Ο «αρκετά καλός» γονέας: Αφήνοντας πίσω την πίεση της τελειότητας

Αν έχετε μείνει άγρυπνοι το βράδυ, φέρνοντας ξανά και ξανά στο μυαλό σας τη στιγμή που χάσατε την υπομονή σας ή αν ανησυχείτε ότι επειδή δεν κάνετε «αρκετά» θα πληγώσετε το παιδί σας, να ξέρετε ότι δεν είστε μόνοι.

Ζούμε σε μια εποχή που βομβαρδιζόμαστε καθημερινά με εικόνες του «τέλειου» γονέα. Ανοίγοντας το κινητό μας, ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια ιδανική εικόνα της γονεϊκότητας όπου όλα μοιάζουν εύκολα κι αψεγάδιαστα κάνοντάς μας να νιώθουμε ότι κάπου υστερούμε

Όμως η αλήθεια είναι μία: το παιδί σας δεν χρειάζεται έναν τέλειο γονέα. Χρειάζεται απλώς έναν «αρκετά καλό» γονέα.

Τι σημαίνει πραγματικά «αρκετά καλός» γονέας;

Ο όρος εισήχθη στα μέσα του 20ού αιώνα από τον Βρετανό παιδίατρο και ψυχαναλυτή Donald Winnicott. Παρατήρησε ότι τα παιδιά δεν εξελίσσονται επειδή οι γονείς τους δεν κάνουν ποτέ λάθη, αλλά επειδή στην καθημερινή φροντίδα προσφέρουν αρκετή αγάπη, αρκετή ασφάλεια και αρκετή παρουσία.

Σκεφτείτε το εξής: αν το παιδί έπαιρνε ό,τι ήθελε τη στιγμή που το ήθελε, πώς θα μάθαινε να κάνει υπομονή; Πώς θα μάθαινε να λύνει προβλήματα ή να διαχειρίζεται την απογοήτευσή του; Όταν είστε «αρκετά καλοί» αντί για τέλειοι, του δίνετε τον απαραίτητο χώρο να αναπτύξει αυτές τις κρίσιμες δεξιότητες ζωής.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η επιστήμη επιβεβαιώνει συνεχώς τον Winnicott:

Η ευαισθησία μετράει, όχι η τελειότητα: Ήδη από τη δεκαετία του '70, η ερευνητική μελέτη της Mary Ainsworth έδειξε ότι τα παιδιά αναπτύσσουν ασφαλή δεσμό με τους γονείς τους όχι επειδή εκείνοι είναι αλάνθαστοι αλλά επειδή ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους τις περισσότερες φορές.

Η επανέναρξη της σύνδεσης: Το περίφημο πείραμα «Still Face» του Ed Tronick απέδειξε ότι ακόμα κι όταν οι γονείς δεν ανταποκρίνονται αμέσως στο μωρό τους, αυτό που έχει πραγματική σημασία είναι η επιστροφή στη σύνδεση.

Η αξία τού να είσαι εκεί: Σύγχρονοι επιστήμονες, όπως ο Daniel Siegel και η Tina Payne Bryson, τονίζουν ότι το να είμαστε παρόντες (ακόμα και με τις ατέλειές μας) επιδρά θετικά στην εγκεφαλική ανάπτυξη του παιδιού. Αντίθετα, η διαρκής πίεση για το «τέλειο» φέρνει άγχος που μπλοκάρει την υγιή σχέση, όπως έχει δείξει και ο ειδικός Jay Belsky.

Πώς μοιάζει αυτό στην καθημερινή ζωή;

Πώς μεταφράζεται η «αρκετά καλή» γονεϊκότητα όταν προσπαθείτε να μαζέψετε τα ασυμμάζευτα και να προλάβετε τις υποχρεώσεις της ημέρας;

Το χάος του πρωινού: Αντί για τέλεια σιδερωμένα ρούχα και απόλυτη ηρεμία κάθε μέρα χωρίς εξαίρεση, «αρκετά καλό» σημαίνει ότι τα ρούχα είναι καθαρά.

Το δράμα του φαγητού: Αντί για γεύματα βγαλμένα από περιοδικό μαγειρικής, «αρκετά καλό» σημαίνει ότι το παιδί τρέφεται σωστά τις περισσότερες μέρες. Και ναι, εκτός από τα σούπερ healthy φαγητά, θα φάει κι ένα απλό τοστ επειδή η μέρα ήταν εξαντλητική για όλους.

Η διαχείριση της οθόνης: Αντί για αυστηρό έλεγχο κάθε δευτερολέπτου, «αρκετά καλό» σημαίνει ότι κάποιες μέρες θα δει μόνο ένα δεκάλεπτο από το αγαπημένο του παιδικό κι άλλες μέρες η τηλεόραση θα παίζει στο repeat για να προλάβετε να μαγειρέψετε ή να πάρετε μια ανάσα.

Η μαγεία της αποκατάστασης

Το πιο δυνατό σημείο στην «αρκετά καλή» γονεϊκότητα είναι αυτό που κάνετε μετά το λάθος. Όταν φωνάζετε επειδή είστε πιεσμένοι από τη δουλειά, όταν ξεχνάτε μια υπόσχεση ή όταν χάνετε την ψυχραιμία σας, δεν αποτυγχάνετε. Είστε απλώς άνθρωποι.

Η ουσία κρύβεται στην αποκατάσταση της σχέσης. Όταν λέτε στο παιδί «συγγνώμη, ήμουν πολύ νευρική πριν και δεν σου φέρθηκα δίκαια. Είχα άγχος για κάτι άλλο, αλλά δεν φταις εσύ. Σε αγαπάω», εκείνη τη στιγμή τού δίνετε ένα από τα μεγαλύτερα μαθήματα της ζωής του. Του μαθαίνετε ότι οι άνθρωποι κάνουν λάθη, ότι οι σχέσεις μπορούν να διορθωθούν και ότι όλοι δικαιούνται μια δεύτερη ευκαιρία.

Αν δείχνετε στο παιδί μια εικόνα όπου είστε πάντα τέλειοι και ανέκφραστοι, του δημιουργείτε ένα ανέφικτο πρότυπο. Όταν όμως σας βλέπει να ζορίζεστε, να παίρνετε μια βαθιά ανάσα και να συνεχίζετε, μαθαίνει ότι τα μεγάλα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και ότι είναι οκ να μην είμαστε πάντα οκ.

Κι επειδή το να αφήσουμε πίσω μας την τελειότητα δεν σημαίνει ότι δεν χρειαζόμαστε υποστήριξη, στην Ελλάδα υλοποιείται πλέον μια σημαντική πρωτοβουλία: το Εθνικό Πρόγραμμα «ΡΙΣΠΕΚΤ στη Γονεϊκότητα»,από το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF. Στο πλαίσιο αυτού εφαρμόζεται το πρόγραμμα θετικής γονεϊκότητας Triple P, το οποίο απευθύνεται σε γονείς και φροντιστές παιδιών από τη βρεφική ηλικία έως και την εφηβεία ενώ περιλαμβάνει ειδική μέριμνα και για οικογένειες με αυξημένες ή πιο εξειδικευμένες ανάγκες. Πρόκειται για έναν πολύτιμο σύμμαχο που βοηθά να καλλιεργήσετε θετικές πρακτικές γονεϊκότητας και ανατροφής ώστε τα παιδιά να μεγαλώνουν σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον και οι οικογένειες να γίνονται πιο ανθεκτικές και δυνατές.

Μικρά βήματα για να αγκαλιάσετε το «αρκετά καλό»

Κατεβάστε τον πήχη: Αποδεχτείτε ότι το σπίτι θα είναι απλώς λειτουργικό και όχι στην εντέλεια, και ότι ένα απλό κέρασμα στα γενέθλια είναι υπεραρκετό. Κρατήστε την ενέργειά σας για όσα έχουν πραγματική αξία.

Γιορτάστε τις μικρές νίκες: Φάγατε όλοι μαζί σήμερα; Νίκη. Αγκαλιάσατε τα παιδιά σας; Νίκη. Χάσατε την υπομονή σας αλλά ζητήσατε συγγνώμη; Μεγάλη νίκη.

Δείξτε αυτοσυμπόνια: Μιλήστε στον εαυτό σας όπως θα μιλούσατε στον καλύτερό σας φίλο. Δεν θα λέγατε ποτέ σε έναν φίλο ότι είναι κακός γονιός επειδή το παιδί του έφαγε δημητριακά για βραδινό. Μην το λέτε ούτε στον εαυτό σας.

Τα παιδιά σας δεν χρειάζονται έναν ...αψεγάδιαστο γονέα. Χρειάζονται εσάς: ανθρώπινους, με τις ατέλειές σας και να τα αγαπάτε. Γιατί στο όμορφο χάος της γονεϊκότητας το να είμαστε άνθρωποι δεν είναι ελάττωμα, είναι το μεγαλύτερό μας πλεονέκτημα.

*Η Εθνική Δράση χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας – Ελλάδα 2.0, με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU