Πόσο κοστίζει να είσαι single στην Ελλάδα; Η Ιωάννα Φωτοπούλου εξηγεί γιατί η ελευθερία έγινε ακριβή

Σήμερα, 11 Νοεμβρίου (11/11), γιορτάζεται παγκοσμίως η Singles’ Day - μια ημέρα που ξεκίνησε ως μια αφορμή για να γιορτάσει κανείς την αυτονομία και τη μοναχικότητά του, αλλά στην πορεία εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα καταναλωτικά φαινόμενα στον πλανήτη.

Πέρα όμως από τα λαμπερά banners των προσφορών και τα μηνύματα «κανένα πρόβλημα να είσαι μόνος», γεννιέται ένα πολύ πιο ουσιαστικό και καθημερινό ερώτημα: Πόσο προσβάσιμη, βιώσιμη και φιλόξενη είναι τελικά η ζωή στην Ελλάδα για ένα μονοπρόσωπο νοικοκυριό;

Από το αόρατο «Single Tax» στο σούπερ μάρκετ μέχρι το αυξημένο κόστος της στέγασης και του τουρισμού, η πραγματικότητα δείχνει πως η αγορά παραμένει σχεδιασμένη με βάση το «μοντέλο των δύο».

Με αφορμή τη σημερινή ημέρα, η Ιωάννα Φωτοπούλου (content creator, οικονομολόγος και επιχειρηματίας) αναλύει την οικονομική πλευρά του να ζεις μόνος στην Ελλάδα, αποδομεί μύθους και μιλάει ανοιχτά για τις προκλήσεις και τις λύσεις της singles ζωής.

Αν είσαι single, ετοίμασε βαλίτσες! Η Φινλανδία κερνάει δωρεάν ταξίδι και blind date σε 16 τυχερούς

«Η οικονομία δεν είναι φτιαγμένη για όλα τα μεγέθη νοικοκυριών»

Super market, ενοίκιο, λογαριασμοί ρεύματος... Όποιος ζει μόνος πληρώνει τα πάντα «διπλά», γιατί δεν μοιράζεται τα έξοδα. Ξέρεις να υπάρχει κάποιο κρατικό μέτρο που να ελαφρύνει από αυτό το επιπλέον οικονομικό βάρος τους singles στην Ελλάδα;

Ξεκινάς με ερώτηση που πονάει. Δεν είναι φυσικά μόνοι οι singles. Γενικώς τα νοικοκυριά στην Ελλάδα δεν βγαίνουν.

Και ναι υπάρχουν κάποιες ελαφρύνσεις για τους singles, ωστόσο θεωρώ πως θα έπρεπε να έχουν γίνει τομές, να υπάρχει σοβαρή δημοσιονομική πολιτική και να σκεφτόμαστε με γνώμονα τον πολίτη και όχι τα πρωτοσέλιδα για τα πρωτογενή πλεονάσματα όταν ο Έλληνας και η Ελληνίδα δεν μπορούν πλέον να πάνε καλά καλά στο σούπερ μάρκετ. Να τις βράσω τις επενδυτικές βαθμίδες, αν δεν βελτιώνεται το επίπεδο ζωής ημών των μικρομεσαίων.

Ωστόσο, από άποψη βοηθημάτων - συγκεκριμένα για τους singles - η επιστροφή ενοικίου αντιστοιχεί σε ένα ενοίκιο τον χρόνο, με εισοδηματικό όριο 25.000€ για άγαμους και περιουσιακά κριτήρια. Επίσης, υπάρχει επίδομα στέγασης 70€ τον μήνα για μονοπρόσωπα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος και Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο για το ρεύμα. Ακόμη εμπίπτουν και τα single νοικοκυριά σε επιδόματα θέρμανσης και άλλα επιδόματα που βγαίνουν κατά καιρούς.

Το ζήτημα όμως είναι τι κάνουμε για να μην χρειαζόμαστε τα επιδόματα!

Με τα ενοίκια ανεβασμένα στον θεό, το να βρεις σπίτι μόνος σου μοιάζει με άθλος. Τα στεγαστικά προγράμματα (όπως το «Σπίτι μου») δίνουν πραγματική ευκαιρία σε έναν single ή στηρίζονται πάλι στην λογική ότι αν έχεις σύζυγο ή σύντροφο θα μοιραστείτε τυχόν δάνεια ή έξοδα για μια ανακαίνιση για παράδειγμα;

ΝΑΙ! Ξεκάθαρα το να βρεις σπίτι σήμερα είναι άθλος. Είτε για να αγοράσεις είτε για να νοικιάσεις. Και με τους μισθούς πεισματικά χαμηλά το στεγαστικό είναι ένα από τα κύρια προβλήματα της χώρας μας.

Αυτό που με ενοχλεί κυρίως στην Ελλάδα είναι ότι κάνουμε τα στραβά μάτια όταν μας βολεύει και ασχολούμαστε με το πρόβλημα μόνο όταν πλέον είναι τόσο πιεστικό που δεν γίνεται να αγνοηθεί.

Όταν λοιπόν οι gloden visas έκαναν πάρτι στην Ελλάδα και ξεπουλιόταν ολόκληρη η χώρα, όταν οι βραχυχρόνιες μισθώσεις δεν είχαν κανέναν έλεγχο και καμία ροή και όταν οι πληθωριστικές τάσεις τσάκιζαν την αγοραστική δύναμη του μικρομεσαίου πολίτη, ως κυβερνώντες σφυρίζαμε κλέφτικα.

Και τώρα, αντί να πάρουμε και κάποιο πολιτικό κόστος και να δώσουμε έστω τώρα την έσχατη ώρα σοβαρές λύσεις βγάζουμε το Σπίτι μου 1, το Σπίτι μου 2 και σύντομα το Σπίτι μου 3.

Τα events για singles είναι η νέα cool φάση στην Αθήνα (και όχι μόνο την ημέρα του Αγ. Βαλεντίνου)

Και ναι, ως single μπορείς μια χαρά να λάβεις μέρος σε αυτό το πρόγραμμα. ΑΛΛΑ το πρόγραμμα αυτό όχι μόνο δεν βοηθάει αλλά πληθωρίζει ακόμη παραπάνω μια ακραία πληθωρισμένη αγορά ακινήτων. Έχει κάνει ακίνητα που πωλούνταν 50 και 60 χιλιάδες ευρώ να έχουν φτάσει τις 120.000 ευρώ! Πιστεύουμε ότι θα πέσουν οι τιμές των ακινήτων τώρα που τελείωσαν τα προγράμματα; Γιατί δεν θα πέσουν, όπως ακριβώς δεν έχουν πέσει μέχρι σήμερα.

Ας οργανωθούμε λοιπόν και ας προσφέρουμε ουσιαστικές λύσεις στο στεγαστικό και όχι ένα ακόμη πρόγραμμα που δεν δουλεύει κατά την γνώμη μου, απλώς για να δίνουμε ένα τυράκι.

«Το Single Tax όλο και θα μεγαλώνει»

Πέρα από τα ενοίκια, το βλέπουμε καθημερινά και στο super market: οι ατομικές συσκευασίες είναι δυσανάλογα ακριβές σε σχέση με τις οικογενειακές, ενώ πολλά τρόφιμα αναγκαστικά πετιούνται. Υπάρχει τελικά ένα αόρατο «Single Tax» στην καθημερινή κατανάλωση που δεν το υπολογίζουμε;

Φυσικά και υπάρχει «Single Tax». Και είναι ένα κόστος που δύσκολα αντιλαμβανόμαστε, γιατί δεν εμφανίζεται πουθενά ως ξεχωριστή χρέωση.

Όταν όμως αγοράζουμε μικρότερες συσκευασίες, συνήθως πληρώνουμε ακριβότερα ανά κιλό. Γιατί ολόκληρη η οικονομία είναι φτιαγμένη έτσι, θέλει να πουλάει περισσότερο.Όταν μαγειρεύουμε για έναν, έχουμε επίσης μεγαλύτερη πιθανότητα να πετάξουμε φαγητό (για αυτό θέλει πολύ πιο προσεκτική διαχείριση από αυτή που θα έκανε πχ. ένα ζευγάρι – άρα και αυτό είναι ένα βάρος που πέφτει στον single). Ταυτόχρονα, δεν μπορούμε να μοιραστούμε μια συνδρομή, μια προσφορά ή το κόστος μιας μεγάλης συσκευασίας.

Αν ένας single θέλει να πάρει ένα επιχειρηματικό ή προσωπικό δάνειο, οι τράπεζες ζητούν σχεδόν πάντα εγγυητή, θεωρώντας το ένα εισόδημα πιο «επικίνδυνο». Είναι η τραπεζική αγορά προσβάσιμη για κάποιον που βασίζεται μόνο στις δικές του δυνάμεις;

Η αλήθεια είναι ότι δεν θα έλεγα πως οι τράπεζες θεωρούν αυτομάτως πιο επικίνδυνο κάποιον επειδή είναι single. Ούσα signle και έχοντας πάρει πρόσφατα εταιρικό δάνειο δεν είχα κανένα θέμα. Επίσης δεν χρειάστηκα κανέναν εγγυητή να υπογράψει για το δάνειο. Δεν είναι υποχρεωτικό πλέον να υπογράψει κάποιος εγγυητής για όλους τους τύπους δανείου.

Βέβαια ταυτόχρονα όταν είσαι single, οι τράπεζες θεωρούν ότι ένα εισόδημα σημαίνει πως υπάρχει μόνο μία πηγή αποπληρωμής. Αλλά αυτή είναι και η αλήθεια και η πραγματικότητα. Γενικά η πιστοληπτική ικανότητα είναι δύσκολη στην Ελλάδα σήμερα σε μεγάλο βαθμό (είτε είσαι single είτε όχι) καθώς κρίνεται από το πραγματικό εισόδημα, τις υποχρεώσεις, την περιουσία, τη συνέπεια στις πληρωμές, όχι από το αν έχεις έναν σύντροφο να συνυπογράψει.

Το ζητούμενο είναι να μπορείς να αποδείξεις ότι αντέχεις τη δόση. Η προσωπική κατάσταση δεν θεωρώ ότι αποτελεί τραπεζικό μειονέκτημα. Τουλάχιστον δεν έχω βρει κάτι που να συγκλίνει σε αυτή την άποψη και από τις προσωπικές μου εμπειρίες αλλά και από τα όσα διαβάζω καθημερινά.

Πολλοί singles επιλέγουν τη remote εργασία ή το να γίνουν ψηφιακοί νομάδες για να ρίξουν το κόστος ζωής (π.χ. μετακομίζοντας εκτός Αθήνας). Το κράτος δίνει φορολογικά ή άλλα κίνητρα για τέτοιες κινήσεις ή αντιμετωπίζει την αποκέντρωση μόνο μέσα από οικογενειακά προγράμματα;

Υπάρχουν κάποια κίνητρα, αλλά όχι μια ολοκληρωμένη πολιτική αποκέντρωσης. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα μετεγκατάστασης προσφέρει ενίσχυση 10.000 ευρώ σε νοικοκυριά που μεταφέρουν μόνιμα την κατοικία τους σε συγκεκριμένες περιοχές της περιφέρειας. Και ναι, δικαιούχοι είναι και τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά, όχι μόνο οι οικογένειες.

Όμως, αν ήδη εργάζεσαι εξ αποστάσεως και θέλεις απλώς να φύγεις από την Αθήνα, δεν υπάρχει κάποια γενική φορολογική ελάφρυνση γι' αυτό. Χρειαζόμαστε πολιτικές που να κάνουν την περιφέρεια πραγματικά βιώσιμη επιλογή, όχι απλώς να επιδοτούν τη μετακόμιση.

Ακόμη και στον τουρισμό, το μονόκλινο δωμάτιο χρεώνεται σχεδόν όσο το δίκλινο. Γιατί πιστεύεις ότι η αγορά δυσκολεύεται να προσαρμόσει τις τιμές της σε μια τεράστια ομάδα καταναλωτών που κινείται αυτόνομα;

Γιατί η τουριστική αγορά εξακολουθεί να σκέφτεται με όρους ζευγαριών και οικογενειών, αντί να βλέπει τον single ως μια αυτόνομη κατηγορία καταναλωτή. Ακόμη! Γιατί όσο οι single travelers αυξάνονται, θα προσαρμόζεται - θέλω να πιστεύω - και το τουριστικό προϊόν.

Στο σήμερα πάντως, ένα δωμάτιο έχει σχεδόν το ίδιο λειτουργικό κόστος είτε μείνει μέσα ένας είτε δύο άνθρωποι. Άρα, από την πλευρά της επιχείρησης, δεν υπάρχει πάντα οικονομικό κίνητρο να μειώσει την τιμή στο μισό. Από την άλλη, ο ταξιδιώτης που πληρώνει μόνος του επιβαρύνεται με ένα δυσανάλογο κόστος. Είναι ένα ακόμη παράδειγμα του πώς η αγορά τιμολογεί τη διαμονή με βάση τη δυναμικότητα του δωματίου και όχι τον αριθμό των ανθρώπων που το χρησιμοποιούν.

Το παράδειγμα της Σουηδίας στη φορολογία

Στην υπόλοιπη Ευρώπη τα νοικοκυριά του ενός ατόμου αυξάνονται ραγδαία. Υπάρχει κάποια χώρα που έχεις εντοπίσει ότι είναι πιο βιώσιμη οικονομικά με βάση παροχές ή εκπτώσεις, ελαφρύνσεις για τους singles και θα μπορούσαμε να πάρουμε ιδέες;

Χωρίς να έχω εντρυφήσει σε άλλες Ευρωπαϊκές οικονομίες (η Ελλάδα γεμίζει το χρόνο μου και με το παραπάνω όσον αφορά τα οικονομικά και το διάβασμα επί αυτών, χαχα) θα ξεχώριζα τη Σουηδία. Όχι επειδή έχει ειδικές εκπτώσεις για singles, αλλά επειδή έχει μια διαφορετική φιλοσοφία: η φορολόγηση είναι ατομική και δεν εξαρτάται από το αν έχεις παντρευτεί ή αν μοιράζεσαι το εισόδημά σου με κάποιον/κάποια σύντροφο.

Αυτό είναι κάτι που θα μπορούσαμε να υιοθετήσουμε και στην Ελλάδα: να αντιμετωπίζουμε τον άνθρωπο ως αυτοτελή οικονομική μονάδα. Δεν χρειάζεται να επιδοτούμε απαραίτητα το ότι κάποιος είναι single.

Στο εξωτερικό επίσης, το roommates culture έχει πάει σε άλλο level, αφού υπάρχουν apps όπως το Roomi για να βρεις συγκάτοικο. Μήπως τελικά πρέπει να το καθιερώσουμε σοβαρά κι εδώ; Γιατί πέρα από το ότι μοιράζεις τα έξοδα στη μέση, που ξέρεις... μπορεί να λύσεις και το πρόβλημα του να είσαι single με αφορμή την Ημέρα των Singles;

Ίσως θα είχε ενδιαφέρον να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε την συγκατοίκηση ως κάτι που κάνουμε μόνο ως φοιτητές/φοιτήτριες. Έχοντας ζήσει στο εξωτερικό και ως φοιτήτρια Erasmus στην Ολλανδία αλλά και ως εργαζόμενη όταν έκανα το stage μου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, συγκατοικούσα. Το ίδιο όταν ήρθα στην Αθήνα για εργασία το 2013 και συγκατοικούσα μέχρι και το 2017! Και εμένα προσωπικά μου αρέσει, μου ταιριάζει. Συγκατοικούσα συνεχόμενα από την στιγμή που έφυγα από το πατρικό μου σπίτι για σπουδές.

Happy Singles' Day, αλλά μήπως η γιορτή της ανεξαρτησίας έχει μετατραπεί σε μια ακόμα Black Friday;

Ωστόσο, και είναι ένα μεγάλο ωστόσο. Δεν μπορεί στο ότι δεν βγαίνουμε οικονομικά, ότι οι μισθοί μας είναι οι δεύτεροι χαμηλότεροι στην ΕΕ, ότι έχουμε την μικρότερη αγοραστική δύναμη στην ΕΕ και το στεγαστικό δεν έχει αντιμετωπιστεί ως το σοβαρότατο πρόβλημα που είναι, η λύση που δίνουμε να είναι ξαφνικά η συγκατοίκηση.

Είναι ακριβώς η ίδια διαδικασία με το 13ωρο. Ναι, αν θέλει κάποιος/κάποια να εργάζεται 13 ώρες για να βγάλει κάποια παραπάνω χρήματα για ένα συγκεκριμένο διάστημα ας το κάνει. Εμείς οι υπόλοιποι, μπορούμε με το 8ωρό μας να ζούμε με αξιοπρέπεια; Για αυτό το 8ωρο κάποιοι άνθρωποι κάποτε έδωσαν την ζωή τους, για να έχουμε εμείς αυτό το δικαίωμα στην ζωή σήμερα και να μην ζούμε για να δουλεύουμε. Και η αλήθεια είναι ότι με 8ωρο δυστυχώς δεν μπορείς να ζήσεις με αξιοπρέπεια στην χώρα μας σήμερα.

Το ίδιο και για την συγκατοίκηση.

Θεωρείς τελικά ότι το να είσαι single σήμερα στην Ελλάδα είναι στάση ζωής ή κατάντησε «πολυτέλεια» που αντέχουν μόνο όσοι έχουν πολύ καλό μισθό;

Το να επιλέγεις να ζεις μόνος ή μόνη σου, να έχεις τον δικό σου χώρο και να παίρνεις τις αποφάσεις σου χωρίς να εξαρτάσαι οικονομικά από κάποιον άλλον είναι μια πολύ σοβαρή μορφή ελευθερίας.

Στην Ελλάδα, όμως, αυτή η ελευθερία έχει γίνει ακριβή. Όταν ένα ενοίκιο, οι λογαριασμοί και τα βασικά έξοδα επιβαρύνουν αποκλειστικά ένα εισόδημα, καταλήγουμε να χρειαζόμαστε δύο μισθούς για να συντηρήσουμε ένα αξιοπρεπές επίπεδο ζωής. Και αυτό είναι πρόβλημα που πρέπει να μας απασχολήσει ως κοινωνία.

Το να εργαζόμαστε 13 ώρες οκ, αν θέλει κάποιος για κάποιο διάστημα για να βγάλει κάποια επιπλέον χρήματα που έχει ανάγκη ας το κάνει. Εμείς όμως που εργαζόμαστε 8 ώρες πρέπει να μπορούμε να ζήσουμε με αξιοπρέπεια. Και δεν μπορούμε δυστυχώς. Αν κάποιος θέλει να συγκατοικήσει για να σώσει χρήματα τέλεια ας το κάνει. Αλλά δεν θα πρέπει να εξαναγκάζεται να το κάνει επειδή οι μισθοί απλώς δεν φτάνουν. Το στεγαστικό πρέπει να λυθεί άμεσα με σοβαρές τομές, οι έμμεσοι φόροι που καταδυναστεύουν κυρίως εμάς τους μικρομεσαίους πρέπει να υπολογιστούν ξανά και να υπολογιστούν σωστά.

Μέχρι τότε διεκδικούμε ΜΑΖΙ! Σπουδαία λέξη το ΜΑΖΙ! Φτιάχνει κοινότητες και ομορφιά!