Μητρότητα & σώμα: Η αλήθεια πίσω από τη δύναμη, την πίεση και την αυτοεικόνα σύμφωνα με την ειδικό

Η μητρότητα μπορεί να φέρνει μαζί της το πιο βαθύ συναίσθημα αγάπης και δημιουργίας, όμως την ίδια στιγμή συνοδεύεται από αλλαγές που αγγίζουν κάθε πλευρά της γυναικείας ταυτότητας: το σώμα, την ψυχολογία, τη σχέση με τον σύντροφο, την αυτοεικόνα και τη θηλυκότητα.

Σε μια εποχή όπου τα social media επιβάλλουν πρότυπα «τέλειας» μητέρας και άμεσης επαναφοράς μετά τη γέννα, πολλές γυναίκες νιώθουν πίεση να αντέξουν τα πάντα χωρίς να μιλούν για την κούραση, τις ενοχές ή τις εσωτερικές τους συγκρούσεις.

Η Ψυχολόγος, MA Κλινικής Ψυχολογίας, Ψυχοθεραπεύτρια και μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Αγωγής Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας Μαρίνα Μόσχα μιλά ανοιχτά για τη μητρότητα ως μια βαθιά ψυχική και υπαρξιακή μετάβαση, φωτίζοντας τις αθέατες πλευρές της νέας μητέρας: την ανάγκη για αποδοχή, τη σχέση με το σώμα μετά τη γέννα, τη σεξουαλικότητα, τις ψυχολογικές μεταπτώσεις αλλά και τη δύναμη που μπορεί να γεννηθεί μέσα από αυτή τη νέα πραγματικότητα.

1. Η μητρότητα συχνά περιγράφεται ως θαύμα. Θα μπορούσε όμως να ιδωθεί και ως μια πράξη βαθιάς δημιουργίας και προσωπικής δύναμης; Πώς το ερμηνεύετε ψυχολογικά;

Πράγματι, η μητρότητα συχνά περιγράφεται ως «το θαύμα της ζωής» και όχι άδικα. Είναι η στιγμή όπου μια γυναίκα κυοφορεί, δημιουργεί και δίνει συνέχεια. Ωστόσο, αν τη δούμε μόνο μέσα από τη βιολογία, τη σύλληψη, τις ορμόνες και τον τοκετό, χάνουμε ένα μεγάλο μέρος της βαθύτερης ψυχικής και υπαρξιακής της σημασίας.

Από τη στιγμή που μια γυναίκα μένει έγκυος, καλείται να δώσει χώρο μέσα στο ίδιο της το σώμα σε ένα άλλο πλάσμα. Το σώμα της αλλάζει, προσαρμόζεται, προστατεύει και προσφέρει. Μετά τη γέννηση, όμως, καλείται να δώσει χώρο και στη ζωή της: στον χρόνο της, στον ύπνο της, στις προτεραιότητές της, ακόμη και στον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον εαυτό της.

Γνωρίζουμε από τη βιολογία και την αναπτυξιακή ψυχολογία ότι ανάμεσα στη μητέρα και το βρέφος δημιουργείται ένας ιδιαίτερος δεσμός, που προσφέρει ασφάλεια, τρυφερότητα και συναισθηματική ρύθμιση. Βεβαίως, μπορεί κανείς να πει ότι ένα μέρος αυτής της σύνδεσης υποστηρίζεται από ορμονικούς και βιολογικούς μηχανισμούς, όπως άλλωστε έχει προνοήσει η φύση για τη φροντίδα και την επιβίωση του βρέφους. Και όμως, δεν μένει εκτός και η ψυχολογία, καθώς πρόκειται για μια βαθιά μετάβαση. Μια μετάβαση σωματική, συναισθηματική, σχεσιακή και υπαρξιακή.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο όρος matrescence, που εισήγαγε η Dana Raphael (1973), περιγράφει ακριβώς αυτή τη διαδικασία: όπως η εφηβεία αλλάζει το σώμα και την ταυτότητα, έτσι και η μητρότητα αναδιοργανώνει τον εαυτό. Με έναν τρόπο, η μητέρα «γεννιέται» μαζί με το παιδί της.
Ναι λοιπόν, η μητρότητα μπορεί να θεωρηθεί ως πράξη βαθιάς δημιουργίας και προσωπικής δύναμης. Γιατί χρειάζεται δύναμη για τα ξενύχτια, την κούραση, τις αμφιβολίες, την αγωνία του «θα τα καταφέρω;», αλλά και για να φροντίζει, να αγαπά, να αντέχει και ταυτόχρονα να ξαναβρίσκει τον εαυτό της μέσα σε μια νέα εσωτερική πραγματικότητα.

2. Πόσο αλλάζει η ταυτότητα μιας γυναίκας όταν γίνεται μητέρα; Πρόκειται για εξέλιξη ή για μια μορφή «αναδόμησης» του εαυτού;

Όταν μια γυναίκα γίνεται μητέρα, δεν σημαίνει ότι χάνει την ταυτότητά της. Παραμένει ο ίδιος άνθρωπος, αλλά καλείται να χωρέσει μέσα της έναν νέο και πολύ σημαντικό ρόλο: αυτόν της μητρότητας. Με έναν τρόπο, εξελίσσεται, μεγαλώνει εσωτερικά και αναδιοργανώνει την καθημερινότητά της, τις προτεραιότητές της και τον τρόπο που σχετίζεται με τον εαυτό της και τους άλλους. Συνεπώς, για κάποιες γυναίκες αυτή η αλλαγή βιώνεται σαν μια φυσική εξέλιξη, σαν μια διεύρυνση του εαυτού και για κάποιες άλλες να μοιάζει περισσότερο με αναδόμηση, καθώς ο νέος ρόλος φέρνει μαζί του ευθύνες, φροντίδα, δεσμό, αλλά και την ανάγκη να συνδεθεί η γυναίκα με αυτή τη νέα εκδοχή του εαυτού της.

3. Οι αλλαγές στο σώμα μετά τη μητρότητα συχνά συνοδεύονται από ενοχές ή πίεση. Πώς επηρεάζει αυτό την αυτοεικόνα της γυναίκας;

Οι σωματικές αλλαγές μετά τη μητρότητα συχνά βιώνονται με αμφιθυμία. Από τη μία, η γυναίκα αναγνωρίζει ότι το σώμα της κυοφόρησε, γέννησε, ίσως θηλάζει και στηρίζει τη φροντίδα του νεογέννητου. Από την άλλη, βλέπει ένα σώμα που έχει αλλάξει, με πιθανό βάρος, ραγάδες, χαλάρωση ή σημάδια από καισαρική

. Έτσι, μπορεί να συνυπάρχουν η ευγνωμοσύνη για όσα της χάρισε το σώμα της με τη δυσκολία να το αποδεχτεί στη νέα του εικόνα. Αυτή η εσωτερική σύγκρουση συχνά φέρνει ενοχές και επηρεάζει την αυτοεικόνα της, κάνοντάς τη να αισθάνεται λιγότερο ελκυστική ή θηλυκή, ιδιαίτερα όταν συγκρίνεται με την στάση του συντρόφου της αλλά και με τα κοινωνικά πρότυπα ή με την προηγούμενη εικόνα της. Γι’ αυτό και δεν πρόκειται απλώς για θέμα εμφάνισης, αλλά για μια βαθιά ψυχολογική διαδικασία συμφιλίωσης με ένα σώμα που άλλαξε και χρειάζεται χρόνο, στήριξη και τρυφερότητα.

4. Σε μια εποχή όπου τα social media προβάλλουν τέλεια σώματα μετά τη γέννα, πόσο επικίνδυνη είναι αυτή η σύγκριση για την ψυχική υγεία των νέων μητέρων;

Δυστυχώς, η σύγκριση με τα «τέλεια» σώματα που προβάλλονται στα social media μπορεί να γίνει αρκετά επιβαρυντική για την ψυχική υγεία μιας νέας μητέρας. Ιδιαίτερα όταν το σώμα της έχει ακόμη τα σημάδια της εγκυμοσύνης και της γέννας, παραπανίσια κιλά, χαλάρωση, ραγάδες, ουλές ή απλώς μια διαφορετική αίσθηση από πριν, όπου η έκθεση σε φαινομενικά «αψεγάδιαστες» εικόνες μπορεί να ενισχύσει τη δυσαρέσκεια και την ανασφάλεια.

Επιπλέον, η γυναίκα δεν συγκρίνεται μόνο με άλλες μητέρες που «επανήλθαν» γρήγορα, αλλά και με την προηγούμενη εικόνα του εαυτού της. Έτσι, μπορεί να νιώσει ότι υστερεί, ότι δεν τα καταφέρνει, ότι δεν είναι αρκετά όμορφη, ελκυστική ή επιθυμητή. Αν μάλιστα υπάρχουν δυσκολίες στη σχέση με τον σύντροφο, αυτή η ανασφάλεια μπορεί να επηρεάσει ακόμη περισσότερο τη σεξουαλική της ζωή και την αίσθηση θηλυκότητας.

Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι η χρήση των social media μετά τον τοκετό μπορεί να συνδέεται με μεγαλύτερη δυσαρέσκεια για το σώμα, κυρίως μέσα από τη σύγκριση με άλλες γυναίκες και την εσωτερίκευση μη ρεαλιστικών προτύπων. Και βέβαια, πολλά από αυτά τα πρότυπα δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, καθώς συχνά περνούν μέσα από φίλτρα, εφαρμογές και επιμελημένες εικόνες που «σμιλεύουν» το σώμα και παρουσιάζουν μια εικόνα τελειότητας. Όλο αυτό μπορεί να πιέσει ακόμη περισσότερο ψυχολογικά μια μητέρα που προσπαθεί ήδη να προσαρμοστεί σε μια νέα σωματική και συναισθηματική πραγματικότητα.

5. Ποια είναι τα πιο συχνά ψυχολογικά σκαμπανεβάσματα που βιώνει μια γυναίκα μετά τον τοκετό και γιατί συχνά δεν μιλάμε ανοιχτά γι’ αυτά;

Μετά τον τοκετό, μια γυναίκα μπορεί να βιώσει έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις. Οι ορμονικές αλλαγές, η σωματική κόπωση, τα ξενύχτια, η ευθύνη της φροντίδας ενός νεογέννητου και η νέα πραγματικότητα της μητρότητας μπορούν να φέρουν ευσυγκινησία, ευερεθιστότητα, άγχος, αμφιθυμία, ενοχές, φόβο μήπως δεν είναι «αρκετά καλή» μητέρα, αλλά και μια αίσθηση απώλειας του προηγούμενου εαυτού της.

Σε αρκετές περιπτώσεις αυτά τα σκαμπανεβάσματα είναι παροδικά και υποχωρούν σταδιακά μετά τη λοχεία, όσο το σώμα και η ψυχή προσπαθούν να βρουν μια νέα ισορροπία. Όταν όμως η θλίψη είναι έντονη και επίμονη, όταν υπάρχει απελπισία, κρίσεις πανικού, αίσθηση ανεπάρκειας, δυσκολία στην καθημερινή λειτουργικότητα, επίμονες ενοχές ή σκέψεις ότι μπορεί να βλάψει τον εαυτό της ή το μωρό, τότε δεν μιλάμε απλώς για φυσιολογική συναισθηματική αστάθεια, αλλά χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό, καθώς μπορεί να πρόκειται για επιλόχεια κατάθλιψη.

Πιο σπάνια, μπορεί να εμφανιστεί επιλόχεια ψύχωση, που είναι επείγουσα κατάσταση. Αν η μητέρα παρουσιάζει έντονη αϋπνία, σύγχυση, παραληρητικές ιδέες, ψευδαισθήσεις, υπερδιέγερση, μανιακή διάθεση, απώλεια επαφής με την πραγματικότητα ή φόβο ότι θα βλάψει τον εαυτό της ή το μωρό, χρειάζεται άμεσα ψυχιατρική βοήθεια.

Η μητέρα συχνά νιώθει ότι «δεν δικαιούται» να δυσκολεύεται, αφού έχει στην αγκαλιά της το μωρό της. Φοβάται ότι θα κριθεί ως αχάριστη, ανεπαρκής ή ότι δεν αγαπά αρκετά το παιδί της. Όμως αυτές οι σκέψεις δεν σημαίνουν ότι είναι κακή μητέρα. Σημαίνουν ότι χρειάζεται στήριξη, κατανόηση και, όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιβαρύνουν την καθημερινότητά της, ουσιαστική βοήθεια από ειδικό.

6. Πώς μπορεί μια μητέρα να συμφιλιωθεί με το σώμα της και να αποδεχτεί τις αλλαγές χωρίς να αισθάνεται ότι έχασε τον εαυτό της;

Πρώτα από όλα, μια μητέρα χρειάζεται να θυμηθεί ότι το σώμα της μόλις πέρασε από μια μεγάλη διαδικασία: κυοφόρησε, άλλαξε, έκανε χώρο για να μεγαλώσει ένα έμβρυο μέσα του και έφερε στον κόσμο ένα μωρό. Χρειάζεται δηλαδή χρόνο για να επανέλθει και φροντίδα, όχι πίεση.

Η συμφιλίωση με το σώμα ξεκινά όταν η γυναίκα σταματήσει να το βλέπει σαν εχθρό και αρχίσει να το αντιμετωπίζει με περισσότερη τρυφερότητα και ευγνωμοσύνη. Αυτό το σώμα που είναι γεμάτο χυμούς και μπορεί να δώσει όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για το μεγάλωμα του βρέφους, είναι το σώμα που άντεξε, προστάτεψε, γέννησε και ίσως συνεχίζει να θρέφει το βρέφος μέσα από τον θηλασμό.

Αν η μητέρα απαιτήσει από το σώμα της να επιστρέψει αμέσως στην προηγούμενη εικόνα του, είναι πιθανό να νιώσει απογοήτευση, θυμό και ανεπάρκεια, καθώς ξεκινούν τα προβλήματα μιας απαίτησης χωρίς λογική.

Αντίθετα, αν το ακούσει, το αγκαλιάσει και το φροντίσει, θα δώσει χρόνο και έναν πιο τρυφερό τρόπο να ξανασυναντήσει τον εαυτό της μέσα στη νέα αυτή πραγματικότητα.

7. Η κοινωνία περιμένει από τις μητέρες να είναι τα πάντα. Πόσο ρεαλιστικές είναι αυτές οι προσδοκίες;

Δυστυχώς η κοινωνία σήμερα απαιτεί από τη γυναίκα να έχει υπερ-δυνάμεις, φταίμε και εμείς βέβαια για αυτό. Μη ρεαλιστικές προσδοκίες που συνήθως την εξαντλούν, καθώς αναμένεται από τη μητέρα να φέρει εις πέρας τους πολλαπλούς της ρόλους: να είναι «καλή μητέρα» αλλά και καλή σύζυγος, ερωμένη, εργαζόμενη, νοικοκυρά, μαγείρισσα, κόρη, κλπ. Να φροντίζει το μωρό της αλλά και το σύντροφο, το σπίτι, την δουλειά της, τους ηλικιωμένους γονείς της-αν υπάρχουν, την ομορφιά της, την υγεία της, και κυρίως να τα κάνει όλα έτσι, τόσο απλά, χωρίς παράπονα και εντάσεις, χωρίς κούραση.

Κανένας άνθρωπος δεν είναι δυνατόν να είναι «καλός» και διαθέσιμος σε όλους αυτούς τους ρόλους ταυτόχρονα. Χρειάζεται θα έλεγα να απομυθοποιήσουμε την εικόνα της μητέρας που τα προλαβαίνει όλα.

8. Υπάρχει χώρος για προσωπική επιθυμία και αυτοφροντίδα μέσα στη μητρότητα ή βιώνεται ως ενοχή;

Ναι, υπάρχει χώρος για την προσωπική επιθυμία και την αυτοφροντίδα μέσα στη μητρότητα, αν και αρκετές γυναίκες δυσκολεύονται να τον διεκδικήσουν, κυρίως όταν η σχέση με τον σύντροφο δεν είναι αρκετά υποστηρικτική ή λειτουργική. Η αυτοφροντίδα, ενώ θα έπρεπε να είναι βασικό μέλημα για όλους μας, άνδρες και γυναίκες, συχνά παρεξηγείται και ενοχοποιείται, σαν να είναι πολυτέλεια.

Και όμως, είναι εκείνο το μικρό αλλά σημαντικό «λιθαράκι» που χρειάζεται ο άνθρωπος για να στηρίξει τον εαυτό του, να αντέξει, να γεμίσει ξανά, να νιώσει τρυφερότητα, ζεστασιά και φροντίδα.

Μετά τη γέννα, όμως, μέσα στα ατέλειωτα ξενύχτια, την κούραση, την αϋπνία και τις συνεχείς ανάγκες του μωρού, η γυναίκα εύκολα βάζει τον εαυτό της πίσω. Αυτό μπορεί να έχει συνέπειες τόσο στον ψυχισμό της όσο και στη σχέση της με τον σύντροφο. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να θυμάται ότι δεν είναι μόνο μητέρα. Είναι και γυναίκα, σύντροφος, άνθρωπος με ανάγκες, επιθυμίες και όρια. Η αυτοφροντίδα δεν την κάνει λιγότερο καλή μητέρα. Αντίθετα, τη βοηθά να παραμένει πιο συνδεδεμένη με τον εαυτό της και πιο διαθέσιμη συναισθηματικά και για το παιδί της.

9. Πώς μπορεί ο σύντροφος ή η οικογένεια να στηρίξουν ουσιαστικά μια γυναίκα σε αυτή τη μεταβατική περίοδο;

Η γυναίκα σε αυτή τη φάση ζωής χρειάζεται ουσιαστική βοήθεια, την οποία όμως πολλές φορές διστάζει ή ντρέπεται να ζητήσει, από φόβο μήπως κακοχαρακτηριστεί ή θεωρηθεί ότι «δεν τα καταφέρνει». Γι’ αυτό η στήριξη του συντρόφου και του κοντινού περιβάλλοντος είναι καθοριστική. Πρώτα απ’ όλα, ο σύντροφος χρειάζεται να είναι πραγματικά δίπλα της και όχι να περιμένει απλώς οδηγίες ή «εντολές», αλλά να παίρνει πρωτοβουλίες, να συμμετέχει πρακτικά στη φροντίδα του μωρού και του σπιτιού, να επικοινωνεί και να δείχνει ότι καταλαβαίνει τη δυσκολία αυτής της περιόδου.

Αντίστοιχα, συγγενείς και φίλοι μπορούν να στηρίξουν με πρακτικούς τρόπους: να βοηθήσουν με δουλειές στο σπίτι, ψώνια, μαγείρεμα ή να κρατήσουν για λίγο το μωρό, ώστε η μητέρα να κοιμηθεί, να ξεκουραστεί ή απλώς να πάρει μια ανάσα. Μερικές φορές, η πιο ουσιαστική στήριξη δεν είναι τα λόγια, αλλά η πράξη που λέει: «Είμαι εδώ, δεν χρειάζεται να τα κάνεις όλα μόνη σου».

10. Μπορεί μια νέα μητέρα να νιώθει όμορφη στο νέο σώμα της και ταυτόχρονα να θέλει να επιστρέψει στο σώμα πριν την εγκυμοσύνη;

Φυσικά και μπορεί. Δεν είναι αντίφαση μια μητέρα να νιώθει όμορφα μέσα στο νέο της σώμα και ταυτόχρονα να επιθυμεί να ξαναδεί τον εαυτό της πιο κοντά στην εικόνα που είχε πριν την εγκυμοσύνη και τη γέννα. Συνδέεται με αυτό που αναφέραμε και παραπάνω: η γυναίκα χρειάζεται να αναγνωρίσει και να εκτιμήσει το σώμα που τη στήριξε, που κυοφόρησε και έφερε στον κόσμο το μωρό της. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να της λείπει η προηγούμενη εικόνα της ή ότι δεν επιθυμεί να νιώσει ξανά πιο ελαφριά, πιο δυνατή, πιο ευκίνητη ή πιο κοντά στον εαυτό που γνώριζε πριν.

11. Υπάρχει κάποιο κλινικό παράδειγμα μητέρας που δυσκολευόταν με το σώμα της μετά τη γέννα

Ένα συχνό κλινικό παράδειγμα είναι η μητέρα που μετά τη γέννα δεν νιώθει άνετα με το σώμα της: η κοιλιά της δεν έχει επανέλθει, το στήθος της έχει αλλάξει λόγω θηλασμού, έχει παραπανίσια κιλά, χαλάρωση, ραγάδες, δεν αισθάνεται επιθυμητή, σεξουαλική. Κάτι που γίνεται ακόμη πιο έντονο όταν υπάρχει πίεση από τον σύντροφο για επανέναρξη της ερωτικής τους ζωής, όπου εκείνη μαζί με όλα τα παραπάνω δεν έχει και ερωτική επιθυμία. Η κούραση, η αϋπνία, οι ορμονικές αλλαγές, ο θηλασμός, η σωματική δυσφορία και η συνεχής φροντίδα του μωρού την απομακρύνουν από τη σεξουαλική της διάθεση. Αυτό βέβαια, δεν σημαίνει ότι δεν αγαπά τον σύντροφό της, ότι δεν τον θέλει ή ότι τον απορρίπτει, απλά χρειάζεται χρόνο να επανέλθει σωματικά, ψυχικά και συναισθηματικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, νιώθει ότι «πρέπει να επανέλθει γρήγορα»: ως γυναίκα, ως ερωμένη, ως σύντροφος. Όταν μάλιστα ο σύντροφος το βιώνει ως απόρριψη ή παραπονιέται ότι τον παραμελεί λόγω του μωρού, εκείνη μπορεί να νιώσει ακόμη περισσότερη ενοχή, πίεση και ανεπάρκεια. Σαν να μην φτάνει που δεν νιώθει άνετα ήδη με το σώμα της, επιβαρύνεται ακόμα περισσότερο η κατάσταση, καθώς καλείται ταυτόχρονα να είναι και ερωτικά διαθέσιμη πριν η ίδια αισθανθεί έτοιμη.

12. Ποιο μοτίβο αυτοεικόνας δεν συζητιέται αρκετά; Μπορεί η μητρότητα να γίνει αφετηρία ενδυνάμωσης;

Όταν μιλάμε για την αυτοεικόνα στην περίοδο μετά τη γέννα, εύκολα το μυαλό μας πηγαίνει στη σχέση της μητέρας με το σώμα της. Και είναι λογικό. Το σώμα της μπορεί ακόμη να το νιώθει βαρύ, να έχει παραπάνω κιλά, η κοιλιά να μην έχει επανέλθει, το στήθος να έχει μεγαλώσει και να παράγει γάλα, και γενικότερα η γυναίκα να αισθάνεται ότι δεν αναγνωρίζει πλήρως την εικόνα της.

Όλα αυτά μπορεί να την βάλουν σε μια διαδικασία αυτοαμφισβήτησης, όχι μόνο σε σχέση με το σώμα της, αλλά και με τον γυναικείο και ερωτικό της ρόλο. Μπορεί να αναρωτιέται πώς τη βλέπει ο σύντροφός της, αν εξακολουθεί να τη βρίσκει ελκυστική, ακόμη κι αν η ίδια δεν έχει αυτή την περίοδο ερωτική επιθυμία. Και αυτό πολλές φορές τη δυσκολεύει ακόμη περισσότερο, γιατί γνωρίζει ότι ο σύντροφός της μπορεί να έχει ανάγκες που εκείνη δεν είναι ακόμη έτοιμη να συναντήσει.

Από την άλλη, γνωρίζουμε πολύ καλά πόση δύναμη μπορεί να αναπτύξει μια μητέρα για να προστατέψει και να μεγαλώσει το παιδί της. Μπορεί πραγματικά να μοιάζει με λέαινα στην προσπάθειά της να σταθεί δίπλα στο μωρό της, να το φροντίσει και να του προσφέρει ασφάλεια. Και μέσα από αυτή τη δύναμη, μπορεί σταδιακά να αρχίσει να βλέπει και τον εαυτό της διαφορετικά.

Η αυτοεικόνα λοιπόν, αφορά το πώς η γυναίκα αρχίζει να αναγνωρίζει ξανά την αξία, τη δύναμη και τη θηλυκότητά της μέσα σε μια νέα φάση ζωής, όπου όταν υπάρχει και στήριξη από τον σύντροφο και το οικείο περιβάλλον, αυτή η διαδικασία μπορεί να γίνει πιο ήπια, πιο τρυφερή και πιο ενδυναμωτική.

13. Ποια είναι η πιο σιωπηλή δυσκολία των μητέρων; Έχετε δει επίδραση των social media στην ψυχική κατάσταση;

Έτσι, συχνά ντρέπονται να μιλήσουν για το πώς πραγματικά αισθάνονται. Μπορεί να θυμώνουν με τον εαυτό τους, με τον σύντροφο, με τους γύρω τους που δεν τις καταλαβαίνουν ή που εξακολουθούν να έχουν απαιτήσεις από εκείνες.

Και όταν μέσα σε όλα αυτά προστεθεί και η σεξουαλική αδιαφορία, τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο δύσκολα, ιδιαίτερα όταν ο σύντροφος πιέζει για σεξ, ενώ εκείνη δεν το έχει καθόλου στο μυαλό της.

Δυστυχώς, υπάρχει συχνά άγνοια γύρω από το πόσος χρόνος χρειάζεται για να επανέλθει όχι μόνο το σώμα, αλλά και οι ορμόνες, η ψυχική διάθεση και η ερωτική επιθυμία. Η μειωμένη σεξουαλική επιθυμία μετά τη γέννα δεν είναι «απόρριψη» του συντρόφου. Μπορεί να σχετίζεται με βιολογικούς παράγοντες, με τον θηλασμό, την αϋπνία, την κόπωση, την αλλαγή στο σώμα, αλλά και με την ψυχολογική πίεση της νέας πραγματικότητας. Σε αυτό έρχεται να προστεθεί και η σύγκριση με άλλες μητέρες, κυρίως μέσα από τα social media.

Μια σύγκριση που μπορεί να κάνει η ίδια η μητέρα, αλλά κάποιες φορές και ο σύντροφός της, στην προσπάθειά του να την πείσει να «επανέλθει» πιο γρήγορα ως γυναίκα και ερωμένη δίπλα του. Αν μάλιστα υπάρχουν και παράπονα του τύπου «μόνο το μωρό προσέχεις τώρα και εμένα με αγνοείς», μπορούμε να καταλάβουμε πόσο πιεσμένη, μόνη και ανεπαρκής μπορεί να νιώθει αυτή η γυναίκα.

14. Υπάρχουν διαφορές στον τρόπο που βιώνουν τη μητρότητα γυναίκες διαφορετικών ηλικιών ή κοινωνικών πλαισίων;

Ναι, φυσικά και υπάρχουν διαφορές. Η μητρότητα δεν βιώνεται με τον ίδιο τρόπο από όλες τις γυναίκες, γιατί δεν ξεκινά όλες από το ίδιο σημείο ζωής, ούτε μέσα στις ίδιες συνθήκες. Για παράδειγμα, μια νεότερη γυναίκα που προσπαθεί να χτίσει την καριέρα της μπορεί ξαφνικά να βρεθεί με ένα μωρό που απαιτεί όλη την προσοχή και την ενέργειά της. Μπορεί να έχει περισσότερες σωματικές αντοχές, αλλά να βρίσκεται σε μια φάση όπου η οικονομική ανεξαρτησία, η επαγγελματική εξέλιξη και η προσωπική ελευθερία έχουν μεγάλη σημασία.

Αντίθετα, μια γυναίκα μεγαλύτερης ηλικίας μπορεί να έχει περισσότερη σταθερότητα, ωριμότητα ή οικονομική ανεξαρτησία, αλλά ίσως λιγότερες σωματικές αντοχές για τα ξενύχτια και τις καθημερινές απαιτήσεις ενός μωρού. Από την άλλη, ενδέχεται να έχει τη δυνατότητα να ζητήσει ή να πληρώσει περισσότερη πρακτική βοήθεια.

Μεγάλο ρόλο παίζει και το υποστηρικτικό περιβάλλον. Μια γυναίκα που έχει δίπλα της σύντροφο, οικογένεια ή φίλους δεν βιώνει τη μητρότητα με τον ίδιο τρόπο όπως μια γυναίκα που είναι μόνη της και πρέπει να τα κάνει όλα χωρίς βοήθεια. Άλλη είναι η εμπειρία μιας γυναίκας που έχει οικογενειακό δίκτυο και άλλη μιας γυναίκας που μεγαλώνει μόνη της το παιδί της, μιας μετανάστριας, μιας γυναίκας που ζει απομονωμένη ή μιας γυναίκας που είναι εκτεθειμένη σε βία.

Άρα, οι συνθήκες και το κοινωνικό πλαίσιο παίζουν τεράστιο ρόλο. Άλλωστε και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει αναδείξει πολλές φορές τη σημασία των κοινωνικών ανισοτήτων και της ευαλωτότητας στην ψυχική υγεία των γυναικών μετά τον τοκετό.

01

03

Ευχαριστούμε τη Μαρίνα Μόσχα, Ψυχολόγο, MA Κλινικής Ψυχολογίας, Ψυχοθεραπεύτρια και μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Αγωγής Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας
https://marinamoscha.wordpress.com
https://www.facebook.com/marinamoscha

Διάβασε όλο το αφιέρωμα εδώ