Παλμοί που «χορεύουν»: Πότε το σώμα σας στέλνει σήμα και πότε πρέπει να το ακούσετε
Γράφει ο Δημήτριος Βραχάτης
Υπάρχει μια στιγμή που πολλοί από εσάς έχουν βιώσει: Καθόμαστε ήρεμα, διαβάζουμε ή βλέπουμε τηλεόραση, και ξαφνικά η καρδιά μας «σκοντάφτει». Ένας παλμός που φαίνεται να «χάνεται», ένας ταχύς και δυνατός χτύπος που ξεκινά απροειδοποίητα ή μια αίσθηση ότι κάτι «ανακατεύεται ή χοροπηδάει» στο στήθος. Οι εξεταζόμενοι συχνά το περιγράφουν με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Μπορεί η περιγραφή να διαφέρει, όλοι όμως έχουν απόλυτο δίκαιο να θέλουν μια ξεκάθαρη απάντηση. Ας μιλήσουμε με στοιχεία και χωρίς περιττό άγχος.
Τι είναι αίσθημα παλμών και γιατί συμβαίνει
Το αίσθημα παλμών (palpitations) είναι η υποκειμενική αίσθηση της καρδιακής δραστηριότητας — η συνειδητοποίηση, δηλαδή, κάτι που συνήθως περνάει απαρατήρητο. Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC), τα συμπτώματα που σχετίζονται με αρρυθμίες περιλαμβάνουν παλμούς, κόπωση, ζάλη, δύσπνοια, προσυγκοπή ή, σπανιότερα, συγκοπή. Σε πολλές περιπτώσεις το αίσθημα αυτό είναι απολύτως αθώο. Σε άλλες, είναι το πρώτο σήμα μιας αρρυθμίας που χρειάζεται αξιολόγηση.
Ο αριθμός που πρέπει να γνωρίζετε
Η Κολπική Μαρμαρυγή (ΚΜ) — η συχνότερη κλινικά σημαντική αρρυθμία — αποτελεί ήδη επιδημία του 21ου αιώνα. Η πιθανότητα εμφάνισης Κολπικής Μαρμαρυγής κατά τη διάρκεια της ζωής ανέρχεται σε περίπου 1 στα 3–5 άτομα άνω των 45 ετών, ενώ η παγκόσμια επίπτωση αυξήθηκε σημαντικά από 33,5 εκατομμύρια το 2010 σε 59 εκατομμύρια άτομα το 2019. Ταυτόχρονα, ο επιπολασμός της αναμένεται να διπλασιαστεί τις επόμενες δεκαετίες, λόγω γήρανσης του πληθυσμού, αύξησης των συννοσηροτήτων και βελτίωσης των εργαλείων ανίχνευσης. Πέρα από την κολπική μαρμαρυγή, υπάρχει και μια σειρά άλλων (λιγότερο «διάσημων») αρρυθμιών (υπερκοιλιακές αρρυθμίες πέραν της κολπικής μαρμαρυγής) οι οποίες είναι πιο διαδεδομένες απ' ό,τι πολλοί νομίζουν: ο επιπολασμός τους στο γενικό πληθυσμό ανέρχεται σε 2,25 ανά 1.000 άτομα.
Δημήτριος Βραχάτης, MD, MSc, PhD, FESC Επεμβατικός Καρδιολόγος – Αρρυθμιολόγος, εκλεγείς Επίκουρος Καθηγητής Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ιατρική Σχολή, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Πέντε σενάρια και τι σημαίνει το καθένα
Ο τρόπος που ξεκινά και τελειώνει ένας παλμός λέει πολλά – όταν σας συμβεί προσπαθήστε να θυμηθείτε και ενημερώστε για αυτό τον καρδιολόγο σας. Τα στοιχεία που έχουν ιδιαίτερη σημασία είναι αν το φαινόμενο ξεκίνησε απότομα ή σταδιακά, αν τελείωσε ξαφνικά ή προοδευτικά, αν η καρδιά χτυπούσε «ασυνήθιστα γρήγορα» ή αν απλά ο χτύπος ήταν πιο δυνατός, αν οι χτύποι της καρδιάς ήταν μεταξύ του ακατάστατοι (άρρυθμοι) ή αν ήταν συντονισμένοι (ρυθμικοί).
Ας δούμε αναλυτικότερα:
- Παλμοί μετά από καφέ, αλκοόλ ή αγχωτική μέρα. Είναι κατά κανόνα έκτακτες συστολές (κολπικές ή κοιλιακές) — αθώες συνήθως σε καρδιολογικά υγιή άτομα, αλλά άξιες αξιολόγησης αν επαναλαμβάνονται ή συνοδεύονται από συμπτώματα.
- Ταχυκαρδία με ξαφνική έναρξη και λήξη, σαν «διακόπτης». Αυτό το πρότυπο είναι χαρακτηριστικό παροξυσμικής υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας (SVT). Οι παλμοί σε περιπτώσεις SVT περιγράφονται ως τακτικοί και παροξυσμικοί, με απότομη έναρξη και λήξη — το πιο συνηθισμένο αίτιο είναι η αρρυθμία επανεισόδου στο κολποκοιλιακό κόμβο (AVNRT) ή μέσω παραπληρωματικού δεματίου (AVRT).
- Παλμοί ακανόνιστοι, σαν «ανακάτεμα», ιδιαίτερα αν διαρκούν ώρες: Το πρότυπο αυτό θέτει σαφή υποψία για Κολπική Μαρμαρυγή. Προσοχή! η παρουσία ή απουσία συμπτωμάτων δεν συνδέεται με τον κίνδυνο εγκεφαλικού, συστηματικής εμβολής ή θνητότητας. Με άλλα λόγια, η κολπική μαρμαρυγή μπορεί να είναι εξίσου επικίνδυνη ακόμα και όταν δεν γίνεται αντιληπτή.
- Παλμοί τη νύχτα ή στην ηρεμία, χωρίς προφανές αίτιο: μπορεί να εμπίπτουν σε οποιαδήποτε από τις ανωτέρω κατηγορίες. Τα συμπτώματα είναι εντονότερα ίσως διότι ακριβώς το σώμα δεν έχει ενοχλήσεις από τα πολλαπλά ερεθίσματα της ημέρας. Συνήθως απαιτούν Holter ρυθμού, ώστε να αποκαλυφθεί τι συμβαίνει ακριβώς.
- Παλμοί με ζάλη, «μαύρισμα» μπροστά στα μάτια ή λιποθυμία: Κανένα από αυτά δεν μας επιτρέπει να περιμένουμε. Απαιτείται άμεση αξιολόγηση, γιατί μπορεί να υποκρύπτει αιμοδυναμική επιβάρυνση στα πλαίσια κάποιας αρρυθμίας.
Η διάγνωση: από το ΗΚΓ στο εργαστήριο
Για να ξεκινήσει η διαδικασία της διάγνωσης, της εκτίμησης των πιθανών συνεπειών αλλά και του τυχόν θεραπευτικού πλάνου, απαιτείται πάντα τεκμηρίωση με ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ). Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τυπικό 12-απαγωγών ΗΚΓ, ή κατάγραφές μονής απαγωγής. Ανάλογα με τη συχνότητα και τον τύπο των παλμών, μπορεί να απαιτηθεί Holter Ρυθμού 24ώρου ή μεγαλύτερης διάρκειας, loop recorder (εμφυτεύσιμη συσκευή καταγραφής με διάρκεια ζωής 3-4 χρόνια), ή ακόμα και Ηλεκτροφυσιολογική Μελέτη για να εντοπιστεί η ακριβής εστία της αρρυθμίας.
Η θεραπεία: όταν η διάγνωση επιβεβαιωθεί
Η σύγχρονη αρρυθμιολογία δεν αρκείται στη φαρμακευτική αγωγή. Όσον αφορά τις υπερκοιλιακές ταχυκαρδίες, η κατάλυση με χρήση καθετήρων (catheter ablation) είναι πλέον μία ασφαλής επιλογή. Μπορεί να έχει ένδειξη ακόμα και ασθενείς που δεν εμφανίζουν συμπτώματα, αν κατά τη ηλεκτροφυσιολογική μελέτη ανιχνευθούν χαρακτηριστικά υψηλού κινδύνου. Για την Κολπική Μαρμαρυγή, η επεμβατική θεραπεία μέσω της απομόνωσης των πνευμονικών φλεβών (pulmonary vein isolation) είναι πλέον μία εδραιωμένη θεραπευτική προσέγγιση.
Το μήνυμα που μένει
Το αίσθημα παλμών από μόνο του δεν είναι διάγνωση. Είναι ένα σύμπτωμα —σε κάποιες περιπτώσεις δεν σημαίνει τίποτα, και σε άλλες κρύβει κάτι που αξίζει να εντοπιστεί έγκαιρα.
Μιλήστε με τον αρρυθμιολόγο σας με όσες περισσότερες λεπτομέρειες μπορείτε να συγκρατήσετε από τα επεισόδια. Πότε και πώς ξεκινούν, πώς αισθάνεστε, αν τελειώνει απότομα ή σταδιακά. Αυτές οι λεπτομέρειες, μαζί με τα ψηφιακά δεδομένα αν έχετε smartwatch, είναι το πρώτο και πιο πολύτιμο διαγνωστικό εργαλείο.
Η καρδιά μιλά. Αξίζει να την ακούμε σωστά.
Γράφει ο Δημήτριος Βραχάτης, MD, MSc, PhD, FESC Επεμβατικός Καρδιολόγος – Αρρυθμιολόγος, εκλεγείς Επίκουρος Καθηγητής Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ιατρική Σχολή, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Bloggers
