Ποιος αξίζει το άγχος μου (στις διακοπές); Η ψυχολόγος απαντά & προτείνει stress free τεχνικές

Το νέο βιβλίο της ψυχολόγου Έλενας Σολταρίδου «Ποιος αξίζει το άγχος μου; – 45 τρόποι να σταματήσεις να ζεις για τους άλλους» από τις εκδόσεις Key Books είναι η ιδανικότερη επιλογή των διακοπών.

Οι καλοκαιρινές διακοπές δεν είναι μόνο μια ευκαιρία να ξεκουράσουμε το σώμα μας. Είναι ίσως η μοναδική περίοδος του χρόνου που μπορούμε να απομακρυνθούμε από την καθημερινότητα, να ακούσουμε τις πραγματικές μας ανάγκες και να κάνουμε ένα ουσιαστικό restart στον τρόπο που σκεφτόμαστε και αντιμετωπίζουμε τη ζωή. Επίσης πολλοί από εμάς δυσκολεύονται να αποβάλουν το άγχος τους, ακόμα και στις διακοπές!

Το νέο βιβλίο της ψυχολόγου Έλενας Σολταρίδου, «Ποιος αξίζει το άγχος μου; – 45 τρόποι να σταματήσεις να ζεις για τους άλλους», έρχεται να γίνει ο πιο χρήσιμος συνοδοιπόρος αυτού του καλοκαιριού.

Γιατί συχνά ανησυχούμε για πράγματα που δεν είναι στον έλεγχό μας, χάνουμε τον ύπνο μας για αποφάσεις που δεν πήραμε εμείς, αναλαμβάνουμε ευθύνες που δεν μας αναλογούν και τελικά, η πηγή του άγχους μας έχει σχεδόν πάντα πρόσωπο αλλά πολύ σπάνια το δικό μας.

Κάπου στην πορεία μάθαμε να φροντίζουμε τους άλλους περισσότερο από τον εαυτό μας. Να προσαρμοζόμαστε, να αντέχουμε και να προσπαθούμε να τους ικανοποιούμε όλους. Έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, το άγχος έγινε τρόπος ζωής.

Η Έλενα Σολταρίδου δεν προτείνει να γίνουμε αδιάφοροι αλλά μας καλεί να μάθουμε να ξεχωρίζουμε τι πραγματικά μας ανήκει και τι κουβαλάμε από συνήθεια, φόβο ή ανάγκη για αποδοχή.

1. «Ποιος αξίζει το άγχος μου;». Πώς συνειδητοποιήσες ότι πολλές φορές αγχωνόμαστε περισσότερο για τους άλλους παρά για τον ίδιο μας τον εαυτό;

Η καθημερινή επαφή μου με τους ανθρώπους, οι συνεδρίες, τα workshops, οι ομιλίες, ακόμα και ένα φεστιβάλ βιβλίου είναι εμπειρίες και ένα μεγάλο σχολείο..

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν εξαντλούμαστε από τα δικά μας προβλήματα, όσο από την προσπάθεια μας να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες των άλλων. Αγαπάμε κάποιον και αγχωνόμαστε μήπως απογοητεύσουμε, μήπως δεν είμαστε αρκετοί, μήπως κριθούμε. Τόσο βαθιές ανάγκες και τόσο πρωτόγονοι φόβοι απώλειας, εγκατάλειψης, που τους κουβαλάμε μέσα στην καθημερινότητά μας, στις σχέσεις μας.. Προσπαθούμε να βοηθήσουμε τους άλλους και κάπου στο δρόμο χάνουμε εμάς, σχεδόν μας ξεχνάμε, ξεχνάμε πως να μας αγαπάμε και πως να μας φροντίζουμε.. Ζητάμε την αγάπη των άλλων, χωρίς να τη δίνουμε εμείς στον εαυτό μας και αυτό είναι μία από τις πηγές του άγχους, γιατί καταλήγουμε να αμφισβητούμε τον εαυτό μας.

2. Σήμερα μιλάμε περισσότερο από ποτέ για ψυχική υγεία. Πιστεύεις ότι έχουμε μάθει πραγματικά να βάζουμε όρια ή απλώς χρησιμοποιούμε πιο εύκολα αυτές τις λέξεις;

Το γεγονός ότι μιλάμε περισσότερο για την ψυχική υγεία είναι αναμφίβολα ένα πολύ σημαντικό βήμα, μία κατάκτηση. Ωστόσο, είναι διαφορετικό να γνωρίζουμε μια έννοια και άλλο να την εφαρμόζουμε.

Η ουσιαστική αλλαγή δεν βρίσκεται στο λεξιλόγιο, αλλά στις μικρές καθημερινές επιλογές που κάνουμε σχεδόν κάθε βράδυ αναρωτιέμαι αν είπα όλα τα όχι που απαιτούντα αλλά αν έβαλα όλα τα όρια που χρειάζονταν και αν μου έδωσα το χρόνο που χρειαζόμουν.

3. Στο βιβλίο αναφέρεις ότι το άγχος συχνά συνδέεται με την ανάγκη για αποδοχή. Είναι τελικά τόσο δύσκολο να πούμε ένα «όχι» χωρίς να νιώσουμε ενοχές;

Για πολλούς ανθρώπους είναι εξαιρετικά δύσκολο, γιατί το «όχι» δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη περίσταση. Συχνά ενεργοποιεί έναν βαθύτερο φόβο ότι θα χάσουν την αποδοχή ή την αγάπη των άλλων. Όταν έχουμε συνδέσει την αξία μας με το να είμαστε πάντα διαθέσιμοι, χρήσιμοι ή ευχάριστοι, κάθε όριο μοιάζει απειλητικό. Στην πραγματικότητα, όμως, τα υγιή όρια δεν απομακρύνουν τους ανθρώπους που μας αγαπούν. Αντίθετα, κάνουν τις σχέσεις πιο ειλικρινείς και πιο ισορροπημένες.

4. Ως ψυχολόγος, ποια είναι η πιο συνηθισμένη φράση που ακούς από ανθρώπους που έχουν ταλαιπωρηθεί ψυχικά και σε κάνει να σκέφτεστε «δεν είναι μόνος του, το λένε σχεδόν όλοι»;

Φράσεις και σκέψεις όπως το «Είμαι μπροστά σας εγώ και αυτοί που χρειάζεται να κάνουν ψυχοθεραπεία δεν κάνουν», «Φοβάμαι ότι όλο αυτό δεν θα τελειώσει ποτέ», «Τρελαίνομαι χάνω εμένα, χάνω τον έλεγχο», είναι τέτοιες.

Πίσω από αυτά τα λόγια κρύβεται συνήθως μια μακρά περίοδος κατά την οποία κάποιος φρόντιζε τους πάντες εκτός από τον εαυτό του. Είχε μάθει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της καθημερινότητας, στις απαιτήσεις των άλλων, αλλά είχε απομακρυνθεί από τις δικές του ανάγκες, επιθυμίες και αξίες και γέμισε θυμό, αμφισβήτηση, ματαίωση, σχεδόν απόγνωση για το παρόν και το μέλλον.

Το αισιόδοξο όμως είναι ότι, όσο επώδυνα και αν είναι όλα αυτά τα λόγια, αποτελούν συχνά και την αρχή μιας ουσιαστικής αλλαγής και το χτίσιμο της ψυχικής ανθεκτικότητας.

5. Ζούμε σε μια εποχή που τα social media μάς κάνουν να συγκρίνουμε συνεχώς τη ζωή μας με των άλλων. Πόσο επηρεάζει αυτό το άγχος και πόσο δύσκολο είναι να αποστασιοποιηθούμε;

Η σύγκριση υπήρχε πάντοτε. Σήμερα όμως είναι συνεχής και πολύ πιο έντονη. Βλέπουμε καθημερινά εικόνες επιτυχίας, ευτυχίας και τελειότητας χωρίς να βλέπουμε την πραγματική ζωή που υπάρχει πίσω τους. Όταν εκτιθέμεθα διαρκώς σε αυτές τις εικόνες, είναι εύκολο να πιστέψουμε ότι όλοι οι άλλοι τα καταφέρνουν καλύτερα από εμάς.

Λύση δεν είναι η αποστασιοποίηση, λύση δεν είναι να εγκαταλείψουμε τα social media. Θα βοηθούσε πολύ όμως να μας υπενθυμίζουμε ότι στην πράξη δεν συγκρίνουμε ποτέ τη ζωή μας με την πραγματικότητα των άλλων, αλλά με την καλύτερη εκδοχή που επιλέγουν να προβάλουν δημόσια.

6. Εσύ, ως άνθρωπος και όχι ως ψυχολόγος, έχεις βρεθεί ποτέ να κουβαλάς ευθύνες που τελικά δεν σου αναλογούσαν; Τι σε βοήθησε να το αλλάξεις;

Όπως ένας γιατρός αρρωσταίνει, έτσι και ένας ψυχολόγος αγχώνεται ή αναλαμβάνει περισσότερα από όσα του αναλογούν, πιστεύοντας ότι έτσι βοηθάει ή προλαμβάνει δυσάρεστες καταστάσεις.

Ο χρόνος, η εμπειρία διδάσκει και με βοήθησε να καταλάβω πως το να αναλαμβάνουμε συνεχώς τις ευθύνες των άλλων δεν είναι πάντα πράξη φροντίδας αλλά πολλές φορές στερεί από εκείνους την ευκαιρία να αναλάβουν τη δική τους ευθύνη, να ωριμάσουν, να χτίσουν τη δική τους ψυχική ανθεκτικότητα.

7. Αν έπρεπε να κρατήσουμε μόνο μία από τις 45 συμβουλές του βιβλίου, ποια πιστεύεις ότι θα μπορούσε πραγματικά να αλλάξει την καθημερινότητα των περισσότερων ανθρώπων;

Θα απαντούσα ότι θα αδικούσα τις υπόλοιπες 44!

Αν όμως έπρεπε να επιλέξω δύο βασικούς πυλώνες για τη διαχείριση του άγχους μας, θα ήταν δύο λέξεις μόνο «όχι και όρια».

Μας είναι τόσο δύσκολο να τις κάνουμε πράξη αυτές τις λέξεις, ίσως γιατί δυσκολευόμαστε να τις κάνουμε πράξη πρώτα στον ίδιο μας τον εαυτό. Έρχονται σε πόλεμο με τον τρόπο που μεγαλώσαμε, με τις ενοχές και τις τύψεις μας, με το φόβο μας να μην γίνουμε σαν τους δικούς μας. Δεν χρειάζεται όμως να έρθουμε σε πόλεμο, χρειάζεται απλά να επιλέγουμε τις μάχες μας.

8. Έχεις γράψει βιβλία αυτογνωσίας, ενώ το παιδικό σοι βιβλίο ήταν υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο. Τι σε γοητεύει περισσότερο ως συγγραφέα στο να μιλάε στους ενήλικες και τι στο να προσπαθείς να εξηγήσεις δύσκολα συναισθήματα στα παιδιά;

Οι ενήλικες συχνά αναζητούν απαντήσεις για εμπειρίες που ήδη έχουν ζήσει. Τα παιδιά, αντίθετα, χτίζουν ακόμη τον τρόπο με τον οποίο θα κατανοήσουν τον εαυτό τους και τα συναισθήματά τους. Αυτό κάνει τη συγγραφή για παιδιά μια μεγάλη ευθύνη αλλά και μια μοναδική χαρά. Είτε απευθύνομαι όμως σε ενήλικες είτε σε παιδιά, ο στόχος μου παραμένει ο ίδιος: να δώσω μορφή σε συναισθήματα που πολλές φορές δυσκολευόμαστε να εκφράσουμε.

9. Με τόσες επαγγελματικές υποχρεώσεις – ψυχολόγος, διδασκαλία, συγγραφή - ποιος είναι ο δικός σου τρόπος να αποφορτίζεστε όταν νιώθεις ότι το άγχος σας κυριεύει;

Έχω μάθει ότι η αποφόρτιση δεν είναι κάτι που γίνεται μόνο όταν εξαντληθούμε αλλά αντίθετα πρέπει να είναι μία παγιωμένη αυτοφροντίδα.

Με αποφορτίζει πολύ να γράφω, με ηρεμεί και με βοηθάει να βάζω τις σκέψεις μου σε μία σειρά. Με αποφορτίζουν οι ομιλίες, οι συζητήσεις μου με τον κόσμο, λατρεύω να είμαι σε μεγάλα αμφιθέατρα, να κάθομαι ανάμεσά τους, πριν με αναγνωρίσουν και να παρατηρώ τις συμπεριφορές ή να συζητάμε.

Με αποφορτίζουν οι δικοί μου άνθρωποι, να καθόμαστε μαζί, να μιλάμε, να επικοινωνούμε όπως με αποφορτίζει να πηγαίνω σε αγαπημένους προορισμούς, στους οποίους επιλέγω να χάνομαι σε μικρά βιβλιοπωλεία, σε μικρές λαϊκές αγορές, ξεκουράζοντας τη σκέψη μου.

Προσπαθώ να δημιουργώ καθημερινές στιγμές, να περπατώ, να διαβάζω, έχω πάντα βιβλία που μου έχουν κεντρίσει την προσοχή και πάντα υπάρχει ένα μέσα στο σάκο μου. Προσπαθώ να περνώ χρόνο με ανθρώπους που με κάνουν να νιώθω ο εαυτός μου και να δημιουργώ χρόνο χωρίς επαγγελματικές υποχρεώσεις. Δεν τα καταφέρνω πάντα. Όμως έχω καταλάβει ότι αν δεν φροντίσω πρώτα τη δική μου ψυχική ισορροπία, δύσκολα μπορώ να είμαι πραγματικά παρών για τους άλλους.

10. Ποιο είναι το πιο ωραίο σχόλιο που σου έχει αναφέρει κάποιος, αφού διάβασε το καινούριο σου βιβλίο;

Θα μεταφέρω δύο ιστορίες: δεν είναι ακριβώς σχόλια , αλλά εμένα μου έδωσαν ελπίδα.

Μία καινούργια μου θεραπευόμενη μου ανέφερε πως το βιβλίο μου το βρήκε στη δανειστική βιβλιοθήκη που έχει το κομμωτήριό της. Πόσο υπέροχη πράξη και λίγες ώρες μετά μου έστειλε μία θεραπευόμενή μου μία φωτογραφία, το βιβλίο μου να βρίσκεται μαζί με άλλα σε μία μικρή βιβλιοθήκη σε μία παραλία στην Κίμωλο.

Και μου λέει σε απολαμβάνω, δίπλα σε αλμυρίκια, σε μία παραλία στην Κίμωλο και σκέφτομαι πως ήρθε η στιγμή να με φροντίσω.

Αυτές οι εικόνες είναι το πιο δυνατό χειροκρότημα, το μεγαλύτερο χαμόγελο γιατί είναι εικόνες που μας ταξιδεύουν σε όσα μπορούν να μας εμπνεύσουν.

Δες και στο βίντεο που ακολουθεί ποιος δεν αξίζει το άγχος μας συγκεκριμένα στις διακοπές!

Info: Μέσα από 45 σύντομα, πρακτικά και ουσιαστικά κεφάλαια, το βιβλίο μάς βοηθά να αναγνωρίσουμε ποιες σχέσεις τρέφονται από το άγχος μας και πώς μπορούμε να σταματήσουμε να τις συντηρούμε, βάζοντας πιο υγιή όρια και δίνοντας χώρο στον εαυτό μας.

Γιατί ίσως η πιο σημαντική αλλαγή που μπορούμε να κάνουμε αυτό το καλοκαίρι δεν είναι ο προορισμός των διακοπών μας, αλλά ο τρόπος που θα επιστρέψουμε από αυτές.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η Έλενα Σολταρίδου είναι ψυχολόγος, υποψήφια διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με αντικείμενο τη διαχείριση του άγχους και εξειδικεύεται στη Γνωσιακή και Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία. Διδάσκει στο New York College και στο Ανοιχτό Λαϊκό Πανεπιστήμιο, ενώ συνεργάζεται με εταιρείες σε θέματα εκπαίδευσης και ενδυνάμωσης ανθρώπινου δυναμικού. Το «Ποιος αξίζει το άγχος μου;» είναι το τέταρτο βιβλίο της, μετά τα επιτυχημένα «Αλλάζοντας εμένα», «100 συμβουλές αυτο-εξέλιξης – 100 μαθήματα αυτογνωσίας» και το παιδικό βιβλίο «Ο Χιονούλης και ο Γκριζούλης μαθαίνουν για τον θυμό», το οποίο ήταν υποψήφιο για τα Κρατικά Βραβεία Παιδικού Βιβλίου.