Έφυγε από τη ζωή η Μαργαρίτα Παπανδρέου: Η ζωή σαν μυθιστόρημα στο προσκήνιο της πολιτικής

Η γυναίκα που κάποτε είχε πει πως: «Έχω χτίσει το δικό μου όνομα και δε χρειάζομαι πλέον τον τίτλο της Πρώτης Κυρίας» έζησε στο προσκήνιο και στο παρασκήνιο τις σημαντικότερες στιγμές της πολιτικής ιστορίας της Ελλάδας.

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου, ως νύφη του Γεώργιου Παπανδρέου, ως σύζυγος του Ανδρέα και ως μητέρα του Γιώργου, αντιμετώπισε την εξουσία με έναν διαφορετικό τρόπο σπάζοντας τα στερεότυπα και μένοντας πολλές φορές στη σκιά της. Χωρίς ωστόσο να χάνει τον δυναμισμό της και χωρίς να απωλέσει το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης.

Ακόμη και όταν βρέθηκε στον κυκλώνα του διαζυγίου της με τον Ανδρέα και μετέπειτα στον γάμο εκείνο με τη Δήμητρα Λιάνη, άφησε τα γεγονότα να μιλήσουν και παρέμεινε σταθερή σε μία πάγια θέση της, να παραμείνει αμέτοχη και αξιοπρεπής.

Στο βιβλίο της «Έρωτας και εξουσία» είχε διηγηθεί τη ζωή της στο προσκήνιο και στη σκιά της εξουσίας, με ή χωρίς τον Ανδρέα Παπανδρέου.

«Ήταν βέλος στην καρδιά μου εκείνη η σκηνή»

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου, το γένος Τσαντ (Chant), γεννήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1923 στο Όουκ Παρκ του Ιλινόις των Ηνωμένων Πολιτειών. Ήταν η μεγαλύτερη από τις πέντε αδελφές μιας οικογένειας που μεγάλωσε στις ΗΠΑ. Από νεαρή ηλικία έδειξε ενδιαφέρον για τη δημοσιογραφία, την κοινωνία και τα ζητήματα που αφορούσαν τη θέση της γυναίκας. Αρχικά σπούδασε Δημοσιογραφία και στη συνέχεια πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στη Δημόσια Υγεία στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα.

Εκεί, στα χρόνια των σπουδών της, γνώρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου, τότε νεαρό καθηγητή Οικονομικών. Η γνωριμία τους εξελίχθηκε σε σχέση και οι δυο τους παντρεύτηκαν το 1951. Η κοινή τους ζωή συνδέθηκε από νωρίς με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ακαδημαϊκή πορεία του Ανδρέα Παπανδρέου και αργότερα με την Ελλάδα. Απέκτησαν τέσσερα παιδιά, τη Σοφία, τον Γιώργο, τον Νίκο και τον Αντρίκο.

Το 1961 η οικογένεια εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα, χώρα στην οποία η Μαργαρίτα Παπανδρέου έμελλε να συνδέσει μεγάλο μέρος της ζωής και της δημόσιας δράσης της. Η περίοδος της δικτατορίας ωστόσο, την οδήγησε στην εξορία μαζί με την οικογένειά της για περίπου επτά χρόνια. Μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας επέστρεψε στην Ελλάδα και συνέχισε ενεργά τη δράση της.

Ιδιαίτερα σημαντικός υπήρξε ο ρόλος της στο ελληνικό γυναικείο κίνημα. Για οκτώ χρόνια διετέλεσε πρόεδρος της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας (ΕΓΕ). Μέσα από τη δράση της ασχολήθηκε με την ισότητα των φύλων, τα δικαιώματα των γυναικών και ζητήματα ειρήνης, ενώ η ίδια έχει περιγράψει τη συμμετοχή της στο γυναικείο κίνημα ως ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια της ζωής της.

Η παρουσία της απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη δημοσιότητα μετά την εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ το 1981 και την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Το 1987 το ζευγάρι αποφάσισε να ζήσει χωριστά πριν γίνει γνωστό το οριστικό τους διαζύγιο και πριν ξεσπάσει το «ροζ σκάνδαλο» με τη Δήμητρα Λιάνη και τη σχέση της με τον τότε πρωθυπουργό.

«Ο Ανδρέας ήταν ένας πιστός σύζυγος, ώσπου γυρίσαμε στην Ελλάδα. Το χειρότερο από όλα για μένα ήταν ο ενθουσιασμός του Ανδρέα για τη γυναίκα που τον γοήτευε. Αυτός ο “ενθουσιασμός” τον τύφλωνε ως προς την πραγματικότητα, την υπευθυνότητα, την επιχειρηματολογία. Παρ’ όλα αυτά, ο Ανδρέας είχε επίγνωση της αδυναμίας του στο γυναικείο φύλο. Είχε πάει και σε ψυχίατρο πριν παντρευτούμε να το συζητήσει», αποκάλυπτε λίγα χρόνια μετά στο βιβλίο της.

Σε αυτό το βιβλίο η Μαργαρίτα Παπανδρέου αναφέρεται και στην περιβόητη κίνηση του Ανδρέα Παπανδρέου στο αεροπλάνο προς τη Δήμητρα Λιάνη, όταν επέστρεφαν από την Αγγλία, όπου είχε υποβληθεί σε εγχείρηση καρδιάς:

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου βοήθησε με τις δράσεις της να αλλάξουν πολλά στα δικαιώματα των γυναικών στην εργασία και στη μητρότητα και η συμβολή της ήταν σημαντική και στην μετά Παπανδρέου εποχή με τις φιλανθρωπικές και κοινωνικές της δράσεις.