι πρώτες σερβιέτες του εμπορίου, όμως ακόμα και τότε, οποιαδήποτε συζήτηση γύρω από αυτές παρέμενε αυστηρά κρυφή και απαγορευμένη.
Από τα αποξηραμένα βατράχια στις επικίνδυνες «θεραπείες»
Το στίγμα δεν αφορούσε μόνο τη διαχείριση του αίματος, αλλά και τον ίδιο τον πόνο. Συμπτώματα όπως η δυσμηνόρροια (έντονος πόνος) και η μηνορραγία (υπερβολική αιμορραγία) θεωρούνταν «γυναικεία αδυναμία» ή, κατά τον Μεσαίωνα, η «κατάρα της Εύας».
Έπρεπε απλώς να υποφέρεις σιωπηλά.
Οι ιατρικές συμβουλές του παρελθόντος ακούγονται σήμερα εφιαλτικές:
Τον 17ο αιώνα η λύση των γιατρών για τους πόνους της περιόδου ήταν ο γάμος και το περισσότερο σεξ για να «εξισορροπηθούν οι χυμοί του σώματος». Άλλες φορές, έδεναν αποξηραμένους βατράχους στη μέση των γυναικών για να σταματήσουν την αιμορραγία.
Το κόψιμο του δέρματος (αφαίμαξη), ήταν η επίσημη θεραπεία για τη μεγάλη ροή, αφήνοντας τις γυναίκες εξαντλημένες και αναιμικές, ενώ τη Βικτοριανή εποχή επίσης, οι γιατροί συνταγογραφούσαν θειικό οξύ, νέφτι, όπιο ή έφταναν στο ακραίο σημείο να αφαιρούν τις ωοθήκες των γυναικών.
To στίγμα της περιόδου παραμένει ανθεκτικό
Σήμερα, ευτυχώς, έχουμε αντικαταστήσει τους αποξηραμένους βατράχους και τα άχυρα με κύπελλα περιόδου, organic βαμβακερά ταμπόν και high-tech εσώρουχα περιόδου. Κι όμως, το στίγμα αποδεικνύεται πολύ πιο ανθεκτικό από τα προϊόντα υγιεινής μας.
Ακόμα και τώρα, το 2026, η έντονη δυσφορία και ο πόνος υποτιμούνται συστηματικά με ένα συγκαταβατικό «έλα μωρέ, έτσι είναι οι γυναίκες, πώς κάνεις έτσι;».
Αυτή η ιστορική σιωπή δεν είναι απλώς εκνευριστική, είναι επικίνδυνη: οδηγεί σε τραγική υποδιάγνωση σοβαρών παθήσεων, όπως η ενδομητρίωση, και σε εμποδίζει (ναι, ακόμα κι εσένα που θεωρείσαι superwoman) από το να κλείσεις εκείνο το ραντεβού με τον γιατρό σου. Γιατί πόσες φορές προτίμησες να υποφέρεις βουβά στο γραφείο, νιώθοντας μια παράλογη αμηχανία να εξηγήσεις τι πραγματικά σου συμβαίνει;
Η περίοδος δεν είναι ασθένεια. Δεν είναι ντροπή. Δεν είναι κάποια αρχέγονη κατάρα. Είναι υγεία, είναι ο απόλυτος δείκτης της ευεξίας μας, είναι η ίδια η ζωή σε κίνηση.
Με αφορμή, λοιπόν, τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Υγιεινής της Έμμηνου Ρύσεως, ήρθε η ώρα να δώσουμε οι γυναίκες μια υπόσχεση στον εαυτό μας σπάζοντας αυτόν τον ανόητο κύκλο της σιωπής. Ας μιλήσουμε ανοιχτά στις φίλες μας, στο γραφείο, στο σπίτι, στους άντρες της ζωής μας. Ας σταματήσουμε να κρύβουμε το ταμπόν μέσα στη χούφτα μας σαν να είναι κάτι λαθραίο και ας απαιτήσουμε το αυτονόητο - ελεύθερη και αξιοπρεπή πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου για κάθε γυναίκα και κορίτσι εκεί έξω.
Μόνο αν κοιτάξουμε το ταμπού στα μάτια και αρχίσουμε να μιλάμε χωρίς φίλτρα, θα καταφέρουμε να δημιουργήσουμε έναν κόσμο όπου καμία από εμάς δεν θα χρειαστεί να κρυφτεί ή να ντραπεί.
Είναι καιρός, επιτέλους, να συμπεριφερθούμε στην περίοδό μας όπως της αξίζει: ως ένα απόλυτα φυσικό, cool και οργανικό κομμάτι της υπέροχης ζωής μας.
Bloggers
