Η AI δίνει διατροφικές συμβουλές σε εφήβους και οι ειδικοί εξηγούν γιατί θέλει προσοχή

Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) είναι πλέον μέρος της καθημερινότητας όλων μας. Από το τι θα μαγειρέψεις μέχρι το πώς θα οργανώσεις τα ψώνια σου είναι η εύκολη, γρήγορη επιλογή που σου δίνει λύσεις χρήσιμες ( τις περισσότερες φορές).

Όμως, όταν το παιδί σου αρχίζει να τη χρησιμοποιεί για θέματα υγείας και διατροφής, τα πράγματα γίνονται πιο σύνθετα. Μια νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι τα διατροφικά πλάνα που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη για εφήβους συχνά δεν είναι σωστά και δεν καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες της ηλικίας τους. Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να σε προβληματίσει.

Όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη μεγαλώνει τα παιδιά: Ο Joseph Gordon-Levitt ζητά όρια πριν να είναι αργά

Η εφηβεία είναι μια κρίσιμη περίοδος

Ως γονιός, ξέρεις ήδη ότι η εφηβεία δεν είναι απλώς μια φάση αλλαγών. Είναι μια περίοδος έντονης ανάπτυξης, τόσο σωματικής όσο και ψυχολογικής. Το σώμα του παιδιού σου χρειάζεται σωστή και ισορροπημένη διατροφή για να αναπτυχθεί σωστά.

Την ίδια στιγμή, όμως, είναι και μια ηλικία όπου η εικόνα του σώματος παίζει τεράστιο ρόλο. Οι έφηβοι συγκρίνονται, επηρεάζονται εύκολα και πολλές φορές αναζητούν «γρήγορες λύσεις» για το βάρος ή τη διατροφή τους. Εκεί ακριβώς μπορεί να μπει η τεχνητή νοημοσύνη - και όχι πάντα με τον σωστό τρόπο.

Τι δείχνει η έρευνα για την AI και τη διατροφή

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Nutrition, εξέτασε πέντε γνωστά μοντέλα AI - ChatGPT-4o, Gemini 2.5 Pro, Claude 4.1, Bing Chat-5GPT και Perplexity - ζητώντας τους να δημιουργήσουν συνολικά 60 διατροφικά πλάνα για εφήβους με διαφορετικά χαρακτηριστικά σώματος (υπέρβαρα και παχύσαρκα αγόρια και κορίτσια). Τα αποτελέσματα συγκρίθηκαν με προγράμματα που είχαν σχεδιάσει επαγγελματίες διαιτολόγοι.

Αυτό που διαπιστώθηκε είναι ότι τα διατροφικά σχέδια που παρήγαγε η τεχνητή νοημοσύνη παρουσίαζαν συστηματικές αποκλίσεις από τις πραγματικές ανάγκες των εφήβων. Συγκεκριμένα, τα μοντέλα AI υποεκτίμησαν τις συνολικές ενεργειακές ανάγκες, σε ορισμένες περιπτώσεις κατά περίπου 700 θερμίδες την ημέρα. Παράλληλα, εμφάνισαν ανισορροπία στα μακροθρεπτικά συστατικά, προτείνοντας συχνά περισσότερη πρωτεΐνη και λίπος από το συνιστώμενο, ενώ περιόριζαν σημαντικά τους υδατάνθρακες. Κανένα από τα μοντέλα δεν κατάφερε να ευθυγραμμιστεί πλήρως με τις οδηγίες των διαιτολόγων για όλα τα θρεπτικά συστατικά.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν επίσης τυποποιημένα προφίλ εφήβων και ζήτησαν από κάθε AI να δημιουργήσει τριήμερα διατροφικά πλάνα, ώστε να αξιολογηθεί όχι μόνο η ακρίβεια αλλά και η συνέπεια των απαντήσεων. Ακόμη και σε αυτό το ελεγχόμενο περιβάλλον, οι αποκλίσεις παρέμειναν σημαντικές.

Με απλά λόγια, αυτό σημαίνει ότι ένα παιδί που ακολουθεί τέτοιες οδηγίες μπορεί να μην τρέφεται σωστά, χωρίς καν να το καταλαβαίνει.

Οι ψυχολόγοι εξηγούν γιατί τα τραγούδια της εφηβείας σου (13–18 ετών ) σε αγγίζουν πιο έντονα στα 60

Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο διατροφικός

Το πρόβλημα δεν σταματά στη διατροφή. Όταν ο έφηβος αρχίζει να παίρνει συμβουλές από ένα εργαλείο που φαίνεται «έξυπνο», μπορεί εύκολα να το εμπιστευτεί υπερβολικά. Αυξάνεται ο κίνδυνος ν΄αρχίσει να συνδέει το φαγητό με το βάρος με τρόπο αυστηρό και πιεστικό. Φράσεις όπως «αυτό δεν πρέπει να το φας» ή «πρέπει να τρως λιγότερο» μπορούν να ερμηνευτούν λάθος από έναν έφηβο που ήδη είναι ευάλωτος στην εικόνα σώματος. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική ενασχόληση με το φαγητό, ενοχές, περιοριστικές δίαιτες ή ακόμα και πρώιμα σημάδια διατροφικών διαταραχών.

Πώς επηρεάζεται η ψυχολογία του παιδιού σου

Ως γονιός, χρειάζεται να γνωρίζεις ότι ο έφηβος δεν βλέπει πάντα την πληροφορία με κριτική σκέψη. Όταν μια «έξυπνη» εφαρμογή του δίνει συμβουλές, μπορεί να τις θεωρήσει απόλυτα σωστές.

Έτσι, το παιδί σου μπορεί να αρχίσει:

• να ανησυχεί υπερβολικά για το σώμα του,
• να νιώθει ότι «δεν τρώει σωστά»,
• να αποφεύγει συγκεκριμένες τροφές χωρίς λόγο,
• να συγκρίνει συνεχώς τον εαυτό του με άλλους.

Αυτό δεν αφορά μόνο τη διατροφή, αλλά και την αυτοεκτίμηση.

Οι έφηβοι κοιμούνται λιγότερο από ποτέ και δεν φταίνε μόνο τα κινητά

Τι μπορείς να κάνεις

Δεν χρειάζεται να απαγορεύσεις την τεχνητή νοημοσύνη στη ζωή του παιδιού σου, καθώς αυτό δεν είναι ρεαλιστικό. Αυτό που μπορείς να κάνεις είναι να το καθοδηγήσεις σωστά στη χρήση της, συμβουλεύει η Caitlyn Friedrichsen, MPPD, RD, LMNT, CED, κλινική διαιτολόγος. Εξήγησέ του με απλό τρόπο ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν γνωρίζει το σώμα του, την ηλικία του ή τις πραγματικές του ανάγκες. Δεν είναι διαιτολόγος και δεν μπορεί να αντικαταστήσει την καθοδήγηση ενός ειδικού. Παράλληλα, ενθάρρυνέ το να ακούει τα σήματα του ίδιου του σώματός του -όπως την πείνα, την ενέργεια και την κούραση. Το σώμα του δίνει πιο αξιόπιστες ενδείξεις από έναν αλγόριθμο.

Πότε πρέπει να ανησυχήσεις

Πρόσεξε αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού σου. Μερικά σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις είναι:

• απότομες αλλαγές στη διατροφή,
• αποφυγή γευμάτων ή κοινωνικών εξόδων,
• έντονη ενασχόληση με θερμίδες και βάρος,
• αρνητικά σχόλια για το σώμα του,
• υπερβολική άσκηση ή εμμονή με την εμφάνιση.

AI Chatbots: Οι «ψηφιακοί φίλοι» των εφήβων κερδίζουν έδαφος: Τι κρύβεται πίσω από τη νέα τάση;

Αν παρατηρήσεις κάτι από αυτά, είναι σημαντικό να μιλήσεις με ειδικό. Ο έφηβος βρίσκεται σε μια ευαίσθητη φάση ανάπτυξης και χρειάζεται σωστή καθοδήγηση, ισορροπία και υποστήριξη κι όχι απλοποιημένες απαντήσεις από έναν αλγόριθμο.