Ξεχνάς πιο συχνά μετά την εμμηνόπαυση; Δεν είναι ιδέα σου, φταίνε τα οιστρογόνα του εγκεφάλου

Αν έχεις πιάσει τον εαυτό σου να ξεχνάει πιο συχνά μετά την εμμηνόπαυση, αν νιώθεις αυτή την ενοχλητική «ομίχλη στο μυαλό» (το γνωστό brain fog) η επιστήμη έρχεται να σε επιβεβαιώσει. Όχι, δεν είναι ιδέα σου. Και κυρίως, δεν είσαι η μόνη.

Στατιστικά, σχεδόν τα δύο τρίτα των ανθρώπων που διαγιγνώσκονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ είναι γυναίκες. Μέχρι σήμερα, οι γιατροί γνώριζαν ότι η απότομη πτώση των οιστρογόνων μετά την εμμηνόπαυση στερεί από τον γυναικείο εγκέφαλο μια σημαντική «ασπίδα» προστασίας αλλά δεν ήξεραν το γιατί. Τώρα, μια νέα, πρωτοποριακή προκλινική μελέτη από το Πανεπιστήμιο Northwestern Medicine τα ευρήματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Aging Cell φέρνει στο φως την απάντηση, στρέφοντας το βλέμμα σε ένα σημείο του μυαλού μας που μέχρι πρότινος οι επιστήμονες αγνοούσαν.

Από την εφηβεία έως την εμμηνόπαυση: Η σημασία της συνεχούς γυναικολογικής παρακολούθησης

Για χρόνια, οι ερευνητές μελετούσαν μόνο τα ίδια τα εγκεφαλικά κύτταρα (τους νευρώνες). Αυτή η μελέτη, όμως, έκανε τη διαφορά: κοίταξε τον χώρο ανάμεσα στα κύτταρα. Αυτός ο χώρος ονομάζεται εξωκυττάρια μήτρα (ECM) και λειτουργεί σαν το κονίαμα που ενώνει τα τούβλα σε έναν τοίχο. Κατέχει το 20% του όγκου του εγκεφάλου μας και είναι ένα δίκτυο μορίων που βοηθά τα κύτταρα να επικοινωνούν σωστά μεταξύ τους, προστατεύοντας τη μνήμη σου.

Μελετώντας τη συμπεριφορά και τον εγκέφαλο σε πειραματόζωα, οι επιστήμονες ανακάλυψαν κάτι εντυπωσιακό: η ηλικία, το γυναικείο φύλο και η απώλεια των οιστρογόνων συνδέονται άμεσα με προβλήματα σε αυτήν ακριβώς την εξωκυττάρια μήτρα, και συγκεκριμένα στον ιππόκαμπο, την περιοχή του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνη για τη μάθηση και τη μνήμη.

Το συμπέρασμα; Οι γυναίκες - και όχι οι άνδρες - είμαστε ευάλωτες στην απώλεια οιστρογόνων από τον εγκέφαλο καθώς μεγαλώνουμε και αυτό μπορεί να είναι το «κλειδί» για τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ.

Όπως εξηγούν οι επικεφαλής της έρευνας, Δρ. Hong Zhao και Δρ. Serdar Bulun, τα οιστρογόνα είναι ζωτικής σημασίας για τη μνήμη και τη διάθεση κάθε γυναίκας. Πριν την εμμηνόπαυση, η βασική πηγή τους είναι οι ωοθήκες. Μετά, όμως, τα επίπεδά τους πέφτουν κατακόρυφα και ο εγκέφαλος αναγκάζεται να παράγει μόνος του μικρές ποσότητες για να συντηρηθεί. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες που εμφανίζουν Αλτσχάιμερ έχουν ακόμη χαμηλότερα επίπεδα οιστρογόνων στον εγκέφαλο. Όπως χαρακτηριστικά προειδοποιούν οι γιατροί: «Μόλις η μνήμη χαθεί, χάθηκε», γι' αυτό και η κατανόηση αυτού του μηχανισμού είναι τόσο επείγουσα.

Εξάψεις, κόπωση: Μήπως μπαίνεις στην περιεμμηνόπαυση;

Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον και την ορμονοθεραπεία;

Ίσως γνωρίζεις ότι οι τρέχουσες θεραπείες για το Αλτσχάιμερ προσπαθούν να καθαρίσουν τις τοξικές πρωτεΐνες από τον εγκέφαλο, χωρίς όμως πάντα να καταφέρνουν να σταματήσουν την απώλεια μνήμης στην καθημερινότητα. Η ανακάλυψη αυτής της «μήτρας» αλλάζει τα δεδομένα για την ιατρική έρευνα και ανοίγει έναν εντελώς νέο θεραπευτικό δρόμο. Δείχνει στους επιστήμονες ότι, αντί να εστιάζουν αποκλειστικά στη διόρθωση των ίδιων των εγκεφαλικών κυττάρων, η λύση για την προστασία της μνήμης ίσως κρύβεται στην αποκατάσταση του περιβάλλοντος που τα περιβάλλει και τα στηρίζει.

Και τι γίνεται με τη Θεραπεία Ορμονικής Υποκατάστασης (HRT);

Αν έχεις ακούσει αντιφατικά πράγματα για το αν οι ορμόνες στην εμμηνόπαυση προστατεύουν ή όχι το μυαλό, έχεις δίκιο. Οι μέχρι τώρα κλινικές μελέτες έχουν δώσει μπερδεμένα αποτελέσματα, καθώς όλα εξαρτώνται από το είδος της θεραπείας, τη δόση και την ηλικία που μια γυναίκα θα την ξεκινήσει.

Εμμηνόπαυση & πώς να την αντιμετωπίσετε

Η νέα αυτή έρευνα δίνει στους επιστήμονες τον «χάρτη» που τους έλειπε. Κατανικώντας τον ακριβή μηχανισμό, οι ερευνητές θα μπορούν πλέον να σχεδιάσουν πιο ασφαλείς, στοχευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες ορμονικής υποκατάστασης, προσαρμοσμένες ειδικά για να προλάβουν ή να φρενάρουν την απώλεια μνήμης. Μέχρι τότε, η γνώση είναι δύναμη: το να ξέρεις τι συμβαίνει στο σώμα σου είναι το πρώτο βήμα για να το φροντίσεις σωστά.