Πόσες φορές πρέπει να πεθάνει η Ελένη Τοπαλούδη για να θεωρηθεί τελεσίδικη η δολοφονία της;

Ανθή Μιμηγιάννη
Πόσες φορές πρέπει να πεθάνει η Ελένη Τοπαλούδη για να θεωρηθεί τελεσίδικη η δολοφονία της;

Τον Νοέμβριο, τον μήνα που κορυφώνεται η διεθνής εκστρατεία κατά της βίας σε βάρος των γυναικών, ο Έλληνας καταδικασθείς για τη δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη ζήτησε από τον Άρειο Πάγο την επανεξέταση προηγούμενης απόφασής του. Η Ελένη δεν θα γεράσει ποτέ, οι γονείς της εξακολουθούν να βιώνουν σε επανάληψη τη δολοφονία της κόρης τους και μια κοινωνία που κάθε 25η Νοεμβρίου υπόσχεται να προστατεύσει τις γυναίκες καλείται να απαντήσει: πόσες φορές πρέπει να πεθαίνει η Ελένη για να θεωρηθεί τελεσίδικη η δολοφονία της;

Τον Νοέμβριο, καθώς πλησιάζει η 25η Νοεμβρίου, Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, η υπόθεση της Ελένης Τοπαλούδη επανήλθε στον Άρειο Πάγο. Το ΣΤ΄ Ποινικό Τμήμα εξέτασε εκ νέου την αίτηση επανεξέτασης της απόφασης 747/2024, την οποία είχε καταθέσει η πλευρά του Έλληνα καταδικασθέντος για τον ομαδικό βιασμό και τη δολοφονία της 21χρονης φοιτήτριας. Η αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ελένη Καρκαμπούνα πρότεινε την απόρριψη του αιτήματος, ενώ το δικαστήριο επιφυλάχθηκε να εκδώσει την απόφασή του. Σχεδόν οκτώ χρόνια μετά τη δολοφονία της στη Ρόδο, οι γονείς της βρίσκονται ξανά αντιμέτωποι με μια δικαστική διαδικασία που επαναφέρει στο προσκήνιο τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έχασαν την κόρη τους.

Σήμερα, η Ελένη Τοπαλούδη θα έκλεινε τα 28. Σήμερα, κανείς δεν την ξεχνά

Ελένη Τοπαλούδη: Η σπαρακτική ανάρτηση της μητέρας της

Η χρονική συγκυρία θα μπορούσε να εκληφθεί ως μια από εκείνες τις πικρές συμπτώσεις που δεν χρειάζονται ιδιαίτερη επεξεργασία για να αποκαλύψουν την αντίφαση που κρύβουν.

Την ώρα που θα αρχίσουμε να μιλάμε για τη βία κατά των γυναικών, θα αναρτήσουμε τις καθιερωμένες ανακοινώσεις, θα φωτίσουμε κτίρια με πορτοκαλί χρώμα, θα διοργανώσουμε ημερίδες και θα επαναλάβουμε ότι καμία γυναίκα δεν πρέπει να φοβάται να κυκλοφορεί, να αγαπά, να χωρίζει ή να λέει όχι, η υπόθεση της Ελένης θα μας φέρνει ξανά μπροστά σε μια πραγματικότητα που οι επετειακές τοποθετήσεις δυσκολεύονται να χωρέσουν. Μια νέα δικαστική διεκδίκηση από έναν άνθρωπο που έχει καταδικαστεί για τη δολοφονία της, ενώ η οικογένειά της εξακολουθεί να ζει με την απουσία της.

Οι δύο άνδρες καταδικάστηκαν ομόφωνα από το Α΄ Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών, με την απόφαση 349/2022, σε ισόβια κάθειρξη για την ανθρωποκτονία από πρόθεση και σε 15 χρόνια κάθειρξης για τον ομαδικό βιασμό της Ελένης, χωρίς να τους αναγνωριστεί κανένα ελαφρυντικό. Το 2024 ο Άρειος Πάγος απέρριψε τις αιτήσεις αναίρεσής τους. Η τελευταία δικαστική κίνηση αφορά αίτημα επανεξέτασης της απόφασης 747/2024, το οποίο κατατέθηκε από την πλευρά του Έλληνα καταδικασθέντος. Η εισαγγελική πρόταση ήταν απορριπτική και η τελική κρίση του δικαστηρίου εκκρεμεί. Αυτά είναι τα πραγματικά δεδομένα, τα οποία έχουν τη δική τους βαρύτητα χωρίς να χρειάζονται ούτε υπερβολές ούτε δραματοποίηση.

ΕΛΕΝΗ ΤΟΠΑΛΟΥΔΗ 21 ΧΡΟΝΩΝ ΒΡΕΘΗΚΕ ΝΕΚΡΗ ΚΑΙ ΚΑΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΟΝΤΑ ΣΤΗ ΛΙΝΔΟ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ

Εκείνο, όμως, που δύσκολα αποτυπώνεται σε μια δικαστική αναφορά είναι η ζωή που έχει απομείνει στους ανθρώπους της Ελένης. Οι γονείς της δεν έχουν την επιλογή να αφήσουν πίσω τους την υπόθεση, να σταματήσουν να διαβάζουν το όνομα του παιδιού τους σε ειδήσεις, να πάψουν να ακούν αναφορές στις τελευταίες ώρες του ή να επιστρέψουν σε μια καθημερινότητα που δεν θα καθορίζεται από την απώλειά του. Για τους υπόλοιπους, η υπόθεση Τοπαλούδη έχει ημερομηνίες, αριθμούς αποφάσεων, δικαστικές συνεδριάσεις και νέες ειδήσεις. Για εκείνους, έχει ένα κενό που δεν πρόκειται να καλυφθεί και μια κόρη που δεν θα περάσει ποτέ ξανά την πόρτα του σπιτιού τους.

Κάθε φορά που η υπόθεση επιστρέφει στο προσκήνιο, οι γονείς της καλούνται να ξανακούσουν, να ξαναδιαβάσουν, να ξαναβρεθούν απέναντι σε μια ιστορία που κανένας άνθρωπος δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να αφηγείται τόσες φορές. Η κοινωνία παρακολουθεί μια δικαστική εξέλιξη, σχολιάζει, αγανακτεί και προχωρά στην επόμενη είδηση. Η οικογένεια, όμως, δεν έχει επόμενη είδηση. Έχει την ίδια κόρη που δεν γυρίζει, την ίδια δολοφονία που δεν αναιρείται και την ίδια αβάσταχτη γνώση ότι η ζωή της διακόπηκε με έναν τρόπο που κανένας γονιός δεν θα μπορούσε να φανταστεί.

Κάπου ανάμεσα στις δικαστικές διατυπώσεις και στη δημόσια συζήτηση χάνεται συχνά μια ουσιώδης διάσταση: η διαρκής έκθεση των συγγενών σε ένα έγκλημα που έχει ήδη καταγραφεί, κριθεί και τιμωρηθεί με βαρύτατες ποινές. Η ψυχική επιβάρυνση των οικογενειών που χάνουν τους ανθρώπους τους από εγκληματικές πράξεις δεν τελειώνει με την έκδοση μιας απόφασης, ενώ κάθε νέα δημοσιότητα μπορεί να ανακινήσει το τραύμα και να επαναφέρει εικόνες που οι ίδιοι προσπαθούν να διαχειριστούν για να μπορέσουν να συνεχίσουν να ζουν. Η αξιοπρέπεια αυτών των ανθρώπων απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή από εκείνη που συνήθως τους επιφυλάσσουμε, ειδικά όταν η δημόσια συζήτηση γύρω από την υπόθεση επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στις κινήσεις των καταδικασθέντων.

Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο ενοχλητικό στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τέτοιες υποθέσεις. Είμαστε πρόθυμοι να συγκινηθούμε όταν μια γυναίκα δολοφονείται, να αναγνωρίσουμε την αγριότητα του εγκλήματος, να γράψουμε το όνομά της σε πανό και να καταγγείλουμε την έμφυλη βία. Είμαστε, όμως, εξίσου πρόθυμοι να παραμείνουμε παρόντες όταν η αρχική οργή υποχωρεί και η υπόθεση παύει να προσφέρει το συναισθηματικό φορτίο μιας έκτακτης είδησης; Θυμόμαστε τις γυναίκες που δολοφονήθηκαν ως ανθρώπους με δικές τους επιθυμίες, χαρακτήρα, σχέδια και σχέσεις ή τις μετατρέπουμε σε ονόματα που επιστρέφουν κάθε Νοέμβριο, συνοδευόμενα από μια φωτογραφία και μερικές φράσεις περί μηδενικής ανοχής;

Ήταν μια νέα γυναίκα που σπούδαζε, ονειρευόταν, ερωτευόταν, έκανε σχέδια και είχε κάθε δικαίωμα να αποφασίζει για τη ζωή της χωρίς να κινδυνεύει από τη βία ανδρών που θεώρησαν ότι μπορούσαν να της στερήσουν ακόμη και το δικαίωμα να φύγει από μια συνθήκη που δεν επιθυμούσε. Η μετατροπή της σε σύμβολο έχει πολιτική και κοινωνική σημασία, αρκεί να μη μας κάνει να ξεχάσουμε τον άνθρωπο. Πίσω από κάθε δολοφονία γυναίκας δεν βρίσκεται μια αφηρημένη στατιστική, αλλά μια γυναίκα που δεν θα γεράσει, μια οικογένεια που θα πρέπει να μάθει να ζει χωρίς εκείνη και μια ολόκληρη ζωή που ακυρώθηκε από την απόφαση κάποιου άλλου να ασκήσει εξουσία πάνω στο σώμα και στην ύπαρξή της.

Αν θέλουμε, λοιπόν, να μιλήσουμε σοβαρά για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών, χρειάζεται να κοιτάξουμε και πέρα από τις ημέρες ευαισθητοποίησης. Χρειάζεται να αναρωτηθούμε τι κάνουμε με τις γυναίκες που έχουν ήδη δολοφονηθεί, με τις οικογένειες που έχουν μείνει πίσω, με τη μνήμη που εξαντλείται μέσα σε επαναλαμβανόμενες ειδησεογραφικές αναφορές και με μια δημόσια κουλτούρα που συχνά αντιμετωπίζει την έμφυλη βία ως ένα τραγικό αλλά αναπόφευκτο κομμάτι της κοινωνικής πραγματικότητας. Η δικαστική απόφαση είναι απαραίτητη για την απόδοση ευθυνών, η κοινωνική συνείδηση όμως κρίνεται και από το αν εξακολουθούμε να βλέπουμε τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από τις υποθέσεις, όταν η επικαιρότητα έχει ήδη στραφεί αλλού.

Η Ελένη δεν χρειάζεται να ξαναγίνει πρωτοσέλιδο για να θυμηθούμε τι της συνέβη. Οι γονείς της δεν χρειάζεται να επιστρέφουν ξανά και ξανά στις δικαστικές αίθουσες για να αποδεικνύεται η έκταση της απώλειάς τους. Και καμία γυναίκα δεν πρέπει να χρειάζεται να πεθάνει με τόσο βίαιο τρόπο για να αναγνωρίσουμε πόσο βαθιά ριζωμένη παραμένει η αντίληψη ότι η ζωή, το σώμα και οι αποφάσεις της μπορούν να γίνουν αντικείμενο ανδρικής ιδιοκτησίας.

Η 25η Νοεμβρίου θα περάσει, οι καμπάνιες θα ολοκληρωθούν, οι δημόσιες δηλώσεις θα δώσουν τη θέση τους σε άλλες προτεραιότητες και η Ελένη θα παραμείνει 21 ετών σε κάθε φωτογραφία της. Οι γονείς της, όμως, θα συνεχίσουν να ζουν σε έναν χρόνο που σταμάτησε βίαια τον Νοέμβριο του 2018, ενώ η υπόθεσή της θα εξακολουθεί να επιστρέφει στις ειδήσεις κάθε φορά που κάποιος διεκδικεί μια ακόμη δικαστική κρίση. Και απέναντι σε αυτή την αβάσταχτη ασυμμετρία ανάμεσα στον χρόνο της κοινωνίας που προχωρά και στον χρόνο μιας οικογένειας που έχει παγώσει, μένει ένα ερώτημα που δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να επαναλαμβάνεται:

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΑ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ (ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΕΛΕΝΗΣ ΤΟΠΑΛΟΥΔΗ)
DPG Network
© 2012-2026 Queen.gr - All rights reserved