Ηλίας Βαλάσης: «Είμαστε ασεβείς ως λαός, μας κυνηγά η κακομοιριά, νιώθουμε διαρκώς κατατρεγμένοι»

Ο Άγριος Σπόρος του Γιάννη Τσίρου, σε σκηνοθεσία Σοφίας Καραγιάννη που παρουσιάζεται για δεύτερη χρονιά στο Θέατρο Χόρν, είναι ένα σκληρό και βαθιά κοινωνικό έργο που φωτίζει τις παθογένειες της ελληνικής επαρχίας, την κοινωνική κατακραυγή και την ανάγκη του ανθρώπου να αναζητά έναν ένοχο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Σταύρος, ένας άνθρωπος που βλέπει τη ζωή του να ανατρέπεται όταν ένας νεαρός τουρίστας εξαφανίζεται και οι υποψίες στρέφονται πάνω του. Τον ρόλο ερμηνεύει μοναδικά και ρεαλιστικά ο Ηλίας Βαλάσης, ο οποίος έχει τιμηθεί με το Βραβείο Καλύτερης Ανδρικής Ερμηνείας για την παράσταση. Μια ερμηνεία απαιτητική, με ένταση και βαθιά ανθρώπινη ματιά.

Ο ηθοποιός μας μίλησε λίγο πριν την πρεμιέρα της παράστασης για τον κοινωνικό αντίκτυπο που έχει το έργο, στη σημερινή μας πραγματικότητα, για τις στιγμές που οι ρόλοι αλλάξαν τη ματιά και τη θεώρησή του στα πράγματα, αλλά και για τον πιο σημαντικό ρόλο της ζωής τους, εκείνον του πατέρα.

Η ματιά του ως μπαμπάς είναι διαφορετική. Συζητά με τα παιδιά του σα να είναι ενήλικες και τα λατρεύει, σα να είναι ακόμη μωρά.

Αποκλειστικές φωτογραφίες: Λευτέρης Παρτσάλης

Γιατί ρε πατέρα; Ανατροπή και στο φινάλε με έναν γάμο & την πανηγυρική επιστροφή του Ηλία Βαλάση

«Υπήρξα πολύ τυχερός, έζησα 20 ζωές σε μία»

Η θεατρική πραγματικότητα στον Άγριο Σπόρο που εκτυλίσσεται στην ελληνική επαρχία, είναι ένας μικρός καθρέπτης και της σημερινής κοινωνίας; Υπάρχει συγχρονισμός;

Μα, στην Ελλάδα, τίποτε δεν άλλαξε. Και δυστυχώς δεν θα αλλάξει ποτέ. Είναι μία ίδια κατάσταση, πριν και μετά την οικονομική κρίση. Δυστυχώς είμαστε μία αμόρφωτη κοινωνία και δεν μιλώ για την Πανεπιστημιακή μόρφωση. Από πολύ παλιά μας κυνηγά ως λαό το «βόλεμα» που πάντα φέρνει την αδικία. Τίποτε δεν έχει αλλάξει σε αυτά τα δύο. Ό,τι συνέβαινε πριν από 70 και 50 χρόνια, το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και σήμερα.

Αρνούμαστε και ως λαός να πάρουμε την ευθύνη. Συμφωνείτε σ' αυτό;

Παίρνεις την ευθύνη, όταν έχεις τη γνώση. Η γνώση δημιουργεί δυνατούς ώμους για να σηκώσεις ως άτομο αυτή την ευθύνη. Και αυτό θα σε κάνει να συνειδητοποιήσεις τα λάθη σου και να γίνεις καλύτερος άνθρωπος. Πιο καλός μπαμπάς, πιο καλός φίλος, πιο καλός συνεργάτης.

Όταν όμως είσαι αμαθής πετάς από πάνω σου την ευθύνη και την ρίχνεις στον διπλανό σου και δε σε νοιάζει.

Είναι σκληρά ρεαλιστικό αυτό το έργο. Σας έχει επηρεάσει ως άνθρωπο; Σας άλλαξε τον τρόπο σκέψης, σας δημιούργησε μία τάση αυτοκριτικής;

Σε κάθε ρόλο, "χάνομαι" βαθιά. Κάνω μία σοβαρή έρευνα του κάθε χαρακτήρα που καλούμαι να υποδυθώ, δημιουργώ αναλυτικά και με λεπτομέρεια το βιογραφικό του. Με τι νευριάζει, ποιες είναι οι κινήσεις του, ποια λέξη χρησιμοποιεί συχνά, ποια είναι η μυρωδιά που απεχθάνεται, ποια είναι αυτή που τον μαγεύει. Γιατί όλα αυτά θα τα χρησιμοποιήσω όταν τον υποδυθώ και μέσα από τον ρόλο θα βρω τις μνήμες του.

Αυτή η διαδικασία είναι δύσκολη. Αλλά όταν τη φέρεις εις πέρας, αυτός ο χαρακτήρας γίνεται συμπαγής, υπαρκτός και πολύ ουσιαστικός. Καλούμαι στη συνέχεια να ανοίξω αυτή τη μικρή πόρτα της ψυχής μου, να μπω μέσα και να έχω τον πλήρη έλεγχο του χαρακτήρα. Όχι μόνο αυτά που λέει αλλά τις σκέψεις του, γιατί αυτές "διαβάζει" ο θεατής, αυτές τον καθηλώνουν.

Σε αυτό το μικρό δωματιάκι παίζω ως ηθοποιός. Και δεν πρέπει ποτέ να ξεχνώ πως "παίζω" και κυρίως πως χαίρομαι γι' αυτό που κάνω. Όταν βγαίνεις απ' αυτό το δωματιάκι νιώθεις πως μόλις εξιστόρησες μία ιστορία. Δεν ήσουν εσύ, ήταν απλά μία ιστορία και εκεί θα πρέπει να τελειώνει.

Δεν μπορεί να κουβαλά τον ρόλο μαζί του ο ηθοποιός γιατί γίνεται ψυχοφθόρο. Με το που θα τελειώσει η παράσταση να χαμογελάσεις, να χαιρετήσεις τον κόσμο γιατί όλο αυτό έχει τελειώσει. Ο ρόλος λειτουργεί ως μία κάπα, τη βάζεις, την προσέχεις, αλλά με το που τελειώσει η παράσταση τη βγάζεις και τη φυλάς με προσοχή και αγάπη. Γιατί έχει φτιαχτεί επίσης με αγάπη και πολλή δουλειά.

Τι, δεν θα θέλατε να χάσετε ως ηθοποιός;

Κυρίως τον αυθορμητισμό μου. Επίσης λέω συχνά στα νέα παιδιά να προσπαθήσουν όσο μπορούν να αποκτήσουν βιώματα. Ο ηθοποιός λοιπόν πρέπει εκτός από τον αυθορμητισμό του να έχει καταγεγραμμένο βίωμα. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα. Πνίγεται ένας άνθρωπος δίπλα μου και το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνω είναι να τον βοηθήσω και κυρίως να τον συμπονέσω. Να ενωθώ μαζί του. Όταν ενώνομαι με το βίωμά μου, αυτό μένει στη μνήμη μου. Όταν ανακαλείς τη μνήμη, το σώμα έρχεται και σου θυμίζει τα πάντα.

Το θεωρείτε πλεονέκτημα, να έχετε ζήσει 20 ζωές, με ευχάριστα και δυσάρεστα, με σημαντικά και ασήμαντα πράγματα.

Και ειδικά στις ανθρώπινες σχέσεις πρέπει να είμαστε πολύ επιμελείς. Θα σας φέρω ένα παράδειγμα με έναν νέο ηθοποιό που συνάντησα στη σειρά. Ήρθε στο γύρισμα φορώντας τα ακουστικά του, ακούγοντας μουσική και έχοντας το ύφος «πω, πω τι έβαλε τώρα…» και τα έβγαλε ελάχιστα λεπτά πριν τη σκηνή. Τα ξαναφόρεσε αμέσως μόλις τελείωσε. Τι θέλω να πω με αυτό;

Πως ο ηθοποιός δεν πρέπει να φορά «ακουστικά», ούτε «γυαλιά», δεν πρέπει να χάσει την ευκαιρία να κάνει διάλογο. Ο ηθοποιός δεν αφήνει τη ζωή του να περάσει έτσι απλά. Ξεζουμίζει την κάθε στιγμή, το κάθε δευτερόλεπτο, πρέπει να παρατηρεί τα πάντα γύρω του, την κάθε λεπτομέρεια. Τι λένε οι άνθρωποι, για ποιο λόγο το λένε, ακόμη και τη χροιά της φωνής τους.

Πώς είστε ως μπαμπάς; Προσπαθείτε να μιλάτε με τα παιδιά σας για όλα, λίγο περισσότερο βέβαια με τα αγόρια που είναι μεγαλύτερα και κατανοούν περισσότερα πράγματα από την αδελφή τους;

Τις προάλλες είχα δει σε ένα βιβλιοπωλείο ένα πολύ χαριτωμένο παιδάκι με τη μαμά του, τον είχα ρωτήσει τι τάξη πηγαίνει στο σχολείο και μου είχε πει τετάρτη δημοτικού, όπως και ο γιος μου Γιώργος. Όμως εκείνη τη στιγμή εγώ το έβλεπα ως παιδάκι ενώ τον συνομήλικο γιο μου τον αντιμετωπίζω σαν ενήλικα, σα να έχει πάει φαντάρος.

Η γνώση που αναφέραμε πριν και κυρίως η μαθησιακή γνώση, είναι πολύ εύκολη πια. Γνωρίζεις το σύμπαν ακόμη και μέσα από το κινητό σου και μέσα από τις εφαρμογές γνωρίζεις παράλληλα 50 κόσμους. Τα παιδιά στη σύγχρονη εποχή είναι πολύ ενημερωμένα και πολύ εξοικειωμένα με το να βρίσκουν λύσεις μέσω της τεχνολογίας.

Απλά πια το καθήκον των γονέων είναι να τους βοηθούν να φιλτράρουν την υπερ-πληροφορία, να τους μάθουν να ξεχωρίζουν την άχρηστη από τη σημαντική.

Οι γονείς πρέπει να καθοδηγούν πλέον τα παιδιά τους, να παρατηρούν όχι μόνο τι λένε, αλλά να δίνουν το παράδειγμα μέσω της δικής τους συμπεριφοράς. Γιατί αν ο γονιός βοηθήσει έναν άγνωστο, θα το μάθει να το κάνει και το παιδί του στη συνέχεια. Χτύπησες ένα μικρό ζωάκι στον δρόμο; Θα μάθουν να το κάνει και αυτό. Φώναξες; Θα μάθει να φωνάζει και το παιδί σου.

Εκ των πραγμάτων οι γονείς δε μεταφέρουν και τις φοβίες τους στα παιδιά τους έστω και ασυνείδητα;

Και εδώ πρέπει να υπάρχει ένας έλεγχος. Έχω μάθει στα παιδιά μου να μην φοβούνται αυτά που δεν πρέπει να φοβούνται. Για παράδειγμα τις κατσαρίδες και τα μυρμήγκια. Τους έχω εξηγήσει πότε πρέπει να τα σκοτώνουμε στο σπίτι για να μην μεταφέρουν μικρόβια, αλλά δεν χρειάζεται να τα πειράζουμε όταν τα συναντούμε έξω στη φύση. Μου έχει τύχει το καλοκαίρι ένα παιδάκι να φοβηθεί ένα τζιτζίκι που κρατούσα στο χέρι μου και όταν το έδειξα και στον μπαμπά του έκανε ακριβώς την ίδια αντίδραση. Ό,τι λοιπόν φοβόμαστε εμείς, δεν χρειάζεται να το μεταφέρουμε και στα παιδιά μας.