«No sugar»: Πόσο υγιεινά είναι τελικά τα προϊόντα χωρίς ζάχαρη;
Από τις σοκολάτες με στέβια μέχρι τα παγωτά «zero», τα προϊόντα χωρίς ζάχαρη κερδίζουν έδαφος. Είναι, όμως, τόσο αθώα όσο δείχνουν οι συσκευασίες τους;
Μπισκότα χωρίς ζάχαρη, σοκολάτες με στέβια, παγωτά «zero» και μπάρες χωρίς προσθήκη σακχάρων. Μια βόλτα στο σούπερ μάρκετ αρκεί για να διαπιστώσεις ότι το «No Sugar» βρίσκεται παντού. Συχνά, μάλιστα, η συγκεκριμένη ένδειξη δημιουργεί την εντύπωση ότι το προϊόν είναι αυτομάτως πιο υγιεινό, κατάλληλο για αδυνάτισμα και διαθέσιμο για κατανάλωση χωρίς περιορισμό.
Ισχύει, όμως, κάτι τέτοιο; Η απάντηση εξαρτάται από ολόκληρη τη σύνθεση του τροφίμου, την ποσότητα που καταναλώνουμε και ποιο γλυκαντικό μπαίνει στη θέση της ζάχαρης.
pexels.com/ Nataliya Vaitkevich
7 προειδοποιητικά σημάδια ότι τρως πολλή ζάχαρη και το σώμα σου ζητάει βοήθεια
«Χωρίς σάκχαρα» και «χωρίς προσθήκη σακχάρων»: δύο διαφορετικές έννοιες
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ένδειξη «χωρίς σάκχαρα» επιτρέπεται όταν ένα προϊόν περιέχει έως 0,5 γραμμάρια σακχάρων ανά 100 γραμμάρια ή 100 ml για τα υγρά τρόφιμα π.χ. χυμοί, αναψυκτικά κ.α.. Αντίθετα, το «χωρίς προσθήκη σακχάρων» σημαίνει ότι δεν έχουν προστεθεί σάκχαρα ή άλλα τρόφιμα όπως φρουκτόζη για τις γλυκαντικές τους ιδιότητες. Το προϊόν μπορεί, ωστόσο, να περιέχει φυσικά σάκχαρα από τα συστατικά του, όπως λακτόζη από το γάλα.
Επομένως, οι δύο ενδείξεις δεν είναι ισοδύναμες. Επιπλέον, η απουσία πρόσθετης ζάχαρης δεν μας πληροφορεί από μόνη της για τις θερμίδες, τα λιπαρά ή τη συνολική θρεπτική αξία.
Χωρίς ζάχαρη δεν σημαίνει χωρίς θερμίδες
Η ζάχαρη αποτελεί ένα μόνο συστατικό μιας συνταγής. Ένα μπισκότο χωρίς ζάχαρη μπορεί να περιέχει αλεύρι, βούτυρο, έλαια και σοκολάτα, διατηρώντας αρκετές θερμίδες. Αντίστοιχα, μια σοκολάτα με γλυκαντικά εξακολουθεί να περιέχει λιπαρά από το κακάο και ενδεχομένως από πρόσθετα συστατικά. Φυσικά υπάρχει και η απάτη του μάρκετινγκ στο φαγητό, όπως ονομάζω εγώ, που μπορεί η ετικέτα να γράφει χωρίς ζάχαρη αλλά να περιλαμβάνει άλλα γλυκαντικά τα οποία αναγράφονται ως φρουκτόζη, σιρόπι γλυκόζης, σιρόπι καλαμποκιού, μέλι και πολλές ονομασίες ακόμη που δεν είναι η κλασική ζάχαρη αλλά οι θερμίδες και οι απλοί υδατάνθρακες αποδίδονται σχεδόν στον ίδιο βαθμό.
Έτσι, δύο παρόμοια προϊόντα, το ένα συμβατικό και το άλλο χωρίς ζάχαρη, μπορεί να έχουν μικρή διαφορά στη θερμιδική τους αξία. Αν η ένδειξη μάς οδηγήσει σε μεγαλύτερη μερίδα, το αναμενόμενο όφελος μπορεί να χαθεί.
Αξίζει, λοιπόν, να συγκρίνουμε τις διατροφικές πληροφορίες ανά 100 γραμμάρια και στη συνέχεια να εξετάζουμε την ποσότητα που πραγματικά τρώμε.
Τι ισχύει για τα γλυκαντικά;
Η στέβια, η σουκραλόζη και η ασπαρτάμη προσφέρουν γλυκιά γεύση σε πολύ μικρές ποσότητες. Τα εγκεκριμένα γλυκαντικά αξιολογούνται ως προς την ασφάλειά τους και χρησιμοποιούνται με συγκεκριμένους όρους. Η παρουσία τους σε ένα τρόφιμο δεν αποτελεί από μόνη της λόγο ανησυχίας, αλλά ούτε και πιστοποιητικό υψηλής διατροφικής ποιότητας.
Παράλληλα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει να μη βασιζόμαστε στα μη σακχαρούχα γλυκαντικά για μακροχρόνιο έλεγχο του βάρους. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να παρασυρόμαστε από την ετικέτα όταν γράφει χωρίς ζάχαρη. Σίγουρα υπάρχουν όμως περιπτώσεις που η χρήση γλυκαντικών είναι μονόδρομος όπως π.χ σε σακχαρώδη διαβήτη.
Πρακτικά, η αντικατάσταση ενός αναψυκτικού που περιέχει ζάχαρη από μια εκδοχή χωρίς ζάχαρη μπορεί να μειώσει τις θερμίδες της συγκεκριμένης επιλογής. Δεν εγγυάται, όμως, από μόνη της απώλεια βάρους.
3 φρούτα για να αντικαταστήσεις τη ζάχαρη στα γλυκά
Γιατί ορισμένα προϊόντα προκαλούν φούσκωμα;
Πολλά γλυκίσματα χωρίς ζάχαρη περιέχουν πολυόλες, όπως σορβιτόλη, μαλτιτόλη και ξυλιτόλη. Αυτές διαφέρουν από τα γλυκαντικά έντονης γλυκύτητας και μπορεί να απορροφώνται ατελώς στο έντερο.
Σε μεγαλύτερες ποσότητες μπορούν να προκαλέσουν αέρια, φούσκωμα ή διάρροια. Η ευαισθησία διαφέρει μεταξύ ανθρώπων και συχνά είναι μεγαλύτερη σε όσους έχουν σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Επομένως, αν εμφανίζεις ενοχλήσεις μετά από καραμέλες, τσίχλες ή μπάρες χωρίς ζάχαρη, έλεγξε τα συστατικά και την ποσότητα που κατανάλωσες.
pexels.com/ Nataliya Vaitkevich
Πώς να κάνεις μια ουσιαστική επιλογή
Γύρισε τη συσκευασία και κοίτα πέρα από τον εντυπωσιακό τίτλο. Σύγκρινε θερμίδες, κορεσμένα λιπαρά, φυτικές ίνες και πρωτεΐνη. Διάβασε τη λίστα συστατικών και έλεγξε τη μερίδα. Αν έχεις διαβήτη, χρειάζεται να συνυπολογίζεις τους συνολικούς υδατάνθρακες, αφού το άμυλο εξακολουθεί να επηρεάζει τη γλυκόζη.
Ένα προϊόν χωρίς ζάχαρη μπορεί να χωράει σε μια ισορροπημένη διατροφή, όπως μπορεί να χωράει και μια μικρή ποσότητα ενός συμβατικού γλυκού. Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε το πρώτο ως «καταναλώνω ελεύθερα» και το δεύτερο «τρώω με ενοχές».
Το χρήσιμο ερώτημα είναι: «Τι μου προσφέρει αυτό το τρόφιμο και πόσο συχνά το επιλέγω;». Η ένδειξη «No Sugar» δίνει μία πληροφορία. Η συνολική διατροφική αξία χρειάζεται λίγο πιο προσεκτική ματιά. Να θυμάστε το μότο μου «όλα επιτρέπονται στην κατάλληλη ποσότητα και την κατάλληλη συχνότητα».
Ζιώγου Γεωργία
MSc Διαιτολόγος Διατροφολόγος
Επιστημονική Διευθύντρια Κέντρων Διατροφικών Aγωγής New Me