HPV: Όσα θέλεις να ρωτήσεις τον γυναικολόγο σου αλλά διστάζεις

Καταρχάς, το HPV είναι ένα αρκτικόλεξο, δηλαδή μία λέξη, που αποτελείται από αρχικά κάποιον όρων, στην περίπτωση του HPV, η πλήρης ονομασία είναι Human Papilloma Virus, δηλαδή «Ιός Ανθρωπίνων Θηλωμάτων».

Θα πρέπει πάντως να ξεκαθαριστεί, πως, όταν μιλάμε για τον HPV, στην πραγματικότητα δεν αναφερόμαστε σε έναν και μόνον ιό, αλλά σε μία οικογένεια ιών, με πολλά μέλη. Το κάθε μέλος ονομάζεται «στέλεχος» και το κάθε στέλεχος διαφέρει από τα άλλα στελέχη ως προς το γενετικό του υλικό, δηλαδή ως προς το DNA του. Σήμερα αναγνωρίζουμε 450 στελέχη του HPV, αλλά ο κατάλογος όλο και μεγαλώνει.

Κουίζ: Εσύ τι ξέρεις για τον HPV;

Τι προβλήματα μπορεί να προκαλέσει ο HPV;

Η λοίμωξη από HPV έχει συνδεθεί με την εκδήλωση κονδυλωμάτων στο δέρμα (μυρμηγκιές), γύρω από τον πρωκτό, μέσα στο στόμα και στο φάρυγγα, καθώς και στα γεννητικά όργανα τόσο του άνδρα, όσο και της γυναίκας.

Η λοίμωξη από HPV όμως έχει συσχετισθεί και με την εκδήλωση διαφόρων μορφών καρκίνου και κυρίως στον τράχηλο της μήτρας, στο αιδοίο, στον κόλπο, στο πέος, στον πρωκτό, αλλά και στο στόμα και στον φάρυγγα.

Ανάλογα μάλιστα με τη δυνατότητα του κάθε στελέχους να προκαλέσει καρκίνο αυτά χωρίζονται σε «Στελέχη Υψηλού Κινδύνου», που είναι πιθανότερο να προκαλέσουν καρκίνο και «Στελέχη Χαμηλού Κινδύνου», που είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσουν καρκίνο. Έτσι τα στελέχη 16 και 18 θεωρούνται υψηλού κινδύνου, αφού φαίνεται, ότι εμπλέκονται στο 70% των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ενώ ειδικά το 16 εμπλέκεται στο 87% των καρκίνων του στόματος και του φάρυγγα και στο 90% των καρκίνων του πρωκτού, κυρίως μεταξύ «πληθυσμών υψηλού κινδύνου», όπως είναι τα άτομα, που είναι θετικά στον HIV. Αντίθετα, στελέχη χαμηλού κινδύνου, όπως το 6 και το 11 εμπλέκονται κυρίως στην εκδήλωση κονδυλωμάτων, αλλά η εμπλοκή τους στην εκδήλωση καρκίνου είναι λιγότερο συνηθισμένη. Επίσης αυξάνεται σταδιακά και η παρατηρούμενη συχνότητα εμπλοκής στην εκδήλωση καρκίνων και άλλων στελεχών, όπως είναι τα 31, 33, 45, 52 και 58.

Πώς κολλάει ο HPV;

Ο κύριος τρόπος μετάδοσης του HPV φαίνεται, πως είναι η σεξουαλική επαφή, ενώ και η μετάδοση στο στόμα έχει και αυτή συσχετισθεί με τη σεξουαλική επαφή. Όμως δεν έχει αποκλεισθεί και η μετάδοση μετά από επαφή με μολυσμένα αντικείμενα και τα χέρια, καθώς και η μετάδοση από τη μητέρα στο μωρό κατά τον τοκετό κυρίως, όταν αυτό «περνάει» από τα γεννητικά όργανα ή αν έχουμε ρήξη των υμένων (αυτό, που λέμε «σπάσανε τα νερά») σε πρώιμο στάδιο της κύησης.

Πόσο συχνό είναι να κολλήσεις HPV;

Η λοίμωξη με τον ιό HPV είναι εξαιρετικά συνηθισμένη, αφού έχει υπολογισθεί, πως το 80% των ατόμων, που είναι σεξουαλικώς ενεργά, θα έρθουν σε επαφή με αυτόν μέχρι την ηλικία των 45 ετών (Baba και συνεργάτες, 2025).

4 αλήθειες που πρέπει να γνωρίζεις για τα κονδυλώματα

Όταν κολλήσω τον HPV, αυτός κάποια στιγμή «θα φύγει;»

Ο HPV ενσωματώνεται (δηλαδή «μπαίνει μέσα») στο DNA μας και παραμένει εκεί. Από τη στιγμή, που ένα άτομο έρθει σε επαφή με τον HPV, το ανοσοποιητικό του σύστημα (δηλαδή το σύστημα αμύνης του οργανισμού) αναπτύσσει ισχυρή αντίδραση εναντίον του εντός 1 με 2 ετών. Έτσι ο ιός δεν ανιχνεύεται πια στο άτομο. Όσο όμως περνάει ο καιρός, αυξάνονται συνεχώς τα επιστημονικά στοιχεία, που δείχνουν, ότι ακόμα και όταν ο ιός δεν είναι ανιχνεύσιμος, αυτός παραμένει στο σώμα και «ενεργοποιείται» ξανά, αν για κάποιον λόγο μειωθεί η «δραστικότητα» του ανοσοποιητικού συστήματος.

Πώς μπορώ να δω, αν έχω τον HPV;

Η παρουσία αλλοιώσεων στο σώμα σου, όπως κονδυλωμάτων, δείχνει, πως κατά πάσαν πιθανότητα έχεις έρθει σε επαφή με τον ιό. Η βασική όμως εξέταση, στην οποία θα πρέπει να υποβάλλεσαι ανά τακτά χρονικά διαστήματα σύμφωνα και με τις συστάσεις του ιατρού σου είναι το test Παπανικολάου. Με την εξέταση αυτή δεν εντοπίζουμε μεν τον ιό HPV, αλλά εντοπίζουμε αλλοιώσεις, που αυτός ενδέχεται να έχει προκαλέσει στον τράχηλο της μήτρας σου, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην εκδήλωση πραγματικού καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Τέτοιου είδους αλλοιώσεις ονομάζονται για το λόγον αυτόν “προκαρκινικές”. Στη συνέχεια κατά περίπτωση μπορεί να γίνει σύσταση για περαιτέρω έλεγχο με μία εξέταση, που λέγεται κολποσκόπηση, στα πλαίσια της οποίας ο ιατρός ίσως αποφασίσει να πάρει και μία μικρή (πολύ μικρή) βιοψία από τον τράχηλό σου. Ταυτόχρονα με το test Παπανικολάου, ο ιατρός μπορεί να πάρει δείγμα από τον κόλπο και τον τράχηλο, το οποίο θα ελεγχθεί και για την παρουσία DNA του HPV. Έτσι θα μπορούμε να διαπιστώσουμε, αν έχεις λοίμωξη HPV, ακόμα και αν το test Παπανικολάου δεν δείξει τίποτα. Βέβαια, το test για το DNA του HPV δεν ανιχνεύει όλα τα στελέχη του ιού, αλλά μόνον τα «πιο επικίνδυνα».

Είδαμε, πως έχω HPV, τώρα τι γίνεται;

Το τι θα γίνει από εδώ και πέρα εξαρτάται από το στέλεχος του HPV, καθώς και από τον αριθμό, την τοποθεσία, τη μορφή και την έκταση των αλλοιώσεων, αφού ο ιατρός μπορεί να συστήσει:

• απλή παρακολούθηση
• καταστροφή των αλλοιώσεων με κρυοπηξία (“πάγωμα” των αλλοιώσεων) ή laser
• χειρουργική αφαίρεση των αλλοιώσεων (π.χ. αφαίρεση τμήματος του τραχήλου της μήτρας με μία επέμβαση, που ονομάζεται “κωνοειδής εκτομή” )

Αν έχεις κολλήσει HPV, καλόν είναι να έχεις υπόψη σου, πως αυξάνονται οι πιθανότητες αυτός να «ενεργοποιηθεί», όταν καπνίζεις. Επομένως, αν καπνίζεις, κόψε το!

Υπάρχει προστασία από τον HPV;

Ο εμβολιασμός έναντι του HPV έχει πλέον μπει στο πρόγραμμα των εμβολιασμών τόσο για κορίτσια, όσο και για αγόρια και έχει οδηγήσει σε σαφή μείωση της εκδήλωσης των καρκίνων, που σχετίζονται με το συγκεκριμένο ιό. Πρόκειται για το εμβόλιο, που είναι γνωστό και με το όνομα “εμβόλιο για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας”.

Θέλω όμως να θυμάσαι δύο πράγματα για τον εμβολιασμό:

1. Ο εμβολιασμός αυτός, για να είναι αποτελεσματικός, πρέπει να γίνει πριν το άτομο να έρθει σε επαφή με τον HPV, δηλαδή πριν ξεκινήσει τις σεξουαλικές επαφές. Για το λόγο αυτόν, ο εμβολιασμός κατά κανόνα γίνεται σε μικρές ηλικίες. Ο εμβολιασμός και μετά την έναρξη της σεξουαλικής ζωής είναι σκόπιμος, αλλά ενδεχομένως να είναι λιγότερο αποτελεσματικός.

2. Το εμβόλιο σε προφυλάσσει μόνον από συγκεκριμένα στελέχη του ιού και όχι από όλα τα στελέχη του. Για τον λόγο αυτό ο τακτικός έλεγχος με test Παπανικολάου, σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού σου, δεν πρέπει να παραλείπεται!

Το προφυλακτικό φαίνεται, πως εμποδίζει σε κάποιο βαθμό τη μετάδοση του HPV, αλλά δεν την εμποδίζει απόλυτα. Για το λόγο αυτό, να χρησιμοποιείς προφυλακτικό, ειδικά αν δεν έχεις σταθερό σύντροφο, αλλά μην παραλείπεις και να ελέγχεσαι τακτικά!

Δες και το σχετικό video, που δημιουργήσαμε για εσένα.

Δρ Μενέλαος ΚΩΝ.Λυγνός, MSc, PhD
Μαιευτήρας Χειρούργος Γυναικολόγος
Master of Science University College London
Διδάκτωρ Μαιευτικής Γυναικολογίας
www.eleftheia.gr
IG: @dr.menelaos_lygnos
You Tube

^{Ενδεικτική βιβλιογραφία}

^{Baba, S.K., Alblooshi, S.S.E., Yaqoob, R. et al. Human papilloma virus (HPV) mediated cancers: an insightful update. J Transl Med 23, 483 (2025). https://doi.org/10.1186/s12967-025-06470-x}

^{Doorbar John, The human Papillomavirus twilight zone – Latency, immune control and subclinical infection, Tumour Virus Research, Volume 16, 2023, 200268, ISSN 2666-6790, https://doi.org/10.1016/j.tvr.2023.200268. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666679023000150)}

^{Kohli Manik, Christopher B. Bunker, Georgios Kravvas,= Human papillomavirus: An update, Clinics in Dermatology, Volume 44, Issue 1, 2026, Pages 54-66, ISSN 0738-081X, https://doi.org/10.1016/j.clindermatol.2025.09.012. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0738081X25002275)}

^{Lam JU, Rebolj M, Dugué PA, Bonde J, von Euler-Chelpin M, Lynge E. Condom use in prevention of Human Papillomavirus infections and cervical neoplasia: systematic review of longitudinal studies. J Med Screen. 2014 Mar;21(1):38-50. doi: 10.1177/0969141314522454. Epub 2014 Jan 31. PMID: 24488594.}

^{Luria L, Cardoza-Favarato G. Human Papillomavirus. [Updated 2023 Jan 16]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448132/}

^{Lycke K, Steben M, Garland S ... An updated understanding of the natural history of cervical human papillomavirus infection—clinical implications American Journal of Obstetrics & Gynecology, 2025; 232, 453-460}

^{Pierce Campbell CM, Lin HY, Fulp W, Papenfuss MR, Salmerón JJ, Quiterio MM, Lazcano-Ponce E, Villa LL, Giuliano AR. Consistent condom use reduces the genital human papillomavirus burden among high-risk men: the HPV infection in men study. J Infect Dis. 2013 Aug 1;208(3):373-84. doi: 10.1093/infdis/jit191. Epub 2013 May 3. PMID: 23644283; PMCID: PMC3699010.}