Ο Bowie-ισμός ποτέ δεν πεθαίνει: Η νέα μεταμόρφωση του David Bowie θα γίνει το 2027. Amen

Ο David Bowie είχε μια εξαιρετικά κακή συνήθεια. Κάθε φορά που το κοινό ερωτευόταν μια εκδοχή του, εκείνος την ξεφορτωνόταν. Έστελνε τον Ziggy Stardust στον αγύριστο, άλλαζε πρόσωπο, ήχο, αισθητική, έπαιρνε τα μπογαλάκια του και μετακόμιζε καλλιτεχνικά εκεί όπου κανείς δεν τον περίμενε. Το 2016 πέθανε, έχοντας προλάβει να μετατρέψει ακόμη και τον αποχαιρετισμό του σε έργο τέχνης.

Στις 27 Οκτωβρίου, η Guardian αποκάλυψε ότι το 2027 θα παρουσιαστεί σε μεγάλες συναυλιακές αρένες το Stage, μια εντυπωσιακή πολυμεσική παραγωγή βασισμένη σε κινηματογραφικό υλικό από την περιοδεία Isolar II του 1978. Ο Brett Morgen, ο άνθρωπος πίσω από το Moonage Daydream, έχει αναλάβει την αποκατάσταση ενός φιλμ που έμεινε σχεδόν πενήντα χρόνια κλειδωμένο στα αρχεία.

Η υπόσχεση της παραγωγής είναι απολύτως συγκεκριμένη: οι θεατές θα έχουν την ψευδαίσθηση ότι ο Bowie και η μπάντα του βρίσκονται πραγματικά μπροστά τους. Αν το καλοσκεφτείς, πρόκειται για την πιο Bowie είδηση που θα μπορούσε να υπάρξει. Ένας καλλιτέχνης που πέρασε τη ζωή του επινοώντας διαφορετικές πραγματικότητες αποκτά τώρα μια καινούργια, κατασκευασμένη από ανθρώπους που εξακολουθούν να τον λατρεύουν.

Ο Bowie είχε ήδη εφεύρει τη συναυλία χωρίς Bowie

Το καλοκαίρι του 1978, ο Bowie προσέλαβε τον David Hemmings για να κινηματογραφήσει δύο εμφανίσεις του στο Earls Court του Λονδίνου. Ο Hemmings ήταν ο πρωταγωνιστής του Blow-Up του Antonioni, είχε περάσει στη σκηνοθεσία και είχε συνεργαστεί με τον Bowie στην όχι ιδιαίτερα αγαπημένη από τους κριτικούς ταινία Just a Gigolo, με τη Marlene Dietrich.

Το σχέδιο είχε μια σχεδόν προκλητική διορατικότητα. Ο Bowie ήθελε ένα συναυλιακό φιλμ που θα μπορούσε να προβάλλεται σε χώρους συναυλιών, προσφέροντας στο κοινό την εμπειρία μιας εμφάνισής του χωρίς να χρειάζεται να περιοδεύει ο ίδιος. Το 1978, παρακαλώ. Όταν οι περισσότεροι καλλιτέχνες προσπαθούσαν ακόμη να καταλάβουν πώς λειτουργεί η τηλεοπτική τους εικόνα, ο Bowie είχε αρχίσει να σκέφτεται πώς θα εμφανίζεται σε μια σκηνή χωρίς να βρίσκεται εκεί.

Η περιοδεία Isolar II διήρκεσε από τον Μάρτιο μέχρι τον Δεκέμβριο εκείνης της χρονιάς. Στο πρώτο μέρος κυριαρχούσαν τα Low και “Heroes”, οι δίσκοι της περιόδου του Βερολίνου που είχαν απομακρύνει τον Bowie από την ασφάλεια των προηγούμενων επιτυχιών του. Στο δεύτερο επέστρεφε στα τραγούδια των αρχών της δεκαετίας του '70, με υλικό από την εποχή του Ziggy Stardust και των Spiders from Mars.

Στο πλευρό του βρίσκονταν οι Carlos Alomar, George Murray, Dennis Davis, Roger Powell, Sean Mayes και Simon House. Ο Brian Eno επρόκειτο να συμμετάσχει, όμως προβλήματα υγείας τον κράτησαν εκτός περιοδείας.

Ο κριτικός Nick Kent του NME είχε χαρακτηρίσει το συγκρότημα εξαιρετικό, αποθεώνοντας τη φωνή, την κίνηση και τη σκηνική παρουσία του Bowie. Ήταν η περίοδος κατά την οποία ο καλλιτέχνης είχε αφήσει πίσω τις πιο περίτεχνες θεατρικές περσόνες του και έδινε μεγαλύτερο βάρος στη μουσική, τις ενορχηστρώσεις και την ατμόσφαιρα.

Το ζωντανό άλμπουμ Stage, ηχογραφημένο σε αμερικανικές συναυλίες, κυκλοφόρησε το φθινόπωρο του 1978. Το φιλμ του Hemmings κατέληξε στο συρτάρι. Ο Bowie δεν είχε ενθουσιαστεί με την κινηματογράφηση. Είχε ήδη άλλες δουλειές, το Lodger, μια ακυκλοφόρητη συνεργασία με τον John Cale, το Scary Monsters (and Super Creeps). Η δημιουργική του ανυπομονησία ήταν τέτοια, ώστε το χθεσινό του αριστούργημα μπορούσε εύκολα να μετατραπεί σε αυριανή ενόχληση.

Μόνο που το 2000 παραδέχτηκε πως, βλέποντας το υλικό ξανά, του φαινόταν πλέον αρκετά καλό και πίστευε ότι κάποια στιγμή θα κυκλοφορούσε. Μια σημαντική λεπτομέρεια για όσους ετοιμάζονται να καταγγείλουν ότι κάποιοι καταπατούν τις επιθυμίες του νεκρού καλλιτέχνη. Ο ίδιος είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο. Και ο Bowie, αν μη τι άλλο, δικαιούνταν να αλλάζει γνώμη.

79 χρόνια Starman in the sky: Το κίνημα Bowie-ισμού που επηρέασε την pop κουλτούρα

David Bowie: O άνθρωπος από το «διάστημα» που επανεφηύρε τον εαυτό του μέσα από τη μόδα

Το ιερό δισκοπότηρο βρέθηκε. Παρακαλούνται οι πιστοί να ετοιμάσουν τις κάρτες τους

Για τους φανατικούς του Bowie, το φιλμ του 1978 είχε αποκτήσει τη μυθολογία χαμένου θησαυρού. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν η τηλεοπτική του εμφάνιση στο Ready Steady Go! το 1966, ως David Bowie and the Buzz, και η πρώτη τηλεοπτική ερμηνεία του Starman στο Lift Off With Ayshea το 1972, πριν από εκείνη στο Top of the Pops που σημάδεψε μια ολόκληρη γενιά.

Ο Brett Morgen ζήτησε να δει το υλικό όταν ανέλαβε το Moonage Daydream. Ένα απόσπασμα με το “Heroes” βρήκε θέση στο ντοκιμαντέρ, το οποίο τιμήθηκε με Grammy καλύτερης μουσικής ταινίας το 2024. Η ιδέα της επιστροφής στις αρένες είχε γεννηθεί ήδη από το 2018. Ακολούθησαν χρόνια επεξεργασίας του πρωτότυπου φιλμ 35 χιλιοστών, με χρωματική αποκατάσταση, επαναφωτισμό και ζωγραφικές επεμβάσεις στο χέρι.

Στο Stage, το υλικό θα προβάλλεται σε πολλαπλές οθόνες, με σχεδιασμό φωτισμού από τον Patrick Woodroffe και καθηλωτική ηχητική μίξη από τον Paul Massey. Ο Woodroffe έχει συνεργαστεί με τους Rolling Stones, τους ABBA, τον Michael Jackson και τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 2012. Ο Morgen έχει επίσης σκηνοθετήσει το Kurt Cobain: Montage of Heck και το Crossfire Hurricane για τους Rolling Stones.

Οι προηγμένες διαφανείς οθόνες LED θα δημιουργούν την αίσθηση ότι ο Bowie και οι μουσικοί του βρίσκονται πάνω στη σκηνή. Η παραγωγή θα κάνει πρεμιέρα στο 77ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου τον Φεβρουάριο του 2027, πριν ξεκινήσει την περιοδεία της.

Στο τρέιλερ εμφανίζεται κι ένας νεαρός με λεοπάρ σακάκι, δίπλα στη σύντροφό του. Πρόκειται για τον Mark Adams, ο οποίος 21 χρόνια αργότερα άρχισε να εργάζεται για τον Bowie και εξακολουθεί να συνδέεται με την ομάδα του. Μέχρι πρόσφατα δεν γνώριζε καν ότι υπήρχε αυτή η κινηματογράφηση. Ορισμένοι άνθρωποι ανακαλύπτουν παλιές φωτογραφίες τους και ντρέπονται για το κούρεμά τους. Άλλοι μαθαίνουν ότι υπήρξαν κομπάρσοι σε ένα χαμένο κεφάλαιο της ιστορίας του David Bowie.

Bowie-ισμός, αγαπητοί μου. Η αίρεση που κατέκτησε την ποπ

Ο Bowie-ισμός έχει ένα βασικό δόγμα: γίνε όποιος γουστάρεις και άλλαξε γνώμη όσες φορές θέλεις. Ο David Bowie το εφάρμοσε με θρησκευτική ευλάβεια και απολύτως ασεβείς μεθόδους. Ziggy Stardust, Aladdin Sane, Thin White Duke, Βερολίνο, ανδρόγυνη αισθητική, μουσικοί πειραματισμοί. Έκανε την ταυτότητα προσωπική του υπόθεση και την ποπ πεδίο φιλοσοφικών αναζητήσεων, χωρίς να χρειαστεί ποτέ να εξηγήσει σε κανέναν τι ακριβώς παρίστανε.

Το παράδοξο είναι ότι ένας άνθρωπος που αρνήθηκε πεισματικά κάθε σταθερή ταυτότητα απέκτησε μετά θάνατον μια εξαιρετικά αφοσιωμένη κοινότητα πιστών. Οι θαυμαστές του αναζητούν ακυκλοφόρητες ηχογραφήσεις, αποκωδικοποιούν στίχους, ταξιδεύουν για να δουν τα κοστούμια του και αντιμετωπίζουν κάθε καινούργιο αρχειακό εύρημα σαν αποκάλυψη. Το 2027, χρονιά που θα συμπλήρωνε τα 80, το πρόγραμμα Bowie80 περιλαμβάνει εκθέσεις, συλλεκτικές κυκλοφορίες και νέες παραγωγές. Η εμπειρία David Bowie: You're Not Alone, το BOWIE (breaking) GLASS με αναφορές στο έργο του Philip Glass και το τεράστιο αρχείο των περίπου 90.000 αντικειμένων τροφοδοτούν μια μεταθανάτια δραστηριότητα που πολλοί εν ζωή καλλιτέχνες θα ζήλευαν.

Υπάρχει, βέβαια, και μια ολόκληρη οικονομία πίσω από αυτή την αφοσίωση. Η διάσωση του υλικού του έχει πραγματική πολιτιστική αξία, οι νέες παραγωγές απαιτούν χρήματα και το κοινό εξακολουθεί να διψά για οτιδήποτε φέρει την υπογραφή του. Η βιομηχανία έχει κάθε λόγο να κρατά αυτή τη δίψα ζωντανή, ακόμη κι όταν η υπόσχεση μιας ακόμη «επιστροφής» αρχίζει να μοιάζει με εμπορική εκμετάλλευση της απουσίας του.

Πόσες φορές πρέπει να πεθάνει ο Bowie για να τον αφήσουμε στην ησυχία του;

Έχουμε αποκτήσει μια σχεδόν νοσηρή σχέση με τους νεκρούς καλλιτέχνες. Τους αποχαιρετούμε με δάκρυα, τους ανακηρύσσουμε αθάνατους και ύστερα βάζουμε την τεχνολογία να κάνει τη βρόμικη δουλειά της ανάστασης. Λίγο καλύτερος ήχος, λίγη ψηφιακή μαγεία, ένα εισιτήριο στο ταμείο και ο θάνατος αντιμετωπίζεται περίπου σαν τεχνική δυσλειτουργία.

Το Stage έχει τουλάχιστον την εντιμότητα του αυθεντικού υλικού. Ο Bowie κινηματογραφήθηκε πράγματι το 1978, ενώ το 2000 είχε παραδεχτεί ότι το φιλμ άξιζε τελικά να κυκλοφορήσει. Ο Brett Morgen επιχειρεί να του δώσει τη σκηνική ζωή που στερήθηκε, με τα τεχνολογικά μέσα του 2027. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε πόσο Bowie θα υπάρχει σε αυτή την παράσταση και πόσο από τη δική μας αθεράπευτη ανάγκη να τον κρατήσουμε εδώ.

Άλλωστε, ο άνθρωπος είχε φροντίσει να σκηνοθετήσει ακόμη και την έξοδό του. Στις 8 Ιανουαρίου 2016 κυκλοφόρησε το Blackstar, ανήμερα των γενεθλίων του, και δύο ημέρες αργότερα πέθανε. Το Lazarus έμεινε πίσω σαν ένα τελευταίο, ανατριχιαστικό κλείσιμο του ματιού. Τι άλλο να κάνει πια; Να μας στείλει εξώδικο από τον άλλο κόσμο;

Θέλω να δω το Stage. Θέλω να ακούσω το “Heroes”, να δω εκείνον τον Bowie που είχε ήδη ξεφορτωθεί τις πιο διάσημες περσόνες του και να παραδεχτώ ότι η τεχνολογία μπορεί καμιά φορά να υπηρετεί υπέροχα την τέχνη. Με ενοχλεί, ωστόσο, η ιδέα ότι η αγάπη μας για έναν καλλιτέχνη συνοδεύεται από απαίτηση διαρκούς παρουσίας.

Η μεγαλύτερη πλάκα του Bowie-ισμού είναι ότι οι πιστοί του προσπαθούν να κρατήσουν αιώνια τον άνθρωπο που δεν άντεχε να μείνει ίδιος ούτε πέντε χρόνια. Το 2027 θα επιστρέψει στη σκηνή σχεδόν πενήντα χρόνια νεότερος. Αν αυτό δεν είναι θαύμα, τουλάχιστον είναι εξαιρετικό marketing. Amen!